UtshovChapter 91
91.1
वैशंपायन उवाच
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो राजासीत्पृथिवीपतिः
महाभिष इति ख्यातः सत्यवाक्सत्यविक्रमः
Vaishampayana uvacha
Ikshvakuvanshaprabhavo rajasitprithivipatih
Mahabhisha iti khyatah satyavaksatyavikramah
91.2
सोऽश्वमेधसहस्रेण वाजपेयशतेन च
तोषयामास देवेन्द्रं स्वर्गं लेभे ततः प्रभुः
Soshvamedhasahasrena vajapeyashatena cha
Toshayamasa devendram svargam lebhe tatah prabhuh
91.3
ततः कदाचिद्ब्रह्माणमुपासां चक्रिरे सुराः
तत्र राजर्षयो आसन्स च राजा महाभिषः
Tatah kadachidbrahmanamupasam chakrire surah
Tatra rajarshayo asansa cha raja mahabhishah
91.4
अथ गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा समुपायात्पितामहम्
तस्या वासः समुद्धूतं मारुतेन शशिप्रभम्
Atha ganga sarichchhreshtha samupayatpitamaham
Tasya vasah samuddhutam marutena shashiprabham
91.5
ततोऽभवन्सुरगणाः सहसावाङ्मुखास्तदा
महाभिषस्तु राजर्षिरशङ्को दृष्टवान्नदीम्
Tatobhavansuraganah sahasavanmukhastada
Mahabhishastu rajarshirashanko drishtavannadim
91.6
अपध्यातो भगवता ब्रह्मणा स महाभिषः
उक्तश्च जातो मर्त्येषु पुनर्लोकानवाप्स्यसि
Apadhyato bhagavata brahmana sa mahabhishah
Uktashcha jato martyeshu punarlokanavapsyasi
91.7
स चिन्तयित्वा नृपतिर्नृपान्सर्वांस्तपोधनान्
प्रतीपं रोचयामास पितरं भूरिवर्चसम्
Sa chintayitva nripatirnripansarvanstapodhanan
Pratipam rochayamasa pitaram bhurivarchasam
91.8
महाभिषं तु तं दृष्ट्वा नदी धैर्याच्च्युतं नृपम्
तमेव मनसाध्यायमुपावर्तत्सरिद्वरा
Mahabhisham tu tam drishtva nadi dhairyachchyutam nripam
Tameva manasadhyayamupavartatsaridvara
91.9
सा तु विध्वस्तवपुषः कश्मलाभिहतौजसः
ददर्श पथि गच्छन्ती वसून्देवान्दिवौकसः
Sa tu vidhvastavapushah kashmalabhihataujasah
Dadarsha pathi gachchhanti vasundevandivaukasah
91.10
तथारूपांश्च तान्दृष्ट्वा पप्रच्छ सरितां वरा
किमिदं नष्टरूपाः स्थ कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
Tatharupanshcha tandrishtva paprachchha saritam vara
Kimidam nashtarupah stha kachchitkshemam divaukasam
91.11
तामूचुर्वसवो देवाः शप्ताः स्मो वै महानदि
अल्पेऽपराधे संरम्भाद्वसिष्ठेन महात्मना
Tamuchurvasavo devah shaptah smo vai mahanadi
Alpeparadhe sanrambhadvasishthena mahatmana
91.12
विमूढा हि वयं सर्वे प्रच्छन्नमृषिसत्तमम्
संध्यां वसिष्ठमासीनं तमत्यभिसृताः पुरा
Vimudha hi vayam sarve prachchhannamrishisattamam
Sandhyam vasishthamasinam tamatyabhisritah pura
91.13
तेन कोपाद्वयं शप्ता योनौ संभवतेति ह
न शक्यमन्यथा कर्तुं यदुक्तं ब्रह्मवादिना
Tena kopadvayam shapta yonau sambhavateti ha
Na shakyamanyatha kartum yaduktam brahmavadina
91.14
त्वं तस्मान्मानुषी भूत्वा सूष्व पुत्रान्वसून्भुवि
न मानुषीणां जठरं प्रविशेमाशुभं वयम्
Tvam tasmanmanushi bhutva sushva putranvasunbhuvi
Na manushinam jatharam pravishemashubham vayam
91.15
इत्युक्ता तान्वसून्गङ्गा तथेत्युक्त्वाब्रवीदिदम्
मर्त्येषु पुरुषश्रेष्ठः को वः कर्ता भविष्यति
Ityukta tanvasunganga tathetyuktvabravididam
Martyeshu purushashreshthah ko vah karta bhavishyati
91.16
वसव ऊचुः
प्रतीपस्य सुतो राजा शंतनुर्नाम धार्मिकः
भविता मानुषे लोके स नः कर्ता भविष्यति
Vasava uchuh
Pratipasya suto raja shantanurnama dharmikah
Bhavita manushe loke sa nah karta bhavishyati
91.17
गङ्गोवाच
ममाप्येवं मतं देवा यथावदत मानघाः
प्रियं तस्य करिष्यामि युष्माकं चैतदीप्सितम्
Gangovacha
Mamapyevam matam deva yathavadata managhah
Priyam tasya karishyami yushmakam chaitadipsitam
91.18
वसव ऊचुः
जातान्कुमारान्स्वानप्सु प्रक्षेप्तुं वै त्वमर्हसि
यथा नचिरकालं नो निष्कृतिः स्यात्त्रिलोकगे
Vasava uchuh
Jatankumaransvanapsu praksheptum vai tvamarhasi
Yatha nachirakalam no nishkritih syattrilokage
91.19
गङ्गोवाच
एवमेतत्करिष्यामि पुत्रस्तस्य विधीयताम्
नास्य मोघः संगमः स्यात्पुत्रहेतोर्मया सह
Gangovacha
Evametatkarishyami putrastasya vidhiyatam
Nasya moghah sangamah syatputrahetormaya saha
91.20
वसव ऊचुः
तुरीयार्धं प्रदास्यामो वीर्यस्यैकैकशो वयम्
तेन वीर्येण पुत्रस्ते भविता तस्य चेप्सितः
Vasava uchuh
Turiyardham pradasyamo viryasyaikaikasho vayam
Tena viryena putraste bhavita tasya chepsitah
91.21
न संपत्स्यति मर्त्येषु पुनस्तस्य तु संततिः
तस्मादपुत्रः पुत्रस्ते भविष्यति स वीर्यवान्
Na sampatsyati martyeshu punastasya tu santatih
Tasmadaputrah putraste bhavishyati sa viryavan
91.22
वैशंपायन उवाच
एवं ते समयं कृत्वा गङ्गया वसवः सह
जग्मुः प्रहृष्टमनसो यथासंकल्पमञ्जसा
Vaishampayana uvacha
Evam te samayam kritva gangaya vasavah saha
Jagmuh prahrishtamanaso yathasankalpamanjasa