UtshovChapter 82
82.1
वैशंपायन उवाच
स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देवसद्मनि
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा
Vaishampayana uvacha
Svargatah sa tu rajendro nivasandevasadmani
Pujitastridashaih sadhyairmarudbhirvasubhistatha
82.2
देवलोकाद्ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः
Devalokadbrahmalokam sancharanpunyakridvashi
Avasatprithivipalo dirghakalamiti shrutih
82.3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत्
कथान्ते तत्र शक्रेण पृष्टः स पृथिवीपतिः
Sa kadachinnripashreshtho yayatih shakramagamat
Kathante tatra shakrena prishtah sa prithivipatih
82.4
शक्र उवाच
यदा स पूरुस्तव रूपेण राज;ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौ
तदा राज्यं संप्रदायैव तस्मै; त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम्
Shakra uvacha
Yada sa purustava rupena raja;njaram grihitva prachachara bhumau
Tada rajyam sampradayaiva tasmai; tvaya kimuktah kathayeha satyam
82.5
ययातिरुवाच
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोऽयं विषयस्तव
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव
Yayatiruvacha
Gangayamunayormadhye kritsnoyam vishayastava
Madhye prithivyastvam raja bhratarontyadhipastava
82.6
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट;स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टः
अमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना; विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः
Akrodhanah krodhanebhyo vishishta;statha titikshuratitikshorvishishtah
Amanushebhyo manushashcha pradhana; vidvanstathaivavidushah pradhanah
82.7
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतः
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति
Akrushyamano nakroshenmanyureva titikshatah
Akroshtaram nirdahati sukritam chasya vindati
82.8
नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी; न हीनतः परमभ्याददीत
ययास्य वाचा पर उद्विजेत; न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम्
Naruntudah syanna nrishansavadi; na hinatah paramabhyadadita
Yayasya vacha para udvijeta; na tam vadedrushatim papalokyam
82.9
अरुंतुदं पुरुषं रूक्षवाचं; वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्
विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां; मुखे निबद्धां निरृतिं वहन्तम्
Aruntudam purusham rukshavacham; vakkantakairvitudantam manushyan
Vidyadalakshmikatamam jananam; mukhe nibaddham nirritim vahantam
82.10
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या;त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्
सदासतामतिवादांस्तितिक्षे;त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः
Sadbhih purastadabhipujitah sya;tsadbhistatha prishthato rakshitah syat
Sadasatamativadanstitikshe;tsatam vrittam chadaditaryavrittah
82.11
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति; यैराहतः शोचति रात्र्यहानि
परस्य वा मर्मसु ये पतन्ति; तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु
Vaksayaka vadanannishpatanti; yairahatah shochati ratryahani
Parasya va marmasu ye patanti; tanpandito navasrijetpareshu
82.12
न हीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यते
यथा मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक्
Na hidrisham sanvananam trishu lokeshu vidyate
Yatha maitri cha bhuteshu danam cha madhura cha vak
82.13
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित्
पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन
Tasmatsantvam sada vachyam na vachyam parusham kvachit
Pujyansampujayeddadyanna cha yachetkadachana