Chapter 74

74.1

शुक्र उवाच
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षति
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्

Shukra uvacha
Yah paresham naro nityamativadanstitikshati
Devayani vijanihi tena sarvamidam jitam

यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति हयं यथा
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते

Yah samutpatitam krodham nigrihnati hayam yatha
Sa yantetyuchyate sadbhirna yo rashmishu lambate

यः समुत्पतितं क्रोधमक्रोधेन निरस्यति
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्

Yah samutpatitam krodhamakrodhena nirasyati
Devayani vijanihi tena sarvamidam jitam

यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयेह निरस्यति
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते

Yah samutpatitam krodham kshamayeha nirasyati
Yathoragastvacham jirnam sa vai purusha uchyate

यः संधारयते मन्युं योऽतिवादांस्तितिक्षति
यश्च तप्तो न तपति दृढं सोऽर्थस्य भाजनम्

Yah sandharayate manyum yotivadanstitikshati
Yashcha tapto na tapati dridham sorthasya bhajanam

यो यजेदपरिश्रान्तो मासि मासि शतं समाः
न क्रुध्येद्यश्च सर्वस्य तयोरक्रोधनोऽधिकः

Yo yajedaparishranto masi masi shatam samah
Na krudhyedyashcha sarvasya tayorakrodhanodhikah

यत्कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः
न तत्प्राज्ञोऽनुकुर्वीत विदुस्ते न बलाबलम्

Yatkumarah kumaryashcha vairam kuryurachetasah
Na tatpragyonukurvita viduste na balabalam

देवयान्युवाच
वेदाहं तात बालापि धर्माणां यदिहान्तरम्
अक्रोधे चातिवादे च वेद चापि बलाबलम्

Devayanyuvacha
Vedaham tata balapi dharmanam yadihantaram
Akrodhe chativade cha veda chapi balabalam

शिष्यस्याशिष्यवृत्तेर्हि न क्षन्तव्यं बुभूषता
तस्मात्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते

Shishyasyashishyavritterhi na kshantavyam bubhushata
Tasmatsankirnavritteshu vaso mama na rochate

पुमांसो ये हि निन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोर्थी पापबुद्धिषु

Pumanso ye hi nindanti vrittenabhijanena cha
Na teshu nivasetpragyah shreyorthi papabuddhishu

ये त्वेनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन च
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते

Ye tvenamabhijananti vrittenabhijanena cha
Teshu sadhushu vastavyam sa vasah shreshtha uchyate

वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः
न ह्यतो दुष्करतरं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते

Vagduruktam mahaghoram duhiturvrishaparvanah
Na hyato dushkarataram manye lokeshvapi trishu
Yah sapatnashriyam diptam hinashrih paryupasate