UtshovChapter 63
63.1
वैशंपायन उवाच
स कदाचिन्महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः
वनं जगाम गहनं हयनागशतैर्वृतः
Vaishampayana uvacha
Sa kadachinmahabahuh prabhutabalavahanah
Vanam jagama gahanam hayanagashatairvritah
63.2
खड्गशक्तिधरैर्वीरैर्गदामुसलपाणिभिः
प्रासतोमरहस्तैश्च ययौ योधशतैर्वृतः
Khadgashaktidharairvirairgadamusalapanibhih
Prasatomarahastaishcha yayau yodhashatairvritah
63.3
सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुन्दुभिनिस्वनैः
रथनेमिस्वनैश्चापि सनागवरबृंहितैः
Sinhanadaishcha yodhanam shankhadundubhinisvanaih
Rathanemisvanaishchapi sanagavarabrinhitaih
63.4
हेषितस्वनमिश्रैश्च क्ष्वेडितास्फोटितस्वनैः
आसीत्किलकिलाशब्दस्तस्मिन्गच्छति पार्थिवे
Heshitasvanamishraishcha kshveditasphotitasvanaih
Asitkilakilashabdastasmingachchhati parthive
63.5
प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया नृपशोभया
ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरमात्मयशस्करम्
Prasadavarashringasthah paraya nripashobhaya
Dadrishustam striyastatra shuramatmayashaskaram
63.6
शक्रोपमममित्रघ्नं परवारणवारणम्
पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र शस्त्रपाणिं स्म मेनिरे
Shakropamamamitraghnam paravaranavaranam
Pashyantah striganastatra shastrapanim sma menire
63.7
अयं स पुरुषव्याघ्रो रणेऽद्भुतपराक्रमः
यस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः
Ayam sa purushavyaghro ranedbhutaparakramah
Yasya bahubalam prapya na bhavantyasuhridganah
63.8
इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा नराधिपम्
तुष्टुवुः पुष्पवृष्टीश्च ससृजुस्तस्य मूर्धनि
Iti vacho bruvantyastah striyah premna naradhipam
Tushtuvuh pushpavrishtishcha sasrijustasya murdhani
63.9
तत्र तत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः
निर्ययौ परया प्रीत्या वनं मृगजिघांसया
Tatra tatra cha viprendraih stuyamanah samantatah
Niryayau paraya pritya vanam mrigajighansaya
63.10
सुदूरमनुजग्मुस्तं पौरजानपदास्तदा
न्यवर्तन्त ततः पश्चादनुज्ञाता नृपेण ह
Suduramanujagmustam paurajanapadastada
Nyavartanta tatah pashchadanugyata nripena ha
63.11
सुपर्णप्रतिमेनाथ रथेन वसुधाधिपः
महीमापूरयामास घोषेण त्रिदिवं तथा
Suparnapratimenatha rathena vasudhadhipah
Mahimapurayamasa ghoshena tridivam tatha
63.12
स गच्छन्ददृशे धीमान्नन्दनप्रतिमं वनम्
बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम्
Sa gachchhandadrishe dhimannandanapratimam vanam
Bilvarkakhadirakirnam kapitthadhavasankulam
63.13
विषमं पर्वतप्रस्थैरश्मभिश्च समावृतम्
निर्जलं निर्मनुष्यं च बहुयोजनमायतम्
मृगसंघैर्वृतं घोरैरन्यैश्चापि वनेचरैः
Vishamam parvataprasthairashmabhishcha samavritam
Nirjalam nirmanushyam cha bahuyojanamayatam
Mrigasanghairvritam ghorairanyaishchapi vanecharaih
63.14
तद्वनं मनुजव्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः
लोडयामास दुःषन्तः सूदयन्विविधान्मृगान्
Tadvanam manujavyaghrah sabhrityabalavahanah
Lodayamasa duhshantah sudayanvividhanmrigan
63.15
बाणगोचरसंप्राप्तांस्तत्र व्याघ्रगणान्बहून्
पातयामास दुःषन्तो निर्बिभेद च सायकैः
Banagocharasampraptanstatra vyaghragananbahun
Patayamasa duhshanto nirbibheda cha sayakaih
63.16
दूरस्थान्सायकैः कांश्चिदभिनत्स नरर्षभः
अभ्याशमागतांश्चान्यान्खड्गेन निरकृन्तत
Durasthansayakaih kanshchidabhinatsa nararshabhah
Abhyashamagatanshchanyankhadgena nirakrintata
63.17
कांश्चिदेणान्स निर्जघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः
गदामण्डलतत्त्वज्ञश्चचारामितविक्रमः
Kanshchidenansa nirjaghne shaktya shaktimatam varah
Gadamandalatattvagyashchacharamitavikramah
63.18
तोमरैरसिभिश्चापि गदामुसलकर्पणैः
चचार स विनिघ्नन्वै वन्यांस्तत्र मृगद्विजान्
Tomarairasibhishchapi gadamusalakarpanaih
Chachara sa vinighnanvai vanyanstatra mrigadvijan
63.19
राज्ञा चाद्भुतवीर्येण योधैश्च समरप्रियैः
लोड्यमानं महारण्यं तत्यजुश्च महामृगाः
Ragya chadbhutaviryena yodhaishcha samarapriyaih
Lodyamanam maharanyam tatyajushcha mahamrigah
63.20
तत्र विद्रुतसंघानि हतयूथपतीनि च
मृगयूथान्यथौत्सुक्याच्छब्दं चक्रुस्ततस्ततः
Tatra vidrutasanghani hatayuthapatini cha
Mrigayuthanyathautsukyachchhabdam chakrustatastatah
63.21
शुष्कां चापि नदीं गत्वा जलनैराश्यकर्शिताः
व्यायामक्लान्तहृदयाः पतन्ति स्म विचेतसः
Shushkam chapi nadim gatva jalanairashyakarshitah
Vyayamaklantahridayah patanti sma vichetasah
63.22
क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च पतिता भुवि
केचित्तत्र नरव्याघ्रैरभक्ष्यन्त बुभुक्षितैः
Kshutpipasaparitashcha shrantashcha patita bhuvi
Kechittatra naravyaghrairabhakshyanta bubhukshitaih
63.23
केचिदग्निमथोत्पाद्य समिध्य च वनेचराः
भक्षयन्ति स्म मांसानि प्रकुट्य विधिवत्तदा
Kechidagnimathotpadya samidhya cha vanecharah
Bhakshayanti sma mansani prakutya vidhivattada
63.24
तत्र केचिद्गजा मत्ता बलिनः शस्त्रविक्षताः
संकोच्याग्रकरान्भीताः प्रद्रवन्ति स्म वेगिताः
Tatra kechidgaja matta balinah shastravikshatah
Sankochyagrakaranbhitah pradravanti sma vegitah
63.25
शकृन्मूत्रं सृजन्तश्च क्षरन्तः शोणितं बहु
वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर्मनुजान्बहून्
Shakrinmutram srijantashcha ksharantah shonitam bahu
Vanya gajavarastatra mamridurmanujanbahun
63.26
तद्वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम्
व्यरोचन्महिषाकीर्णं राज्ञा हतमहामृगम्
Tadvanam balameghena sharadharena sanvritam
Vyarochanmahishakirnam ragya hatamahamrigam