UtshovChapter 53
53.1
सूत उवाच
इदमत्यद्भुतं चान्यदास्तीकस्यानुशुश्रुमः
तथा वरैश्छन्द्यमाने राज्ञा पारिक्षितेन ह
Suta uvacha
Idamatyadbhutam chanyadastikasyanushushrumah
Tatha varaishchhandyamane ragya parikshitena ha
53.2
इन्द्रहस्ताच्च्युतो नागः ख एव यदतिष्ठत
ततश्चिन्तापरो राजा बभूव जनमेजयः
Indrahastachchyuto nagah kha eva yadatishthata
Tatashchintaparo raja babhuva janamejayah
53.3
हूयमाने भृशं दीप्ते विधिवत्पावके तदा
न स्म स प्रापतद्वह्नौ तक्षको भयपीडितः
Huyamane bhrisham dipte vidhivatpavake tada
Na sma sa prapatadvahnau takshako bhayapiditah
53.4
शौनक उवाच
किं सूत तेषां विप्राणां मन्त्रग्रामो मनीषिणाम्
न प्रत्यभात्तदाग्नौ यन्न पपात स तक्षकः
Shaunaka uvacha
Kim suta tesham vipranam mantragramo manishinam
Na pratyabhattadagnau yanna papata sa takshakah
53.5
सूत उवाच
तमिन्द्रहस्ताद्विस्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम्
आस्तीकस्तिष्ठ तिष्ठेति वाचस्तिस्रोऽभ्युदैरयत्
Suta uvacha
Tamindrahastadvisrastam visangyam pannagottamam
Astikastishtha tishtheti vachastisrobhyudairayat
53.6
वितस्थे सोऽन्तरिक्षेऽथ हृदयेन विदूयता
यथा तिष्ठेत वै कश्चिद्गोचक्रस्यान्तरा नरः
Vitasthe sontarikshetha hridayena viduyata
Yatha tishtheta vai kashchidgochakrasyantara narah
53.7
ततो राजाब्रवीद्वाक्यं सदस्यैश्चोदितो भृशम्
काममेतद्भवत्वेवं यथास्तीकस्य भाषितम्
Tato rajabravidvakyam sadasyaishchodito bhrisham
Kamametadbhavatvevam yathastikasya bhashitam
53.8
समाप्यतामिदं कर्म पन्नगाः सन्त्वनामयाः
प्रीयतामयमास्तीकः सत्यं सूतवचोऽस्तु तत्
Samapyatamidam karma pannagah santvanamayah
Priyatamayamastikah satyam sutavachostu tat
53.9
ततो हलहलाशब्दः प्रीतिजः समवर्तत
आस्तीकस्य वरे दत्ते तथैवोपरराम च
Tato halahalashabdah pritijah samavartata
Astikasya vare datte tathaivopararama cha
53.10
स यज्ञः पाण्डवेयस्य राज्ञः पारिक्षितस्य ह
प्रीतिमांश्चाभवद्राजा भारतो जनमेजयः
Sa yagyah pandaveyasya ragyah parikshitasya ha
Pritimanshchabhavadraja bharato janamejayah
53.11
ऋत्विग्भ्यः ससदस्येभ्यो ये तत्रासन्समागताः
तेभ्यश्च प्रददौ वित्तं शतशोऽथ सहस्रशः
Ritvigbhyah sasadasyebhyo ye tatrasansamagatah
Tebhyashcha pradadau vittam shatashotha sahasrashah
53.12
लोहिताक्षाय सूताय तथा स्थपतये विभुः
येनोक्तं तत्र सत्राग्रे यज्ञस्य विनिवर्तनम्
Lohitakshaya sutaya tatha sthapataye vibhuh
Yenoktam tatra satragre yagyasya vinivartanam
53.13
निमित्तं ब्राह्मण इति तस्मै वित्तं ददौ बहु
ततश्चकारावभृथं विधिदृष्टेन कर्मणा
Nimittam brahmana iti tasmai vittam dadau bahu
Tatashchakaravabhritham vidhidrishtena karmana
53.14
आस्तीकं प्रेषयामास गृहानेव सुसत्कृतम्
राजा प्रीतमनाः प्रीतं कृतकृत्यं मनीषिणम्
Astikam preshayamasa grihaneva susatkritam
Raja pritamanah pritam kritakrityam manishinam
53.15
पुनरागमनं कार्यमिति चैनं वचोऽब्रवीत्
भविष्यसि सदस्यो मे वाजिमेधे महाक्रतौ
Punaragamanam karyamiti chainam vachobravit
Bhavishyasi sadasyo me vajimedhe mahakratau
53.16
तथेत्युक्त्वा प्रदुद्राव स चास्तीको मुदा युतः
कृत्वा स्वकार्यमतुलं तोषयित्वा च पार्थिवम्
Tathetyuktva pradudrava sa chastiko muda yutah
Kritva svakaryamatulam toshayitva cha parthivam
53.17
स गत्वा परमप्रीतो मातरं मातुलं च तम्
अभिगम्योपसंगृह्य यथावृत्तं न्यवेदयत्
Sa gatva paramaprito mataram matulam cha tam
Abhigamyopasangrihya yathavrittam nyavedayat
53.18
एतच्छ्रुत्वा प्रीयमाणाः समेता; ये तत्रासन्पन्नगा वीतमोहाः
तेऽऽस्तीके वै प्रीतिमन्तो बभूवु;रूचुश्चैनं वरमिष्टं वृणीष्व
Etachchhrutva priyamanah sameta; ye tatrasanpannaga vitamohah
Testike vai pritimanto babhuvu;ruchushchainam varamishtam vrinishva
53.19
भूयो भूयः सर्वशस्तेऽब्रुवंस्तं; किं ते प्रियं करवामोऽद्य विद्वन्
प्रीता वयं मोक्षिताश्चैव सर्वे; कामं किं ते करवामोऽद्य वत्स
Bhuyo bhuyah sarvashastebruvanstam; kim te priyam karavamodya vidvan
Prita vayam mokshitashchaiva sarve; kamam kim te karavamodya vatsa
53.20
आस्तीक उवाच
सायं प्रातः सुप्रसन्नात्मरूपा; लोके विप्रा मानवाश्चेतरेऽपि
धर्माख्यानं ये वदेयुर्ममेदं; तेषां युष्मद्भ्यो नैव किंचिद्भयं स्यात्
Astika uvacha
Sayam pratah suprasannatmarupa; loke vipra manavashchetarepi
Dharmakhyanam ye vadeyurmamedam; tesham yushmadbhyo naiva kinchidbhayam syat
53.21
सूत उवाच
तैश्चाप्युक्तो भागिनेयः प्रसन्नै;रेतत्सत्यं काममेवं चरन्तः
प्रीत्या युक्ता ईप्सितं सर्वशस्ते; कर्तारः स्म प्रवणा भागिनेय
Suta uvacha
Taishchapyukto bhagineyah prasannai;retatsatyam kamamevam charantah
Pritya yukta ipsitam sarvashaste; kartarah sma pravana bhagineya
53.22
जरत्कारोर्जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाः
आस्तीकः सत्यसंधो मां पन्नगेभ्योऽभिरक्षतु
Jaratkarorjaratkarvam samutpanno mahayashah
Astikah satyasandho mam pannagebhyobhirakshatu
53.23
असितं चार्तिमन्तं च सुनीथं चापि यः स्मरेत्
दिवा वा यदि वा रात्रौ नास्य सर्पभयं भवेत्
Asitam chartimantam cha sunitham chapi yah smaret
Diva va yadi va ratrau nasya sarpabhayam bhavet
53.24
सूत उवाच
मोक्षयित्वा स भुजगान्सर्पसत्राद्द्विजोत्तमः
जगाम काले धर्मात्मा दिष्टान्तं पुत्रपौत्रवान्
Suta uvacha
Mokshayitva sa bhujagansarpasatraddvijottamah
Jagama kale dharmatma dishtantam putrapautravan
53.25
इत्याख्यानं मयास्तीकं यथावत्कीर्तितं तव
यत्कीर्तयित्वा सर्पेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
Ityakhyanam mayastikam yathavatkirtitam tava
Yatkirtayitva sarpebhyo na bhayam vidyate kvachit
53.26
श्रुत्वा धर्मिष्ठमाख्यानमास्तीकं पुण्यवर्धनम्
आस्तीकस्य कवेर्विप्र श्रीमच्चरितमादितः
Shrutva dharmishthamakhyanamastikam punyavardhanam
Astikasya kavervipra shrimachcharitamaditah
53.27
शौनक उवाच
भृगुवंशात्प्रभृत्येव त्वया मे कथितं महत्
आख्यानमखिलं तात सौते प्रीतोऽस्मि तेन ते
Shaunaka uvacha
Bhriguvanshatprabhrityeva tvaya me kathitam mahat
Akhyanamakhilam tata saute pritosmi tena te
53.28
प्रक्ष्यामि चैव भूयस्त्वां यथावत्सूतनन्दन
यां कथां व्याससंपन्नां तां च भूयः प्रचक्ष्व मे
Prakshyami chaiva bhuyastvam yathavatsutanandana
Yam katham vyasasampannam tam cha bhuyah prachakshva me
53.29
तस्मिन्परमदुष्प्रापे सर्पसत्रे महात्मनाम्
कर्मान्तरेषु विधिवत्सदस्यानां महाकवे
Tasminparamadushprape sarpasatre mahatmanam
Karmantareshu vidhivatsadasyanam mahakave
53.30
या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम्
त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै विचक्षणः
Ya babhuvuh kathashchitra yeshvartheshu yathatatham
Tvatta ichchhamahe shrotum saute tvam vai vichakshanah
53.31
सूत उवाच
कर्मान्तरेष्वकथयन्द्विजा वेदाश्रयाः कथाः
व्यासस्त्वकथयन्नित्यमाख्यानं भारतं महत्
Suta uvacha
Karmantareshvakathayandvija vedashrayah kathah
Vyasastvakathayannityamakhyanam bharatam mahat
53.32
शौनक उवाच
महाभारतमाख्यानं पाण्डवानां यशस्करम्
जनमेजयेन यत्पृष्टः कृष्णद्वैपायनस्तदा
Shaunaka uvacha
Mahabharatamakhyanam pandavanam yashaskaram
Janamejayena yatprishtah krishnadvaipayanastada
53.33
श्रावयामास विधिवत्तदा कर्मान्तरेषु सः
तामहं विधिवत्पुण्यां श्रोतुमिच्छामि वै कथाम्
Shravayamasa vidhivattada karmantareshu sah
Tamaham vidhivatpunyam shrotumichchhami vai katham
53.34
मनःसागरसंभूतां महर्षेः पुण्यकर्मणः
कथयस्व सतां श्रेष्ठ न हि तृप्यामि सूतज
Manahsagarasambhutam maharsheh punyakarmanah
Kathayasva satam shreshtha na hi tripyami sutaja
53.35
सूत उवाच
हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम्
कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतमादितः
Suta uvacha
Hanta te kathayishyami mahadakhyanamuttamam
Krishnadvaipayanamatam mahabharatamaditah
53.36
तज्जुषस्वोत्तममते कथ्यमानं मया द्विज
शंसितुं तन्मनोहर्षो ममापीह प्रवर्तते
Tajjushasvottamamate kathyamanam maya dvija
Shansitum tanmanoharsho mamapiha pravartate