UtshovChapter 48
48.1
शौनक उवाच
सर्पसत्रे तदा राज्ञः पाण्डवेयस्य धीमतः
जनमेजयस्य के त्वासन्नृत्विजः परमर्षयः
Shaunaka uvacha
Sarpasatre tada ragyah pandaveyasya dhimatah
Janamejayasya ke tvasannritvijah paramarshayah
48.2
के सदस्या बभूवुश्च सर्पसत्रे सुदारुणे
विषादजननेऽत्यर्थं पन्नगानां महाभये
Ke sadasya babhuvushcha sarpasatre sudarune
Vishadajananetyartham pannaganam mahabhaye
48.3
सर्वं विस्तरतस्तात भवाञ्शंसितुमर्हति
सर्पसत्रविधानज्ञा विज्ञेयास्ते हि सूतज
Sarvam vistaratastata bhavanshansitumarhati
Sarpasatravidhanagya vigyeyaste hi sutaja
48.4
सूत उवाच
हन्त ते कथयिष्यामि नामानीह मनीषिणाम्
ये ऋत्विजः सदस्याश्च तस्यासन्नृपतेस्तदा
Suta uvacha
Hanta te kathayishyami namaniha manishinam
Ye ritvijah sadasyashcha tasyasannripatestada
48.5
तत्र होता बभूवाथ ब्राह्मणश्चण्डभार्गवः
च्यवनस्यान्वये जातः ख्यातो वेदविदां वरः
Tatra hota babhuvatha brahmanashchandabhargavah
Chyavanasyanvaye jatah khyato vedavidam varah
48.6
उद्गाता ब्राह्मणो वृद्धो विद्वान्कौत्सार्यजैमिनिः
ब्रह्माभवच्छार्ङ्गरवो अध्वर्युर्बोधपिङ्गलः
Udgata brahmano vriddho vidvankautsaryajaiminih
Brahmabhavachchharngaravo adhvaryurbodhapingalah
48.7
सदस्यश्चाभवद्व्यासः पुत्रशिष्यसहायवान्
उद्दालकः शमठकः श्वेतकेतुश्च पञ्चमः
Sadasyashchabhavadvyasah putrashishyasahayavan
Uddalakah shamathakah shvetaketushcha panchamah
48.8
असितो देवलश्चैव नारदः पर्वतस्तथा
आत्रेयः कुण्डजठरो द्विजः कुटिघटस्तथा
Asito devalashchaiva naradah parvatastatha
Atreyah kundajatharo dvijah kutighatastatha
48.9
वात्स्यः श्रुतश्रवा वृद्धस्तपःस्वाध्यायशीलवान्
कहोडो देवशर्मा च मौद्गल्यः शमसौभरः
Vatsyah shrutashrava vriddhastapahsvadhyayashilavan
Kahodo devasharma cha maudgalyah shamasaubharah
48.10
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणाः संशितव्रताः
सदस्या अभवंस्तत्र सत्रे पारिक्षितस्य ह
Ete chanye cha bahavo brahmanah sanshitavratah
Sadasya abhavanstatra satre parikshitasya ha
48.11
जुह्वत्स्वृत्विक्ष्वथ तदा सर्पसत्रे महाक्रतौ
अहयः प्रापतंस्तत्र घोराः प्राणिभयावहाः
Juhvatsvritvikshvatha tada sarpasatre mahakratau
Ahayah prapatanstatra ghorah pranibhayavahah
48.12
वसामेदोवहाः कुल्या नागानां संप्रवर्तिताः
ववौ गन्धश्च तुमुलो दह्यतामनिशं तदा
Vasamedovahah kulya naganam sampravartitah
Vavau gandhashcha tumulo dahyatamanisham tada
48.13
पततां चैव नागानां धिष्ठितानां तथाम्बरे
अश्रूयतानिशं शब्दः पच्यतां चाग्निना भृशम्
Patatam chaiva naganam dhishthitanam tathambare
Ashruyatanisham shabdah pachyatam chagnina bhrisham
48.14
तक्षकस्तु स नागेन्द्रः पुरंदरनिवेशनम्
गतः श्रुत्वैव राजानं दीक्षितं जनमेजयम्
Takshakastu sa nagendrah purandaraniveshanam
Gatah shrutvaiva rajanam dikshitam janamejayam
48.15
ततः सर्वं यथावृत्तमाख्याय भुजगोत्तमः
अगच्छच्छरणं भीत आगस्कृत्वा पुरंदरम्
Tatah sarvam yathavrittamakhyaya bhujagottamah
Agachchhachchharanam bhita agaskritva purandaram
48.16
तमिन्द्रः प्राह सुप्रीतो न तवास्तीह तक्षक
भयं नागेन्द्र तस्माद्वै सर्पसत्रात्कथंचन
Tamindrah praha suprito na tavastiha takshaka
Bhayam nagendra tasmadvai sarpasatratkathanchana
48.17
प्रसादितो मया पूर्वं तवार्थाय पितामहः
तस्मात्तव भयं नास्ति व्येतु ते मानसो ज्वरः
Prasadito maya purvam tavarthaya pitamahah
Tasmattava bhayam nasti vyetu te manaso jvarah
48.18
एवमाश्वासितस्तेन ततः स भुजगोत्तमः
उवास भवने तत्र शक्रस्य मुदितः सुखी
Evamashvasitastena tatah sa bhujagottamah
Uvasa bhavane tatra shakrasya muditah sukhi
48.19
अजस्रं निपतत्स्वग्नौ नागेषु भृशदुःखितः
अल्पशेषपरीवारो वासुकिः पर्यतप्यत
Ajasram nipatatsvagnau nageshu bhrishaduhkhitah
Alpasheshaparivaro vasukih paryatapyata
48.20
कश्मलं चाविशद्घोरं वासुकिं पन्नगेश्वरम्
स घूर्णमानहृदयो भगिनीमिदमब्रवीत्
Kashmalam chavishadghoram vasukim pannageshvaram
Sa ghurnamanahridayo bhaginimidamabravit
48.21
दह्यन्तेऽङ्गानि मे भद्रे दिशो न प्रतिभान्ति च
सीदामीव च संमोहाद्घूर्णतीव च मे मनः
Dahyantengani me bhadre disho na pratibhanti cha
Sidamiva cha sammohadghurnativa cha me manah
48.22
दृष्टिर्भ्रमति मेऽतीव हृदयं दीर्यतीव च
पतिष्याम्यवशोऽद्याहं तस्मिन्दीप्ते विभावसौ
Drishtirbhramati metiva hridayam diryativa cha
Patishyamyavashodyaham tasmindipte vibhavasau
48.23
पारिक्षितस्य यज्ञोऽसौ वर्ततेऽस्मज्जिघांसया
व्यक्तं मयापि गन्तव्यं पितृराजनिवेशनम्
Parikshitasya yagyosau vartatesmajjighansaya
Vyaktam mayapi gantavyam pitrirajaniveshanam
48.24
अयं स कालः संप्राप्तो यदर्थमसि मे स्वसः
जरत्कारोः पुरा दत्ता सा त्राह्यस्मान्सबान्धवान्
Ayam sa kalah samprapto yadarthamasi me svasah
Jaratkaroh pura datta sa trahyasmansabandhavan
48.25
आस्तीकः किल यज्ञं तं वर्तन्तं भुजगोत्तमे
प्रतिषेत्स्यति मां पूर्वं स्वयमाह पितामहः
Astikah kila yagyam tam vartantam bhujagottame
Pratishetsyati mam purvam svayamaha pitamahah
48.26
तद्वत्से ब्रूहि वत्सं स्वं कुमारं वृद्धसंमतम्
ममाद्य त्वं सभृत्यस्य मोक्षार्थं वेदवित्तमम्
Tadvatse bruhi vatsam svam kumaram vriddhasammatam
Mamadya tvam sabhrityasya mokshartham vedavittamam