UtshovChapter 37
37.1
सूत उवाच
एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना
Suta uvacha
Evamuktah sa tejasvi shringi kopasamanvitah
Mritadharam gurum shrutva paryatapyata manyuna
37.2
स तं कृशमभिप्रेष्क्य सूनृतां वाचमुत्सृजन्
अपृच्छत कथं तातः स मेऽद्य मृतधारकः
Sa tam krishamabhipreshkya sunritam vachamutsrijan
Aprichchhata katham tatah sa medya mritadharakah
37.3
कृश उवाच
राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजंगमः
Krisha uvacha
Ragya parikshita tata mrigayam paridhavata
Avasaktah pitustedya mritah skandhe bhujangamah
37.4
शृङ्ग्युवाच
किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः
ब्रूहि त्वं कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम्
Shringyuvacha
Kim me pitra kritam tasya ragyonishtam duratmanah
Bruhi tvam krisha tattvena pashya me tapaso balam
37.5
कृश उवाच
स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन पत्रिणा
Krisha uvacha
Sa raja mrigayam yatah parikshidabhimanyujah
Sasara mrigamekaki viddhva banena patrina
37.6
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम्
Na chapashyanmrigam raja charanstasminmahavane
Pitaram te sa drishtvaiva paprachchhanabhibhashinam
37.7
तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः
पुनः पुनर्मृगं नष्टं पप्रच्छ पितरं तव
Tam sthanubhutam tishthantam kshutpipasashramaturah
Punah punarmrigam nashtam paprachchha pitaram tava
37.8
स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासृजत्
Sa cha maunavratopeto naiva tam pratyabhashata
Tasya raja dhanushkotya sarpam skandhe samasrijat
37.9
शृङ्गिंस्तव पिताद्यासौ तथैवास्ते यतव्रतः
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रतियातो गजाह्वयम्
Shringinstava pitadyasau tathaivaste yatavratah
Sopi raja svanagaram pratiyato gajahvayam
37.10
सूत उवाच
श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु दिवं स्तब्ध्वेव विष्ठितः
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना
Suta uvacha
Shrutvaivamrishiputrastu divam stabdhveva vishthitah
Kopasanraktanayanah prajvalanniva manyuna
37.11
आविष्टः स तु कोपेन शशाप नृपतिं तदा
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः
Avishtah sa tu kopena shashapa nripatim tada
Varyupasprishya tejasvi krodhavegabalatkritah
37.12
शृङ्ग्युवाच
योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य च
स्कन्धे मृतमवास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्बिषी
Shringyuvacha
Yosau vriddhasya tatasya tatha krichchhragatasya cha
Skandhe mritamavasrakshitpannagam rajakilbishi
37.13
तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगोत्तमः
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः
Tam papamatisankruddhastakshakah pannagottamah
Ashivishastigmateja madvakyabalachoditah
37.14
सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम्
Saptaratradito neta yamasya sadanam prati
Dvijanamavamantaram kurunamayashaskaram
37.15
सूत उवाच
इति शप्त्वा नृपं क्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्ययात्
आसीनं गोचरे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम्
Suta uvacha
Iti shaptva nripam kruddhah shringi pitaramabhyayat
Asinam gochare tasminvahantam shavapannagam
37.16
स तमालक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमन्वितः
Sa tamalakshya pitaram shringi skandhagatena vai
Shavena bhujagenasidbhuyah krodhasamanvitah
37.17
दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत्
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना
Duhkhachchashruni mumuche pitaram chedamabravit
Shrutvemam dharshanam tata tava tena duratmana
37.18
राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम्
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः
Ragya parikshita kopadashapam tamaham nripam
Yatharhati sa evogram shapam kurukuladhamah
37.19
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः
वैवस्वतस्य भवनं नेता परमदारुणम्
Saptamehani tam papam takshakah pannagottamah
Vaivasvatasya bhavanam neta paramadarunam
37.20
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम्
न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम्
Tamabravitpita brahmanstatha kopasamanvitam
Na me priyam kritam tata naisha dharmastapasvinam
37.21
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे
न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये
Vayam tasya narendrasya vishaye nivasamahe
Nyayato rakshitastena tasya papam na rochaye
37.22
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा
क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः
Sarvatha vartamanasya ragyo hyasmadvidhaih sada
Kshantavyam putra dharmo hi hato hanti na sanshayah
37.23
यदि राजा न रक्षेत पीडा वै नः परा भवेत्
न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम्
Yadi raja na raksheta pida vai nah para bhavet
Na shaknuyama charitum dharmam putra yathasukham
37.24
रक्ष्यमाणा वयं तात राजभिः शास्त्रदृष्टिभिः
चरामो विपुलं धर्मं तेषां चांशोऽस्ति धर्मतः
Rakshyamana vayam tata rajabhih shastradrishtibhih
Charamo vipulam dharmam tesham chanshosti dharmatah
37.25
परिक्षित्तु विशेषेण यथास्य प्रपितामहः
रक्षत्यस्मान्यथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजास्तथा
Parikshittu visheshena yathasya prapitamahah
Rakshatyasmanyatha ragya rakshitavyah prajastatha
37.26
तेनेह क्षुधितेनाद्य श्रान्तेन च तपस्विना
अजानता व्रतमिदं कृतमेतदसंशयम्
Teneha kshudhitenadya shrantena cha tapasvina
Ajanata vratamidam kritametadasanshayam
37.27
तस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम्
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा
Tasmadidam tvaya balyatsahasa dushkritam kritam
Na hyarhati nripah shapamasmattah putra sarvatha