UtshovChapter 36
36.1
शौनक उवाच
जरत्कारुरिति प्रोक्तं यत्त्वया सूतनन्दन
इच्छाम्येतदहं तस्य ऋषेः श्रोतुं महात्मनः
Shaunaka uvacha
Jaratkaruriti proktam yattvaya sutanandana
Ichchhamyetadaham tasya risheh shrotum mahatmanah
36.2
किं कारणं जरत्कारोर्नामैतत्प्रथितं भुवि
जरत्कारुनिरुक्तं त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि
Kim karanam jaratkarornamaitatprathitam bhuvi
Jaratkaruniruktam tvam yathavadvaktumarhasi
36.3
सूत उवाच
जरेति क्षयमाहुर्वै दारुणं कारुसंज्ञितम्
शरीरं कारु तस्यासीत्तत्स धीमाञ्शनैः शनैः
Suta uvacha
Jareti kshayamahurvai darunam karusangyitam
Shariram karu tasyasittatsa dhimanshanaih shanaih
36.4
क्षपयामास तीव्रेण तपसेत्यत उच्यते
जरत्कारुरिति ब्रह्मन्वासुकेर्भगिनी तथा
Kshapayamasa tivrena tapasetyata uchyate
Jaratkaruriti brahmanvasukerbhagini tatha
36.5
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा शौनकः प्राहसत्तदा
उग्रश्रवसमामन्त्र्य उपपन्नमिति ब्रुवन्
Evamuktastu dharmatma shaunakah prahasattada
Ugrashravasamamantrya upapannamiti bruvan
36.6
सूत उवाच
अथ कालस्य महतः स मुनिः संशितव्रतः
तपस्यभिरतो धीमान्न दारानभ्यकाङ्क्षत
Suta uvacha
Atha kalasya mahatah sa munih sanshitavratah
Tapasyabhirato dhimanna daranabhyakankshata
36.7
स ऊर्ध्वरेतास्तपसि प्रसक्तः; स्वाध्यायवान्वीतभयक्लमः सन्
चचार सर्वां पृथिवीं महात्मा; न चापि दारान्मनसाप्यकाङ्क्षत्
Sa urdhvaretastapasi prasaktah; svadhyayavanvitabhayaklamah san
Chachara sarvam prithivim mahatma; na chapi daranmanasapyakankshat
36.8
ततोऽपरस्मिन्संप्राप्ते काले कस्मिंश्चिदेव तु
परिक्षिदिति विख्यातो राजा कौरववंशभृत्
Tatoparasminsamprapte kale kasminshchideva tu
Parikshiditi vikhyato raja kauravavanshabhrit
36.9
यथा पाण्डुर्महाबाहुर्धनुर्धरवरो भुवि
बभूव मृगयाशीलः पुरास्य प्रपितामहः
Yatha pandurmahabahurdhanurdharavaro bhuvi
Babhuva mrigayashilah purasya prapitamahah
36.10
मृगान्विध्यन्वराहांश्च तरक्षून्महिषांस्तथा
अन्यांश्च विविधान्वन्यांश्चचार पृथिवीपतिः
Mriganvidhyanvarahanshcha tarakshunmahishanstatha
Anyanshcha vividhanvanyanshchachara prithivipatih
36.11
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा बाणेन नतपर्वणा
पृष्ठतो धनुरादाय ससार गहने वने
Sa kadachinmrigam viddhva banena nataparvana
Prishthato dhanuradaya sasara gahane vane
36.12
यथा हि भगवान्रुद्रो विद्ध्वा यज्ञमृगं दिवि
अन्वगच्छद्धनुष्पाणिः पर्यन्वेषंस्ततस्ततः
Yatha hi bhagavanrudro viddhva yagyamrigam divi
Anvagachchhaddhanushpanih paryanveshanstatastatah
36.13
न हि तेन मृगो विद्धो जीवन्गच्छति वै वनम्
पूर्वरूपं तु तन्नूनमासीत्स्वर्गगतिं प्रति
परिक्षितस्तस्य राज्ञो विद्धो यन्नष्टवान्मृगः
Na hi tena mrigo viddho jivangachchhati vai vanam
Purvarupam tu tannunamasitsvargagatim prati
Parikshitastasya ragyo viddho yannashtavanmrigah
36.14
दूरं चापहृतस्तेन मृगेण स महीपतिः
परिश्रान्तः पिपासार्त आससाद मुनिं वने
Duram chapahritastena mrigena sa mahipatih
Parishrantah pipasarta asasada munim vane
36.15
गवां प्रचारेष्वासीनं वत्सानां मुखनिःसृतम्
भूयिष्ठमुपयुञ्जानं फेनमापिबतां पयः
Gavam prachareshvasinam vatsanam mukhanihsritam
Bhuyishthamupayunjanam phenamapibatam payah
36.16
तमभिद्रुत्य वेगेन स राजा संशितव्रतम्
अपृच्छद्धनुरुद्यम्य तं मुनिं क्षुच्छ्रमान्वितः
Tamabhidrutya vegena sa raja sanshitavratam
Aprichchhaddhanurudyamya tam munim kshuchchhramanvitah
36.17
भो भो ब्रह्मन्नहं राजा परिक्षिदभिमन्युजः
मया विद्धो मृगो नष्टः कच्चित्त्वं दृष्टवानसि
Bho bho brahmannaham raja parikshidabhimanyujah
Maya viddho mrigo nashtah kachchittvam drishtavanasi
36.18
स मुनिस्तस्य नोवाच किंचिन्मौनव्रते स्थितः
तस्य स्कन्धे मृतं सर्पं क्रुद्धो राजा समासजत्
Sa munistasya novacha kinchinmaunavrate sthitah
Tasya skandhe mritam sarpam kruddho raja samasajat
36.19
धनुष्कोट्या समुत्क्षिप्य स चैनं समुदैक्षत
न च किंचिदुवाचैनं शुभं वा यदि वाशुभम्
Dhanushkotya samutkshipya sa chainam samudaikshata
Na cha kinchiduvachainam shubham va yadi vashubham
36.20
स राजा क्रोधमुत्सृज्य व्यथितस्तं तथागतम्
दृष्ट्वा जगाम नगरमृषिस्त्वास्ते तथैव सः
Sa raja krodhamutsrijya vyathitastam tathagatam
Drishtva jagama nagaramrishistvaste tathaiva sah
36.21
तरुणस्तस्य पुत्रोऽभूत्तिग्मतेजा महातपाः
शृङ्गी नाम महाक्रोधो दुष्प्रसादो महाव्रतः
Tarunastasya putrobhuttigmateja mahatapah
Shringi nama mahakrodho dushprasado mahavratah
36.22
स देवं परमीशानं सर्वभूतहिते रतम्
ब्रह्माणमुपतस्थे वै काले काले सुसंयतः
स तेन समनुज्ञातो ब्रह्मणा गृहमेयिवान्
Sa devam paramishanam sarvabhutahite ratam
Brahmanamupatasthe vai kale kale susanyatah
Sa tena samanugyato brahmana grihameyivan
36.23
सख्योक्तः क्रीडमानेन स तत्र हसता किल
संरम्भी कोपनोऽतीव विषकल्प ऋषेः सुतः
ऋषिपुत्रेण नर्मार्थं कृशेन द्विजसत्तम
Sakhyoktah kridamanena sa tatra hasata kila
Sanrambhi kopanotiva vishakalpa risheh sutah
Rishiputrena narmartham krishena dvijasattama
36.24
तेजस्विनस्तव पिता तथैव च तपस्विनः
शवं स्कन्धेन वहति मा शृङ्गिन्गर्वितो भव
Tejasvinastava pita tathaiva cha tapasvinah
Shavam skandhena vahati ma shringingarvito bhava
36.25
व्याहरत्स्वृषिपुत्रेषु मा स्म किंचिद्वचो वदीः
अस्मद्विधेषु सिद्धेषु ब्रह्मवित्सु तपस्विषु
Vyaharatsvrishiputreshu ma sma kinchidvacho vadih
Asmadvidheshu siddheshu brahmavitsu tapasvishu
36.26
क्व ते पुरुषमानित्वं क्व ते वाचस्तथाविधाः
दर्पजाः पितरं यस्त्वं द्रष्टा शवधरं तथा
Kva te purushamanitvam kva te vachastathavidhah
Darpajah pitaram yastvam drashta shavadharam tatha