UtshovChapter 33
33.1
सूत उवाच
मातुः सकाशात्तं शापं श्रुत्वा पन्नगसत्तमः
वासुकिश्चिन्तयामास शापोऽयं न भवेत्कथम्
Suta uvacha
Matuh sakashattam shapam shrutva pannagasattamah
Vasukishchintayamasa shapoyam na bhavetkatham
33.2
ततः स मन्त्रयामास भ्रातृभिः सह सर्वशः
ऐरावतप्रभृतिभिर्ये स्म धर्मपरायणाः
Tatah sa mantrayamasa bhratribhih saha sarvashah
Airavataprabhritibhirye sma dharmaparayanah
33.3
वासुकिरुवाच
अयं शापो यथोद्दिष्टो विदितं वस्तथानघाः
तस्य शापस्य मोक्षार्थं मन्त्रयित्वा यतामहे
Vasukiruvacha
Ayam shapo yathoddishto viditam vastathanaghah
Tasya shapasya mokshartham mantrayitva yatamahe
33.4
सर्वेषामेव शापानां प्रतिघातो हि विद्यते
न तु मात्राभिशप्तानां मोक्षो विद्येत पन्नगाः
Sarveshameva shapanam pratighato hi vidyate
Na tu matrabhishaptanam moksho vidyeta pannagah
33.5
अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रतः
शप्ता इत्येव मे श्रुत्वा जायते हृदि वेपथुः
Avyayasyaprameyasya satyasya cha tathagratah
Shapta ityeva me shrutva jayate hridi vepathuh
33.6
नूनं सर्वविनाशोऽयमस्माकं समुदाहृतः
न ह्येनां सोऽव्ययो देवः शपन्तीं प्रत्यषेधयत्
Nunam sarvavinashoyamasmakam samudahritah
Na hyenam sovyayo devah shapantim pratyashedhayat
33.7
तस्मात्संमन्त्रयामोऽत्र भुजगानामनामयम्
यथा भवेत सर्वेषां मा नः कालोऽत्यगादयम्
Tasmatsammantrayamotra bhujaganamanamayam
Yatha bhaveta sarvesham ma nah kalotyagadayam
33.8
अपि मन्त्रयमाणा हि हेतुं पश्याम मोक्षणे
यथा नष्टं पुरा देवा गूढमग्निं गुहागतम्
Api mantrayamana hi hetum pashyama mokshane
Yatha nashtam pura deva gudhamagnim guhagatam
33.9
यथा स यज्ञो न भवेद्यथा वापि पराभवेत्
जनमेजयस्य सर्पाणां विनाशकरणाय हि
Yatha sa yagyo na bhavedyatha vapi parabhavet
Janamejayasya sarpanam vinashakaranaya hi
33.10
सूत उवाच
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे काद्रवेयाः समागताः
समयं चक्रिरे तत्र मन्त्रबुद्धिविशारदाः
Suta uvacha
Tathetyuktva tu te sarve kadraveyah samagatah
Samayam chakrire tatra mantrabuddhivisharadah
33.11
एके तत्राब्रुवन्नागा वयं भूत्वा द्विजर्षभाः
जनमेजयं तं भिक्षामो यज्ञस्ते न भवेदिति
Eke tatrabruvannaga vayam bhutva dvijarshabhah
Janamejayam tam bhikshamo yagyaste na bhavediti
33.12
अपरे त्वब्रुवन्नागास्तत्र पण्डितमानिनः
मन्त्रिणोऽस्य वयं सर्वे भविष्यामः सुसंमताः
Apare tvabruvannagastatra panditamaninah
Mantrinosya vayam sarve bhavishyamah susammatah
33.13
स नः प्रक्ष्यति सर्वेषु कार्येष्वर्थविनिश्चयम्
तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामो यथा यज्ञो निवर्तते
Sa nah prakshyati sarveshu karyeshvarthavinishchayam
Tatra buddhim pravakshyamo yatha yagyo nivartate
33.14
स नो बहुमतान्राजा बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरः
यज्ञार्थं प्रक्ष्यति व्यक्तं नेति वक्ष्यामहे वयम्
Sa no bahumatanraja buddhva buddhimatam varah
Yagyartham prakshyati vyaktam neti vakshyamahe vayam
33.15
दर्शयन्तो बहून्दोषान्प्रेत्य चेह च दारुणान्
हेतुभिः कारणैश्चैव यथा यज्ञो भवेन्न सः
Darshayanto bahundoshanpretya cheha cha darunan
Hetubhih karanaishchaiva yatha yagyo bhavenna sah
33.16
अथ वा य उपाध्यायः क्रतौ तस्मिन्भविष्यति
सर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रतः
Atha va ya upadhyayah kratau tasminbhavishyati
Sarpasatravidhanagyo rajakaryahite ratah
33.17
तं गत्वा दशतां कश्चिद्भुजगः स मरिष्यति
तस्मिन्हते यज्ञकरे क्रतुः स न भविष्यति
Tam gatva dashatam kashchidbhujagah sa marishyati
Tasminhate yagyakare kratuh sa na bhavishyati
33.18
ये चान्ये सर्पसत्रज्ञा भविष्यन्त्यस्य ऋत्विजः
तांश्च सर्वान्दशिष्यामः कृतमेवं भविष्यति
Ye chanye sarpasatragya bhavishyantyasya ritvijah
Tanshcha sarvandashishyamah kritamevam bhavishyati
33.19
तत्रापरेऽमन्त्रयन्त धर्मात्मानो भुजंगमाः
अबुद्धिरेषा युष्माकं ब्रह्महत्या न शोभना
Tatraparemantrayanta dharmatmano bhujangamah
Abuddhiresha yushmakam brahmahatya na shobhana
33.20
सम्यक्सद्धर्ममूला हि व्यसने शान्तिरुत्तमा
अधर्मोत्तरता नाम कृत्स्नं व्यापादयेज्जगत्
Samyaksaddharmamula hi vyasane shantiruttama
Adharmottarata nama kritsnam vyapadayejjagat
33.21
अपरे त्वब्रुवन्नागाः समिद्धं जातवेदसम्
वर्षैर्निर्वापयिष्यामो मेघा भूत्वा सविद्युतः
Apare tvabruvannagah samiddham jatavedasam
Varshairnirvapayishyamo megha bhutva savidyutah
33.22
स्रुग्भाण्डं निशि गत्वा वा अपरे भुजगोत्तमाः
प्रमत्तानां हरन्त्वाशु विघ्न एवं भविष्यति
Srugbhandam nishi gatva va apare bhujagottamah
Pramattanam harantvashu vighna evam bhavishyati
33.23
यज्ञे वा भुजगास्तस्मिञ्शतशोऽथ सहस्रशः
जनं दशन्तु वै सर्वमेवं त्रासो भविष्यति
Yagye va bhujagastasminshatashotha sahasrashah
Janam dashantu vai sarvamevam traso bhavishyati
33.24
अथ वा संस्कृतं भोज्यं दूषयन्तु भुजंगमाः
स्वेन मूत्रपुरीषेण सर्वभोज्यविनाशिना
Atha va sanskritam bhojyam dushayantu bhujangamah
Svena mutrapurishena sarvabhojyavinashina
33.25
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र ऋत्विजोऽस्य भवामहे
यज्ञविघ्नं करिष्यामो दीयतां दक्षिणा इति
वश्यतां च गतोऽसौ नः करिष्यति यथेप्षितम्
Apare tvabruvanstatra ritvijosya bhavamahe
Yagyavighnam karishyamo diyatam dakshina iti
Vashyatam cha gatosau nah karishyati yathepshitam
33.26
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र जले प्रक्रीडितं नृपम्
गृहमानीय बध्नीमः क्रतुरेवं भवेन्न सः
Apare tvabruvanstatra jale prakriditam nripam
Grihamaniya badhnimah kraturevam bhavenna sah
33.27
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र नागाः सुकृतकारिणः
दशामैनं प्रगृह्याशु कृतमेवं भविष्यति
छिन्नं मूलमनर्थानां मृते तस्मिन्भविष्यति
Apare tvabruvanstatra nagah sukritakarinah
Dashamainam pragrihyashu kritamevam bhavishyati
Chhinnam mulamanarthanam mrite tasminbhavishyati
33.28
एषा वै नैष्ठिकी बुद्धिः सर्वेषामेव संमता
यथा वा मन्यसे राजंस्तत्क्षिप्रं संविधीयताम्
Esha vai naishthiki buddhih sarveshameva sammata
Yatha va manyase rajanstatkshipram sanvidhiyatam
33.29
इत्युक्त्वा समुदैक्षन्त वासुकिं पन्नगेश्वरम्
वासुकिश्चापि संचिन्त्य तानुवाच भुजंगमान्
Ityuktva samudaikshanta vasukim pannageshvaram
Vasukishchapi sanchintya tanuvacha bhujangaman
33.30
नैषा वो नैष्ठिकी बुद्धिर्मता कर्तुं भुजंगमाः
सर्वेषामेव मे बुद्धिः पन्नगानां न रोचते
Naisha vo naishthiki buddhirmata kartum bhujangamah
Sarveshameva me buddhih pannaganam na rochate
33.31
किं त्वत्र संविधातव्यं भवतां यद्भवेद्धितम्
अनेनाहं भृशं तप्ये गुणदोषौ मदाश्रयौ
Kim tvatra sanvidhatavyam bhavatam yadbhaveddhitam
Anenaham bhrisham tapye gunadoshau madashrayau