UtshovChapter 32
32.1
शौनक उवाच
जाता वै भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाः
शापं तं त्वथ विज्ञाय कृतवन्तो नु किं परम्
Shaunaka uvacha
Jata vai bhujagastata viryavanto durasadah
Shapam tam tvatha vigyaya kritavanto nu kim param
32.2
सूत उवाच
तेषां तु भगवाञ्शेषस्त्यक्त्वा कद्रूं महायशाः
तपो विपुलमातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः
Suta uvacha
Tesham tu bhagavansheshastyaktva kadrum mahayashah
Tapo vipulamatasthe vayubhaksho yatavratah
32.3
गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतः
गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे
Gandhamadanamasadya badaryam cha taporatah
Gokarne pushkararanye tatha himavatastate
32.4
तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च
एकान्तशीली नियतः सततं विजितेन्द्रियः
Teshu teshu cha punyeshu tirtheshvayataneshu cha
Ekantashili niyatah satatam vijitendriyah
32.5
तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः
परिशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं प्रभुम्
Tapyamanam tapo ghoram tam dadarsha pitamahah
Parishushkamansatvaksnayum jatachiradharam prabhum
32.6
तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः
किमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु
Tamabravitsatyadhritim tapyamanam pitamahah
Kimidam kurushe shesha prajanam svasti vai kuru
32.7
त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघ
ब्रूहि कामं च मे शेष यत्ते हृदि चिरं स्थितम्
Tvam hi tivrena tapasa prajastapayasenagha
Bruhi kamam cha me shesha yatte hridi chiram sthitam
32.8
शेष उवाच
सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः
सह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम्
Shesha uvacha
Sodarya mama sarve hi bhrataro mandachetasah
Saha tairnotsahe vastum tadbhavananumanyatam
32.9
अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत्
ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतान्पश्येयमित्युत
Abhyasuyanti satatam parasparamamitravat
Tatoham tapa atishthe naitanpashyeyamityuta
32.10
न मर्षयन्ति सततं विनतां ससुतां च ते
अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयः पितामह
Na marshayanti satatam vinatam sasutam cha te
Asmakam chaparo bhrata vainateyah pitamaha
32.11
तं च द्विषन्ति तेऽत्यर्थं स चापि सुमहाबलः
वरप्रदानात्स पितुः कश्यपस्य महात्मनः
Tam cha dvishanti tetyartham sa chapi sumahabalah
Varapradanatsa pituh kashyapasya mahatmanah
32.12
सोऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम्
कथं मे प्रेत्यभावेऽपि न तैः स्यात्सह संगमः
Soham tapah samasthaya mokshyamidam kalevaram
Katham me pretyabhavepi na taih syatsaha sangamah
32.13
ब्रह्मोवाच
जानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम्
मातुश्चाप्यपराधाद्वै भ्रातॄणां ते महद्भयम्
Brahmovacha
Janami shesha sarvesham bhratrinam te vicheshtitam
Matushchapyaparadhadvai bhratrinam te mahadbhayam
32.14
कृतोऽत्र परिहारश्च पूर्वमेव भुजंगम
भ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुमर्हसि
Kritotra pariharashcha purvameva bhujangama
Bhratrinam tava sarvesham na shokam kartumarhasi
32.15
वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत्तेऽभिकाङ्क्षितम्
दित्सामि हि वरं तेऽद्य प्रीतिर्मे परमा त्वयि
Vrinishva cha varam mattah shesha yattebhikankshitam
Ditsami hi varam tedya pritirme parama tvayi
32.16
दिष्ट्या च बुद्धिर्धर्मे ते निविष्टा पन्नगोत्तम
अतो भूयश्च ते बुद्धिर्धर्मे भवतु सुस्थिरा
Dishtya cha buddhirdharme te nivishta pannagottama
Ato bhuyashcha te buddhirdharme bhavatu susthira
32.17
शेष उवाच
एष एव वरो मेऽद्य काङ्क्षितः प्रपितामह
धर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर
Shesha uvacha
Esha eva varo medya kankshitah prapitamaha
Dharme me ramatam buddhih shame tapasi cheshvara
32.18
ब्रह्मोवाच
प्रीतोऽस्म्यनेन ते शेष दमेन प्रशमेन च
त्वया त्विदं वचः कार्यं मन्नियोगात्प्रजाहितम्
Brahmovacha
Pritosmyanena te shesha damena prashamena cha
Tvaya tvidam vachah karyam manniyogatprajahitam
32.19
इमां महीं शैलवनोपपन्नां; ससागरां साकरपत्तनां च
त्वं शेष सम्यक्चलितां यथाव;त्संगृह्य तिष्ठस्व यथाचला स्यात्
Imam mahim shailavanopapannam; sasagaram sakarapattanam cha
Tvam shesha samyakchalitam yathava;tsangrihya tishthasva yathachala syat
32.20
शेष उवाच
यथाह देवो वरदः प्रजापति;र्महीपतिर्भूतपतिर्जगत्पतिः
तथा महीं धारयितास्मि निश्चलां; प्रयच्छ तां मे शिरसि प्रजापते
Shesha uvacha
Yathaha devo varadah prajapati;rmahipatirbhutapatirjagatpatih
Tatha mahim dharayitasmi nishchalam; prayachchha tam me shirasi prajapate
32.21
ब्रह्मोवाच
अधो महीं गच्छ भुजंगमोत्तम; स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यति
इमां धरां धारयता त्वया हि मे; महत्प्रियं शेष कृतं भविष्यति
Brahmovacha
Adho mahim gachchha bhujangamottama; svayam tavaisha vivaram pradasyati
Imam dharam dharayata tvaya hi me; mahatpriyam shesha kritam bhavishyati
32.22
सूत उवाच
तथेति कृत्वा विवरं प्रविश्य स; प्रभुर्भुवो भुजगवराग्रजः स्थितः
बिभर्ति देवीं शिरसा महीमिमां; समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः
Suta uvacha
Tatheti kritva vivaram pravishya sa; prabhurbhuvo bhujagavaragrajah sthitah
Bibharti devim shirasa mahimimam; samudranemim parigrihya sarvatah
32.23
ब्रह्मोवाच
शेषोऽसि नागोत्तम धर्मदेवो; महीमिमां धारयसे यदेकः
अनन्तभोगः परिगृह्य सर्वां; यथाहमेवं बलभिद्यथा वा
Brahmovacha
Sheshosi nagottama dharmadevo; mahimimam dharayase yadekah
Anantabhogah parigrihya sarvam; yathahamevam balabhidyatha va
32.24
सूत उवाच
अधो भूमेर्वसत्येवं नागोऽनन्तः प्रतापवान्
धारयन्वसुधामेकः शासनाद्ब्रह्मणो विभुः
Suta uvacha
Adho bhumervasatyevam nagonantah pratapavan
Dharayanvasudhamekah shasanadbrahmano vibhuh
32.25
सुपर्णं च सखायं वै भगवानमरोत्तमः
प्रादादनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः
Suparnam cha sakhayam vai bhagavanamarottamah
Pradadanantaya tada vainateyam pitamahah