UtshovChapter 214
214.1
वैशंपायन उवाच
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते जघ्नुरन्यान्नराधिपान्
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य राज्ञः शांतनवस्य च
Vaishampayana uvacha
Indraprasthe vasantaste jaghnuranyannaradhipan
Shasanaddhritarashtrasya ragyah shantanavasya cha
214.2
आश्रित्य धर्मराजानं सर्वलोकोऽवसत्सुखम्
पुण्यलक्षणकर्माणं स्वदेहमिव देहिनः
Ashritya dharmarajanam sarvalokovasatsukham
Punyalakshanakarmanam svadehamiva dehinah
214.3
स समं धर्मकामार्थान्सिषेवे भरतर्षभः
त्रीनिवात्मसमान्बन्धून्बन्धुमानिव मानयन्
Sa samam dharmakamarthansisheve bharatarshabhah
Trinivatmasamanbandhunbandhumaniva manayan
214.4
तेषां समविभक्तानां क्षितौ देहवतामिव
बभौ धर्मार्थकामानां चतुर्थ इव पार्थिवः
Tesham samavibhaktanam kshitau dehavatamiva
Babhau dharmarthakamanam chaturtha iva parthivah
214.5
अध्येतारं परं वेदाः प्रयोक्तारं महाध्वराः
रक्षितारं शुभं वर्णा लेभिरे तं जनाधिपम्
Adhyetaram param vedah prayoktaram mahadhvarah
Rakshitaram shubham varna lebhire tam janadhipam
214.6
अधिष्ठानवती लक्ष्मीः परायणवती मतिः
बन्धुमानखिलो धर्मस्तेनासीत्पृथिवीक्षिता
Adhishthanavati lakshmih parayanavati matih
Bandhumanakhilo dharmastenasitprithivikshita
214.7
भ्रातृभिः सहितो राजा चतुर्भिरधिकं बभौ
प्रयुज्यमानैर्विततो वेदैरिव महाध्वरः
Bhratribhih sahito raja chaturbhiradhikam babhau
Prayujyamanairvitato vedairiva mahadhvarah
214.8
तं तु धौम्यादयो विप्राः परिवार्योपतस्थिरे
बृहस्पतिसमा मुख्याः प्रजापतिमिवामराः
Tam tu dhaumyadayo viprah parivaryopatasthire
Brihaspatisama mukhyah prajapatimivamarah
214.9
धर्मराजे अतिप्रीत्या पूर्णचन्द्र इवामले
प्रजानां रेमिरे तुल्यं नेत्राणि हृदयानि च
Dharmaraje atipritya purnachandra ivamale
Prajanam remire tulyam netrani hridayani cha
214.10
न तु केवलदैवेन प्रजा भावेन रेमिरे
यद्बभूव मनःकान्तं कर्मणा स चकार तत्
Na tu kevaladaivena praja bhavena remire
Yadbabhuva manahkantam karmana sa chakara tat
214.11
न ह्ययुक्तं न चासत्यं नानृतं न च विप्रियम्
भाषितं चारुभाषस्य जज्ञे पार्थस्य धीमतः
Na hyayuktam na chasatyam nanritam na cha vipriyam
Bhashitam charubhashasya jagye parthasya dhimatah
214.12
स हि सर्वस्य लोकस्य हितमात्मन एव च
चिकीर्षुः सुमहातेजा रेमे भरतसत्तमः
Sa hi sarvasya lokasya hitamatmana eva cha
Chikirshuh sumahateja reme bharatasattamah
214.13
तथा तु मुदिताः सर्वे पाण्डवा विगतज्वराः
अवसन्पृथिवीपालांस्त्रासयन्तः स्वतेजसा
Tatha tu muditah sarve pandava vigatajvarah
Avasanprithivipalanstrasayantah svatejasa
214.14
ततः कतिपयाहस्य बीभत्सुः कृष्णमब्रवीत्
उष्णानि कृष्ण वर्तन्ते गच्छामो यमुनां प्रति
Tatah katipayahasya bibhatsuh krishnamabravit
Ushnani krishna vartante gachchhamo yamunam prati
214.15
सुहृज्जनवृतास्तत्र विहृत्य मधुसूदन
सायाह्ने पुनरेष्यामो रोचतां ते जनार्दन
Suhrijjanavritastatra vihritya madhusudana
Sayahne punareshyamo rochatam te janardana
214.16
वासुदेव उवाच
कुन्तीमातर्ममाप्येतद्रोचते यद्वयं जले
सुहृज्जनवृताः पार्थ विहरेम यथासुखम्
Vasudeva uvacha
Kuntimatarmamapyetadrochate yadvayam jale
Suhrijjanavritah partha viharema yathasukham
214.17
वैशंपायन उवाच
आमन्त्र्य धर्मराजानमनुज्ञाप्य च भारत
जग्मतुः पार्थगोविन्दौ सुहृज्जनवृतौ ततः
Vaishampayana uvacha
Amantrya dharmarajanamanugyapya cha bharata
Jagmatuh parthagovindau suhrijjanavritau tatah
214.18
विहारदेशं संप्राप्य नानाद्रुमवदुत्तमम्
गृहैरुच्चावचैर्युक्तं पुरंदरगृहोपमम्
Viharadesham samprapya nanadrumavaduttamam
Grihairuchchavachairyuktam purandaragrihopamam
214.19
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पेयैश्च रसवद्भिर्महाधनैः
माल्यैश्च विविधैर्युक्तं युक्तं वार्ष्णेयपार्थयोः
Bhakshyairbhojyaishcha peyaishcha rasavadbhirmahadhanaih
Malyaishcha vividhairyuktam yuktam varshneyaparthayoh
214.20
आविवेशतुरापूर्णं रत्नैरुच्चावचैः शुभैः
यथोपजोषं सर्वश्च जनश्चिक्रीड भारत
Aviveshaturapurnam ratnairuchchavachaih shubhaih
Yathopajosham sarvashcha janashchikrida bharata
214.21
वने काश्चिज्जले काश्चित्काश्चिद्वेश्मसु चाङ्गनाः
यथादेशं यथाप्रीति चिक्रीडुः कृष्णपार्थयोः
Vane kashchijjale kashchitkashchidveshmasu changanah
Yathadesham yathapriti chikriduh krishnaparthayoh
214.22
द्रौपदी च सुभद्रा च वासांस्याभरणानि च
प्रयच्छेतां महार्हाणि स्त्रीणां ते स्म मदोत्कटे
Draupadi cha subhadra cha vasansyabharanani cha
Prayachchhetam maharhani strinam te sma madotkate
214.23
काश्चित्प्रहृष्टा ननृतुश्चुक्रुशुश्च तथापराः
जहसुश्चापरा नार्यः पपुश्चान्या वरासवम्
Kashchitprahrishta nanritushchukrushushcha tathaparah
Jahasushchapara naryah papushchanya varasavam
214.24
रुरुदुश्चापरास्तत्र प्रजघ्नुश्च परस्परम्
मन्त्रयामासुरन्याश्च रहस्यानि परस्परम्
Rurudushchaparastatra prajaghnushcha parasparam
Mantrayamasuranyashcha rahasyani parasparam
214.25
वेणुवीणामृदङ्गानां मनोज्ञानां च सर्वशः
शब्देनापूर्यते ह स्म तद्वनं सुसमृद्धिमत्
Venuvinamridanganam manogyanam cha sarvashah
Shabdenapuryate ha sma tadvanam susamriddhimat
214.26
तस्मिंस्तथा वर्तमाने कुरुदाशार्हनन्दनौ
समीपे जग्मतुः कंचिदुद्देशं सुमनोहरम्
Tasminstatha vartamane kurudasharhanandanau
Samipe jagmatuh kanchiduddesham sumanoharam
214.27
तत्र गत्वा महात्मानौ कृष्णौ परपुरंजयौ
महार्हासनयो राजंस्ततस्तौ संनिषीदतुः
Tatra gatva mahatmanau krishnau parapuranjayau
Maharhasanayo rajanstatastau sannishidatuh
214.28
तत्र पूर्वव्यतीतानि विक्रान्तानि रतानि च
बहूनि कथयित्वा तौ रेमाते पार्थमाधवौ
Tatra purvavyatitani vikrantani ratani cha
Bahuni kathayitva tau remate parthamadhavau
214.29
तत्रोपविष्टौ मुदितौ नाकपृष्ठेऽश्विनाविव
अभ्यगच्छत्तदा विप्रो वासुदेवधनंजयौ
Tatropavishtau muditau nakaprishtheshvinaviva
Abhyagachchhattada vipro vasudevadhananjayau
214.30
बृहच्छालप्रतीकाशः प्रतप्तकनकप्रभः
हरिपिङ्गो हरिश्मश्रुः प्रमाणायामतः समः
Brihachchhalapratikashah prataptakanakaprabhah
Haripingo harishmashruh pramanayamatah samah
214.31
तरुणादित्यसंकाशः कृष्णवासा जटाधरः
पद्मपत्राननः पिङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव
Tarunadityasankashah krishnavasa jatadharah
Padmapatrananah pingastejasa prajvalanniva
214.32
उपसृष्टं तु तं कृष्णौ भ्राजमानं द्विजोत्तमम्
अर्जुनो वासुदेवश्च तूर्णमुत्पत्य तस्थतुः
Upasrishtam tu tam krishnau bhrajamanam dvijottamam
Arjuno vasudevashcha turnamutpatya tasthatuh