UtshovChapter 212
212.1
वैशंपायन उवाच
ततः संवादिते तस्मिन्ननुज्ञातो धनंजयः
गतां रैवतके कन्यां विदित्वा जनमेजय
Vaishampayana uvacha
Tatah sanvadite tasminnanugyato dhananjayah
Gatam raivatake kanyam viditva janamejaya
212.2
वासुदेवाभ्यनुज्ञातः कथयित्वेतिकृत्यताम्
कृष्णस्य मतमाज्ञाय प्रययौ भरतर्षभः
Vasudevabhyanugyatah kathayitvetikrityatam
Krishnasya matamagyaya prayayau bharatarshabhah
212.3
रथेन काञ्चनाङ्गेन कल्पितेन यथाविधि
सैन्यसुग्रीवयुक्तेन किङ्किणीजालमालिना
Rathena kanchanangena kalpitena yathavidhi
Sainyasugrivayuktena kinkinijalamalina
212.4
सर्वशस्त्रोपपन्नेन जीमूतरवनादिना
ज्वलिताग्निप्रकाशेन द्विषतां हर्षघातिना
Sarvashastropapannena jimutaravanadina
Jvalitagniprakashena dvishatam harshaghatina
212.5
संनद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान्
मृगयाव्यपदेशेन यौगपद्येन भारत
Sannaddhah kavachi khadgi baddhagodhangulitravan
Mrigayavyapadeshena yaugapadyena bharata
212.6
सुभद्रा त्वथ शैलेन्द्रमभ्यर्च्य सह रैवतम्
दैवतानि च सर्वाणि ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च
Subhadra tvatha shailendramabhyarchya saha raivatam
Daivatani cha sarvani brahmanansvasti vachya cha
212.7
प्रदक्षिणं गिरिं कृत्वा प्रययौ द्वारकां प्रति
तामभिद्रुत्य कौन्तेयः प्रसह्यारोपयद्रथम्
Pradakshinam girim kritva prayayau dvarakam prati
Tamabhidrutya kaunteyah prasahyaropayadratham
212.8
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तामादाय शुचिस्मिताम्
रथेनाकाशगेनैव प्रययौ स्वपुरं प्रति
Tatah sa purushavyaghrastamadaya shuchismitam
Rathenakashagenaiva prayayau svapuram prati
212.9
ह्रियमाणां तु तां दृष्ट्वा सुभद्रां सैनिको जनः
विक्रोशन्प्राद्रवत्सर्वो द्वारकामभितः पुरीम्
Hriyamanam tu tam drishtva subhadram sainiko janah
Vikroshanpradravatsarvo dvarakamabhitah purim
212.10
ते समासाद्य सहिताः सुधर्मामभितः सभाम्
सभापालस्य तत्सर्वमाचख्युः पार्थविक्रमम्
Te samasadya sahitah sudharmamabhitah sabham
Sabhapalasya tatsarvamachakhyuh parthavikramam
212.11
तेषां श्रुत्वा सभापालो भेरीं सांनाहिकीं ततः
समाजघ्ने महाघोषां जाम्बूनदपरिष्कृताम्
Tesham shrutva sabhapalo bherim sannahikim tatah
Samajaghne mahaghosham jambunadaparishkritam
212.12
क्षुब्धास्तेनाथ शब्देन भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा
अन्नपानमपास्याथ समापेतुः सभां ततः
Kshubdhastenatha shabdena bhojavrishnyandhakastada
Annapanamapasyatha samapetuh sabham tatah
212.13
ततो जाम्बूनदाङ्गानि स्पर्ध्यास्तरणवन्ति च
मणिविद्रुमचित्राणि ज्वलिताग्निप्रभाणि च
Tato jambunadangani spardhyastaranavanti cha
Manividrumachitrani jvalitagniprabhani cha
212.14
भेजिरे पुरुषव्याघ्रा वृष्ण्यन्धकमहारथाः
सिंहासनानि शतशो धिष्ण्यानीव हुताशनाः
Bhejire purushavyaghra vrishnyandhakamaharathah
Sinhasanani shatasho dhishnyaniva hutashanah
212.15
तेषां समुपविष्टानां देवानामिव संनये
आचख्यौ चेष्टितं जिष्णोः सभापालः सहानुगः
Tesham samupavishtanam devanamiva sannaye
Achakhyau cheshtitam jishnoh sabhapalah sahanugah
212.16
तच्छ्रुत्वा वृष्णिवीरास्ते मदरक्तान्तलोचनाः
अमृष्यमाणाः पार्थस्य समुत्पेतुरहंकृताः
Tachchhrutva vrishniviraste madaraktantalochanah
Amrishyamanah parthasya samutpeturahankritah
212.17
योजयध्वं रथानाशु प्रासानाहरतेति च
धनूंषि च महार्हाणि कवचानि बृहन्ति च
Yojayadhvam rathanashu prasanaharateti cha
Dhanunshi cha maharhani kavachani brihanti cha
212.18
सूतानुच्चुक्रुशुः केचिद्रथान्योजयतेति च
स्वयं च तुरगान्केचिन्निन्युर्हेमविभूषितान्
Sutanuchchukrushuh kechidrathanyojayateti cha
Svayam cha turagankechinninyurhemavibhushitan
212.19
रथेष्वानीयमानेषु कवचेषु ध्वजेषु च
अभिक्रन्दे नृवीराणां तदासीत्संकुलं महत्
Ratheshvaniyamaneshu kavacheshu dhvajeshu cha
Abhikrande nriviranam tadasitsankulam mahat
212.20
वनमाली ततः क्षीबः कैलासशिखरोपमः
नीलवासा मदोत्सिक्त इदं वचनमब्रवीत्
Vanamali tatah kshibah kailasashikharopamah
Nilavasa madotsikta idam vachanamabravit
212.21
किमिदं कुरुथाप्रज्ञास्तूष्णीं भूते जनार्दने
अस्य भावमविज्ञाय संक्रुद्धा मोघगर्जिताः
Kimidam kuruthapragyastushnim bhute janardane
Asya bhavamavigyaya sankruddha moghagarjitah
212.22
एष तावदभिप्रायमाख्यातु स्वं महामतिः
यदस्य रुचितं कर्तुं तत्कुरुध्वमतन्द्रिताः
Esha tavadabhiprayamakhyatu svam mahamatih
Yadasya ruchitam kartum tatkurudhvamatandritah
212.23
ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा ग्राह्यरूपं हलायुधात्
तूष्णीं भूतास्ततः सर्वे साधु साध्विति चाब्रुवन्
Tataste tadvachah shrutva grahyarupam halayudhat
Tushnim bhutastatah sarve sadhu sadhviti chabruvan
212.24
समं वचो निशम्येति बलदेवस्य धीमतः
पुनरेव सभामध्ये सर्वे तु समुपाविशन्
Samam vacho nishamyeti baladevasya dhimatah
Punareva sabhamadhye sarve tu samupavishan
212.25
ततोऽब्रवीत्कामपालो वासुदेवं परंतपम्
किमवागुपविष्टोऽसि प्रेक्षमाणो जनार्दन
Tatobravitkamapalo vasudevam parantapam
Kimavagupavishtosi prekshamano janardana
212.26
सत्कृतस्त्वत्कृते पार्थः सर्वैरस्माभिरच्युत
न च सोऽर्हति तां पूजां दुर्बुद्धिः कुलपांसनः
Satkritastvatkrite parthah sarvairasmabhirachyuta
Na cha sorhati tam pujam durbuddhih kulapansanah
212.27
को हि तत्रैव भुक्त्वान्नं भाजनं भेत्तुमर्हति
मन्यमानः कुले जातमात्मानं पुरुषः क्वचित्
Ko hi tatraiva bhuktvannam bhajanam bhettumarhati
Manyamanah kule jatamatmanam purushah kvachit
212.28
ईप्समानश्च संबन्धं कृतपूर्वं च मानयन्
को हि नाम भवेनार्थी साहसेन समाचरेत्
Ipsamanashcha sambandham kritapurvam cha manayan
Ko hi nama bhavenarthi sahasena samacharet
212.29
सोऽवमन्य च नामास्माननादृत्य च केशवम्
प्रसह्य हृतवानद्य सुभद्रां मृत्युमात्मनः
Sovamanya cha namasmananadritya cha keshavam
Prasahya hritavanadya subhadram mrityumatmanah
212.30
कथं हि शिरसो मध्ये पदं तेन कृतं मम
मर्षयिष्यामि गोविन्द पादस्पर्शमिवोरगः
Katham hi shiraso madhye padam tena kritam mama
Marshayishyami govinda padasparshamivoragah
212.31
अद्य निष्कौरवामेकः करिष्यामि वसुंधराम्
न हि मे मर्षणीयोऽयमर्जुनस्य व्यतिक्रमः
Adya nishkauravamekah karishyami vasundharam
Na hi me marshaniyoyamarjunasya vyatikramah
212.32
तं तथा गर्जमानं तु मेघदुन्दुभिनिःस्वनम्
अन्वपद्यन्त ते सर्वे भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा
Tam tatha garjamanam tu meghadundubhinihsvanam
Anvapadyanta te sarve bhojavrishnyandhakastada