UtshovChapter 209
209.1
वर्गोवाच
ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भरतसत्तम
आयाम शरणं विप्रं तं तपोधनमच्युतम्
Vargovacha
Tato vayam pravyathitah sarva bharatasattama
Ayama sharanam vipram tam tapodhanamachyutam
209.2
रूपेण वयसा चैव कन्दर्पेण च दर्पिताः
अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षन्तुमर्हसि नो द्विज
Rupena vayasa chaiva kandarpena cha darpitah
Ayuktam kritavatyah sma kshantumarhasi no dvija
209.3
एष एव वधोऽस्माकं सुपर्याप्तस्तपोधन
यद्वयं संशितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामिहागताः
Esha eva vadhosmakam suparyaptastapodhana
Yadvayam sanshitatmanam pralobdhum tvamihagatah
209.4
अवध्यास्तु स्त्रियः सृष्टा मन्यन्ते धर्मचिन्तकाः
तस्माद्धर्मेण धर्मज्ञ नास्मान्हिंसितुमर्हसि
Avadhyastu striyah srishta manyante dharmachintakah
Tasmaddharmena dharmagya nasmanhinsitumarhasi
209.5
सर्वभूतेषु धर्मज्ञ मैत्रो ब्राह्मण उच्यते
सत्यो भवतु कल्याण एष वादो मनीषिणाम्
Sarvabhuteshu dharmagya maitro brahmana uchyate
Satyo bhavatu kalyana esha vado manishinam
209.6
शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वन्ति पालनम्
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म तस्मात्त्वं क्षन्तुमर्हसि
Sharanam cha prapannanam shishtah kurvanti palanam
Sharanam tvam prapannah sma tasmattvam kshantumarhasi
209.7
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत्
प्रसादं कृतवान्वीर रविसोमसमप्रभः
Vaishampayana uvacha
Evamuktastu dharmatma brahmanah shubhakarmakrit
Prasadam kritavanvira ravisomasamaprabhah
209.8
ब्राह्मण उवाच
शतं सहस्रं विश्वं च सर्वमक्षयवाचकम्
परिमाणं शतं त्वेतन्नैतदक्षयवाचकम्
Brahmana uvacha
Shatam sahasram vishvam cha sarvamakshayavachakam
Parimanam shatam tvetannaitadakshayavachakam
209.9
यदा च वो ग्राहभूता गृह्णन्तीः पुरुषाञ्जले
उत्कर्षति जलात्कश्चित्स्थलं पुरुषसत्तमः
Yada cha vo grahabhuta grihnantih purushanjale
Utkarshati jalatkashchitsthalam purushasattamah
209.10
तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वरूपं प्रतिपत्स्यथ
अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन
Tada yuyam punah sarvah svarupam pratipatsyatha
Anritam noktapurvam me hasatapi kadachana
209.11
तानि सर्वाणि तीर्थानि इतः प्रभृति चैव ह
नारीतीर्थानि नाम्नेह ख्यातिं यास्यन्ति सर्वशः
पुण्यानि च भविष्यन्ति पावनानि मनीषिणाम्
Tani sarvani tirthani itah prabhriti chaiva ha
Naritirthani namneha khyatim yasyanti sarvashah
Punyani cha bhavishyanti pavanani manishinam
209.12
वर्गोवाच
ततोऽभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम्
अचिन्तयामोपसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः
Vargovacha
Tatobhivadya tam vipram kritva chaiva pradakshinam
Achintayamopasritya tasmaddeshatsuduhkhitah
209.13
क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम्
समागच्छेम यो नस्तद्रूपमापादयेत्पुनः
Kva nu nama vayam sarvah kalenalpena tam naram
Samagachchhema yo nastadrupamapadayetpunah
209.14
ता वयं चिन्तयित्वैवं मुहूर्तादिव भारत
दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमुत नारदम्
Ta vayam chintayitvaivam muhurtadiva bharata
Drishtavatyo mahabhagam devarshimuta naradam
209.15
सर्वा हृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम्
अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्म व्यथिताननाः
Sarva hrishtah sma tam drishtva devarshimamitadyutim
Abhivadya cha tam partha sthitah sma vyathitananah
209.16
स नोऽपृच्छद्दुःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तत्
श्रुत्वा तच्च यथावृत्तमिदं वचनमब्रवीत्
Sa noprichchhadduhkhamulamuktavatyo vayam cha tat
Shrutva tachcha yathavrittamidam vachanamabravit
209.17
दक्षिणे सागरानूपे पञ्च तीर्थानि सन्ति वै
पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत माचिरम्
Dakshine sagaranupe pancha tirthani santi vai
Punyani ramaniyani tani gachchhata machiram
209.18
तत्राशु पुरुषव्याघ्रः पाण्डवो वो धनंजयः
मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखादस्मान्न संशयः
Tatrashu purushavyaghrah pandavo vo dhananjayah
Mokshayishyati shuddhatma duhkhadasmanna sanshayah
209.19
तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमिहागताः
तदिदं सत्यमेवाद्य मोक्षिताहं त्वयानघ
Tasya sarva vayam vira shrutva vakyamihagatah
Tadidam satyamevadya mokshitaham tvayanagha
209.20
एतास्तु मम वै सख्यश्चतस्रोऽन्या जले स्थिताः
कुरु कर्म शुभं वीर एताः सर्वा विमोक्षय
Etastu mama vai sakhyashchatasronya jale sthitah
Kuru karma shubham vira etah sarva vimokshaya
209.21
वैशंपायन उवाच
ततस्ताः पाण्डवश्रेष्ठः सर्वा एव विशां पते
तस्माच्छापाददीनात्मा मोक्षयामास वीर्यवान्
Vaishampayana uvacha
Tatastah pandavashreshthah sarva eva visham pate
Tasmachchhapadadinatma mokshayamasa viryavan
209.22
उत्थाय च जलात्तस्मात्प्रतिलभ्य वपुः स्वकम्
तास्तदाप्सरसो राजन्नदृश्यन्त यथा पुरा
Utthaya cha jalattasmatpratilabhya vapuh svakam
Tastadapsaraso rajannadrishyanta yatha pura
209.23
तीर्थानि शोधयित्वा तु तथानुज्ञाय ताः प्रभुः
चित्राङ्गदां पुनर्द्रष्टुं मणलूरपुरं ययौ
Tirthani shodhayitva tu tathanugyaya tah prabhuh
Chitrangadam punardrashtum manalurapuram yayau
209.24
तस्यामजनयत्पुत्रं राजानं बभ्रुवाहनम्
तं दृष्ट्वा पाण्डवो राजन्गोकर्णमभितोऽगमत्
Tasyamajanayatputram rajanam babhruvahanam
Tam drishtva pandavo rajangokarnamabhitogamat