UtshovChapter 205
205.1
वैशंपायन उवाच
एवं ते समयं कृत्वा न्यवसंस्तत्र पाण्डवाः
वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीक्षितः
Vaishampayana uvacha
Evam te samayam kritva nyavasanstatra pandavah
Vashe shastrapratapena kurvantonyanmahikshitah
205.2
तेषां मनुजसिंहानां पञ्चानाममितौजसाम्
बभूव कृष्णा सर्वेषां पार्थानां वशवर्तिनी
Tesham manujasinhanam panchanamamitaujasam
Babhuva krishna sarvesham parthanam vashavartini
205.3
ते तया तैश्च सा वीरैः पतिभिः सह पञ्चभिः
बभूव परमप्रीता नागैरिव सरस्वती
Te taya taishcha sa viraih patibhih saha panchabhih
Babhuva paramaprita nagairiva sarasvati
205.4
वर्तमानेषु धर्मेण पाण्डवेषु महात्मसु
व्यवर्धन्कुरवः सर्वे हीनदोषाः सुखान्विताः
Vartamaneshu dharmena pandaveshu mahatmasu
Vyavardhankuravah sarve hinadoshah sukhanvitah
205.5
अथ दीर्घेण कालेन ब्राह्मणस्य विशां पते
कस्यचित्तस्कराः केचिज्जह्रुर्गा नृपसत्तम
Atha dirghena kalena brahmanasya visham pate
Kasyachittaskarah kechijjahrurga nripasattama
205.6
ह्रियमाणे धने तस्मिन्ब्राह्मणः क्रोधमूर्च्छितः
आगम्य खाण्डवप्रस्थमुदक्रोशत पाण्डवान्
Hriyamane dhane tasminbrahmanah krodhamurchchhitah
Agamya khandavaprasthamudakroshata pandavan
205.7
ह्रियते गोधनं क्षुद्रैर्नृशंसैरकृतात्मभिः
प्रसह्य वोऽस्माद्विषयादभिधावत पाण्डवाः
Hriyate godhanam kshudrairnrishansairakritatmabhih
Prasahya vosmadvishayadabhidhavata pandavah
205.8
ब्राह्मणस्य प्रमत्तस्य हविर्ध्वाङ्क्षैर्विलुप्यते
शार्दूलस्य गुहां शून्यां नीचः क्रोष्टाभिमर्शति
Brahmanasya pramattasya havirdhvankshairvilupyate
Shardulasya guham shunyam nichah kroshtabhimarshati
205.9
ब्राह्मणस्वे हृते चोरैर्धर्मार्थे च विलोपिते
रोरूयमाणे च मयि क्रियतामस्त्रधारणम्
Brahmanasve hrite chorairdharmarthe cha vilopite
Roruyamane cha mayi kriyatamastradharanam
205.10
रोरूयमाणस्याभ्याशे तस्य विप्रस्य पाण्डवः
तानि वाक्यानि शुश्राव कुन्तीपुत्रो धनंजयः
Roruyamanasyabhyashe tasya viprasya pandavah
Tani vakyani shushrava kuntiputro dhananjayah
205.11
श्रुत्वा चैव महाबाहुर्मा भैरित्याह तं द्विजम्
आयुधानि च यत्रासन्पाण्डवानां महात्मनाम्
कृष्णया सह तत्रासीद्धर्मराजो युधिष्ठिरः
Shrutva chaiva mahabahurma bhairityaha tam dvijam
Ayudhani cha yatrasanpandavanam mahatmanam
Krishnaya saha tatrasiddharmarajo yudhishthirah
205.12
स प्रवेशाय चाशक्तो गमनाय च पाण्डवः
तस्य चार्तस्य तैर्वाक्यैश्चोद्यमानः पुनः पुनः
आक्रन्दे तत्र कौन्तेयश्चिन्तयामास दुःखितः
Sa praveshaya chashakto gamanaya cha pandavah
Tasya chartasya tairvakyaishchodyamanah punah punah
Akrande tatra kaunteyashchintayamasa duhkhitah
205.13
ह्रियमाणे धने तस्मिन्ब्राह्मणस्य तपस्विनः
अश्रुप्रमार्जनं तस्य कर्तव्यमिति निश्चितः
Hriyamane dhane tasminbrahmanasya tapasvinah
Ashrupramarjanam tasya kartavyamiti nishchitah
205.14
उपप्रेक्षणजोऽधर्मः सुमहान्स्यान्महीपतेः
यद्यस्य रुदतो द्वारि न करोम्यद्य रक्षणम्
Upaprekshanajodharmah sumahansyanmahipateh
Yadyasya rudato dvari na karomyadya rakshanam
205.15
अनास्तिक्यं च सर्वेषामस्माकमपि रक्षणे
प्रतितिष्ठेत लोकेऽस्मिन्नधर्मश्चैव नो भवेत्
Anastikyam cha sarveshamasmakamapi rakshane
Pratitishtheta lokesminnadharmashchaiva no bhavet
205.16
अनापृच्छ्य च राजानं गते मयि न संशयः
अजातशत्रोर्नृपतेर्मम चैवाप्रियं भवेत्
Anaprichchhya cha rajanam gate mayi na sanshayah
Ajatashatrornripatermama chaivapriyam bhavet
205.17
अनुप्रवेशे राज्ञस्तु वनवासो भवेन्मम
अधर्मो वा महानस्तु वने वा मरणं मम
शरीरस्यापि नाशेन धर्म एव विशिष्यते
Anupraveshe ragyastu vanavaso bhavenmama
Adharmo va mahanastu vane va maranam mama
Sharirasyapi nashena dharma eva vishishyate
205.18
एवं विनिश्चित्य ततः कुन्तीपुत्रो धनंजयः
अनुप्रविश्य राजानमापृच्छ्य च विशां पते
Evam vinishchitya tatah kuntiputro dhananjayah
Anupravishya rajanamaprichchhya cha visham pate
205.19
धनुरादाय संहृष्टो ब्राह्मणं प्रत्यभाषत
ब्राह्मणागम्यतां शीघ्रं यावत्परधनैषिणः
Dhanuradaya sanhrishto brahmanam pratyabhashata
Brahmanagamyatam shighram yavatparadhanaishinah
205.20
न दूरे ते गताः क्षुद्रास्तावद्गच्छामहे सह
यावदावर्तयाम्यद्य चोरहस्ताद्धनं तव
Na dure te gatah kshudrastavadgachchhamahe saha
Yavadavartayamyadya chorahastaddhanam tava
205.21
सोऽनुसृत्य महाबाहुर्धन्वी वर्मी रथी ध्वजी
शरैर्विध्वंसितांश्चोरानवजित्य च तद्धनम्
Sonusritya mahabahurdhanvi varmi rathi dhvaji
Sharairvidhvansitanshchoranavajitya cha taddhanam
205.22
ब्राह्मणस्य उपाहृत्य यशः पीत्वा च पाण्डवः
आजगाम पुरं वीरः सव्यसाची परंतपः
Brahmanasya upahritya yashah pitva cha pandavah
Ajagama puram virah savyasachi parantapah
205.23
सोऽभिवाद्य गुरून्सर्वांस्तैश्चापि प्रतिनन्दितः
धर्मराजमुवाचेदं व्रतमादिश्यतां मम
Sobhivadya gurunsarvanstaishchapi pratinanditah
Dharmarajamuvachedam vratamadishyatam mama
205.24
समयः समतिक्रान्तो भवत्संदर्शनान्मया
वनवासं गमिष्यामि समयो ह्येष नः कृतः
Samayah samatikranto bhavatsandarshananmaya
Vanavasam gamishyami samayo hyesha nah kritah
205.25
इत्युक्तो धर्मराजस्तु सहसा वाक्यमप्रियम्
कथमित्यब्रवीद्वाचा शोकार्तः सज्जमानया
युधिष्ठिरो गुडाकेशं भ्राता भ्रातरमच्युतम्
Ityukto dharmarajastu sahasa vakyamapriyam
Kathamityabravidvacha shokartah sajjamanaya
Yudhishthiro gudakesham bhrata bhrataramachyutam
205.26
प्रमाणमस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचोऽनघ
अनुप्रवेशे यद्वीर कृतवांस्त्वं ममाप्रियम्
सर्वं तदनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदि
Pramanamasmi yadi te mattah shrinu vachonagha
Anupraveshe yadvira kritavanstvam mamapriyam
Sarvam tadanujanami vyalikam na cha me hridi
205.27
गुरोरनुप्रवेशो हि नोपघातो यवीयसः
यवीयसोऽनुप्रवेशो ज्येष्ठस्य विधिलोपकः
Guroranupravesho hi nopaghato yaviyasah
Yaviyasonupravesho jyeshthasya vidhilopakah
205.28
निवर्तस्व महाबाहो कुरुष्व वचनं मम
न हि ते धर्मलोपोऽस्ति न च मे धर्षणा कृता
Nivartasva mahabaho kurushva vachanam mama
Na hi te dharmaloposti na cha me dharshana krita
205.29
अर्जुन उवाच
न व्याजेन चरेद्धर्ममिति मे भवतः श्रुतम्
न सत्याद्विचलिष्यामि सत्येनायुधमालभे
Arjuna uvacha
Na vyajena chareddharmamiti me bhavatah shrutam
Na satyadvichalishyami satyenayudhamalabhe
205.30
वैशंपायन उवाच
सोऽभ्यनुज्ञाप्य राजानं ब्रह्मचर्याय दीक्षितः
वने द्वादश वर्षाणि वासायोपजगाम ह
Vaishampayana uvacha
Sobhyanugyapya rajanam brahmacharyaya dikshitah
Vane dvadasha varshani vasayopajagama ha