UtshovChapter 197
197.1
विदुर उवाच
राजन्निःसंशयं श्रेयो वाच्यस्त्वमसि बान्धवैः
न त्वशुश्रूषमाणेषु वाक्यं संप्रतितिष्ठति
Vidura uvacha
Rajannihsanshayam shreyo vachyastvamasi bandhavaih
Na tvashushrushamaneshu vakyam sampratitishthati
197.2
हितं हि तव तद्वाक्यमुक्तवान्कुरुसत्तमः
भीष्मः शांतनवो राजन्प्रतिगृह्णासि तन्न च
Hitam hi tava tadvakyamuktavankurusattamah
Bhishmah shantanavo rajanpratigrihnasi tanna cha
197.3
तथा द्रोणेन बहुधा भाषितं हितमुत्तमम्
तच्च राधासुतः कर्णो मन्यते न हितं तव
Tatha dronena bahudha bhashitam hitamuttamam
Tachcha radhasutah karno manyate na hitam tava
197.4
चिन्तयंश्च न पश्यामि राजंस्तव सुहृत्तमम्
आभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां यो वा स्यात्प्रज्ञयाधिकः
Chintayanshcha na pashyami rajanstava suhrittamam
Abhyam purushasinhabhyam yo va syatpragyayadhikah
197.5
इमौ हि वृद्धौ वयसा प्रज्ञया च श्रुतेन च
समौ च त्वयि राजेन्द्र तेषु पाण्डुसुतेषु च
Imau hi vriddhau vayasa pragyaya cha shrutena cha
Samau cha tvayi rajendra teshu pandusuteshu cha
197.6
धर्मे चानवमौ राजन्सत्यतायां च भारत
रामाद्दाशरथेश्चैव गयाच्चैव न संशयः
Dharme chanavamau rajansatyatayam cha bharata
Ramaddasharatheshchaiva gayachchaiva na sanshayah
197.7
न चोक्तवन्तावश्रेयः पुरस्तादपि किंचन
न चाप्यपकृतं किंचिदनयोर्लक्ष्यते त्वयि
Na choktavantavashreyah purastadapi kinchana
Na chapyapakritam kinchidanayorlakshyate tvayi
197.8
ताविमौ पुरुषव्याघ्रावनागसि नृप त्वयि
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः कथं सत्यपराक्रमौ
Tavimau purushavyaghravanagasi nripa tvayi
Na mantrayetam tvachchhreyah katham satyaparakramau
197.9
प्रज्ञावन्तौ नरश्रेष्ठावस्मिँल्लोके नराधिप
त्वन्निमित्तमतो नेमौ किंचिज्जिह्मं वदिष्यतः
इति मे नैष्ठिकी बुद्धिर्वर्तते कुरुनन्दन
Pragyavantau narashreshthavasminlloke naradhipa
Tvannimittamato nemau kinchijjihmam vadishyatah
Iti me naishthiki buddhirvartate kurunandana
197.10
न चार्थहेतोर्धर्मज्ञौ वक्ष्यतः पक्षसंश्रितम्
एतद्धि परमं श्रेयो मेनाते तव भारत
Na charthahetordharmagyau vakshyatah pakshasanshritam
Etaddhi paramam shreyo menate tava bharata
197.11
दुर्योधनप्रभृतयः पुत्रा राजन्यथा तव
तथैव पाण्डवेयास्ते पुत्रा राजन्न संशयः
Duryodhanaprabhritayah putra rajanyatha tava
Tathaiva pandaveyaste putra rajanna sanshayah
197.12
तेषु चेदहितं किंचिन्मन्त्रयेयुरबुद्धितः
मन्त्रिणस्ते न ते श्रेयः प्रपश्यन्ति विशेषतः
Teshu chedahitam kinchinmantrayeyurabuddhitah
Mantrinaste na te shreyah prapashyanti visheshatah
197.13
अथ ते हृदये राजन्विशेषस्तेषु वर्तते
अन्तरस्थं विवृण्वानाः श्रेयः कुर्युर्न ते ध्रुवम्
Atha te hridaye rajanvisheshasteshu vartate
Antarastham vivrinvanah shreyah kuryurna te dhruvam
197.14
एतदर्थमिमौ राजन्महात्मानौ महाद्युती
नोचतुर्विवृतं किंचिन्न ह्येष तव निश्चयः
Etadarthamimau rajanmahatmanau mahadyuti
Nochaturvivritam kinchinna hyesha tava nishchayah
197.15
यच्चाप्यशक्यतां तेषामाहतुः पुरुषर्षभौ
तत्तथा पुरुषव्याघ्र तव तद्भद्रमस्तु ते
Yachchapyashakyatam teshamahatuh purusharshabhau
Tattatha purushavyaghra tava tadbhadramastu te
197.16
कथं हि पाण्डवः श्रीमान्सव्यसाची परंतपः
शक्यो विजेतुं संग्रामे राजन्मघवता अपि
Katham hi pandavah shrimansavyasachi parantapah
Shakyo vijetum sangrame rajanmaghavata api
197.17
भीमसेनो महाबाहुर्नागायुतबलो महान्
कथं हि युधि शक्येत विजेतुममरैरपि
Bhimaseno mahabahurnagayutabalo mahan
Katham hi yudhi shakyeta vijetumamarairapi
197.18
तथैव कृतिनौ युद्धे यमौ यमसुताविव
कथं विषहितुं शक्यौ रणे जीवितुमिच्छता
Tathaiva kritinau yuddhe yamau yamasutaviva
Katham vishahitum shakyau rane jivitumichchhata
197.19
यस्मिन्धृतिरनुक्रोशः क्षमा सत्यं पराक्रमः
नित्यानि पाण्डवश्रेष्ठे स जीयेत कथं रणे
Yasmindhritiranukroshah kshama satyam parakramah
Nityani pandavashreshthe sa jiyeta katham rane
197.20
येषां पक्षधरो रामो येषां मन्त्री जनार्दनः
किं नु तैरजितं संख्ये येषां पक्षे च सात्यकिः
Yesham pakshadharo ramo yesham mantri janardanah
Kim nu tairajitam sankhye yesham pakshe cha satyakih
197.21
द्रुपदः श्वशुरो येषां येषां श्यालाश्च पार्षताः
धृष्टद्युम्नमुखा वीरा भ्रातरो द्रुपदात्मजाः
Drupadah shvashuro yesham yesham shyalashcha parshatah
Dhrishtadyumnamukha vira bhrataro drupadatmajah
197.22
सोऽशक्यतां च विज्ञाय तेषामग्रेण भारत
दायाद्यतां च धर्मेण सम्यक्तेषु समाचर
Soshakyatam cha vigyaya teshamagrena bharata
Dayadyatam cha dharmena samyakteshu samachara
197.23
इदं निर्दिग्धमयशः पुरोचनकृतं महत्
तेषामनुग्रहेणाद्य राजन्प्रक्षालयात्मनः
Idam nirdigdhamayashah purochanakritam mahat
Teshamanugrahenadya rajanprakshalayatmanah
197.24
द्रुपदोऽपि महान्राजा कृतवैरश्च नः पुरा
तस्य संग्रहणं राजन्स्वपक्षस्य विवर्धनम्
Drupadopi mahanraja kritavairashcha nah pura
Tasya sangrahanam rajansvapakshasya vivardhanam
197.25
बलवन्तश्च दाशार्हा बहवश्च विशां पते
यतः कृष्णस्ततस्ते स्युर्यतः कृष्णस्ततो जयः
Balavantashcha dasharha bahavashcha visham pate
Yatah krishnastataste syuryatah krishnastato jayah
197.26
यच्च साम्नैव शक्येत कार्यं साधयितुं नृप
को दैवशप्तस्तत्कार्तुं विग्रहेण समाचरेत्
Yachcha samnaiva shakyeta karyam sadhayitum nripa
Ko daivashaptastatkartum vigrahena samacharet
197.27
श्रुत्वा च जीवतः पार्थान्पौरजानपदो जनः
बलवद्दर्शने गृध्नुस्तेषां राजन्कुरु प्रियम्
Shrutva cha jivatah parthanpaurajanapado janah
Balavaddarshane gridhnustesham rajankuru priyam
197.28
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः
अधर्मयुक्ता दुष्प्रज्ञा बाला मैषां वचः कृथाः
Duryodhanashcha karnashcha shakunishchapi saubalah
Adharmayukta dushpragya bala maisham vachah krithah
197.29
उक्तमेतन्मया राजन्पुरा गुणवतस्तव
दुर्योधनापराधेन प्रजेयं विनशिष्यति
Uktametanmaya rajanpura gunavatastava
Duryodhanaparadhena prajeyam vinashishyati