UtshovChapter 196
196.1
द्रोण उवाच
मन्त्राय समुपानीतैर्धृतराष्ट्रहितैर्नृप
धर्म्यं पथ्यं यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुमः
Drona uvacha
Mantraya samupanitairdhritarashtrahitairnripa
Dharmyam pathyam yashasyam cha vachyamityanushushrumah
196.2
ममाप्येषा मतिस्तात या भीष्मस्य महात्मनः
संविभज्यास्तु कौन्तेया धर्म एष सनातनः
Mamapyesha matistata ya bhishmasya mahatmanah
Sanvibhajyastu kaunteya dharma esha sanatanah
196.3
प्रेष्यतां द्रुपदायाशु नरः कश्चित्प्रियंवदः
बहुलं रत्नमादाय तेषामर्थाय भारत
Preshyatam drupadayashu narah kashchitpriyanvadah
Bahulam ratnamadaya teshamarthaya bharata
196.4
मिथः कृत्यं च तस्मै स आदाय बहु गच्छतु
वृद्धिं च परमां ब्रूयात्तत्संयोगोद्भवां तथा
Mithah krityam cha tasmai sa adaya bahu gachchhatu
Vriddhim cha paramam bruyattatsanyogodbhavam tatha
196.5
संप्रीयमाणं त्वां ब्रूयाद्राजन्दुर्योधनं तथा
असकृद्द्रुपदे चैव धृष्टद्युम्ने च भारत
Sampriyamanam tvam bruyadrajanduryodhanam tatha
Asakriddrupade chaiva dhrishtadyumne cha bharata
196.6
उचितत्वं प्रियत्वं च योगस्यापि च वर्णयेत्
पुनः पुनश्च कौन्तेयान्माद्रीपुत्रौ च सान्त्वयन्
Uchitatvam priyatvam cha yogasyapi cha varnayet
Punah punashcha kaunteyanmadriputrau cha santvayan
196.7
हिरण्मयानि शुभ्राणि बहून्याभरणानि च
वचनात्तव राजेन्द्र द्रौपद्याः संप्रयच्छतु
Hiranmayani shubhrani bahunyabharanani cha
Vachanattava rajendra draupadyah samprayachchhatu
196.8
तथा द्रुपदपुत्राणां सर्वेषां भरतर्षभ
पाण्डवानां च सर्वेषां कुन्त्या युक्तानि यानि च
Tatha drupadaputranam sarvesham bharatarshabha
Pandavanam cha sarvesham kuntya yuktani yani cha
196.9
एवं सान्त्वसमायुक्तं द्रुपदं पाण्डवैः सह
उक्त्वाथानन्तरं ब्रूयात्तेषामागमनं प्रति
Evam santvasamayuktam drupadam pandavaih saha
Uktvathanantaram bruyatteshamagamanam prati
196.10
अनुज्ञातेषु वीरेषु बलं गच्छतु शोभनम्
दुःशासनो विकर्णश्च पाण्डवानानयन्त्विह
Anugyateshu vireshu balam gachchhatu shobhanam
Duhshasano vikarnashcha pandavananayantviha
196.11
ततस्ते पार्थिवश्रेष्ठ पूज्यमानाः सदा त्वया
प्रकृतीनामनुमते पदे स्थास्यन्ति पैतृके
Tataste parthivashreshtha pujyamanah sada tvaya
Prakritinamanumate pade sthasyanti paitrike
196.12
एवं तव महाराज तेषु पुत्रेषु चैव ह
वृत्तमौपयिकं मन्ये भीष्मेण सह भारत
Evam tava maharaja teshu putreshu chaiva ha
Vrittamaupayikam manye bhishmena saha bharata
196.13
कर्ण उवाच
योजितावर्थमानाभ्यां सर्वकार्येष्वनन्तरौ
न मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः किमद्भुततरं ततः
Karna uvacha
Yojitavarthamanabhyam sarvakaryeshvanantarau
Na mantrayetam tvachchhreyah kimadbhutataram tatah
196.14
दुष्टेन मनसा यो वै प्रच्छन्नेनान्तरात्मना
ब्रूयान्निःश्रेयसं नाम कथं कुर्यात्सतां मतम्
Dushtena manasa yo vai prachchhannenantaratmana
Bruyannihshreyasam nama katham kuryatsatam matam
196.15
न मित्राण्यर्थकृच्छ्रेषु श्रेयसे वेतराय वा
विधिपूर्वं हि सर्वस्य दुःखं वा यदि वा सुखम्
Na mitranyarthakrichchhreshu shreyase vetaraya va
Vidhipurvam hi sarvasya duhkham va yadi va sukham
196.16
कृतप्रज्ञोऽकृतप्रज्ञो बालो वृद्धश्च मानवः
ससहायोऽसहायश्च सर्वं सर्वत्र विन्दति
Kritapragyokritapragyo balo vriddhashcha manavah
Sasahayosahayashcha sarvam sarvatra vindati
196.17
श्रूयते हि पुरा कश्चिदम्बुवीच इति श्रुतः
आसीद्राजगृहे राजा मागधानां महीक्षिताम्
Shruyate hi pura kashchidambuvicha iti shrutah
Asidrajagrihe raja magadhanam mahikshitam
196.18
स हीनः करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमो नृपः
अमात्यसंस्थः कार्येषु सर्वेष्वेवाभवत्तदा
Sa hinah karanaih sarvairuchchhvasaparamo nripah
Amatyasansthah karyeshu sarveshvevabhavattada
196.19
तस्यामात्यो महाकर्णिर्बभूवैकेश्वरः पुरा
स लब्धबलमात्मानं मन्यमानोऽवमन्यते
Tasyamatyo mahakarnirbabhuvaikeshvarah pura
Sa labdhabalamatmanam manyamanovamanyate
196.20
स राज्ञ उपभोग्यानि स्त्रियो रत्नधनानि च
आददे सर्वशो मूढ ऐश्वर्यं च स्वयं तदा
Sa ragya upabhogyani striyo ratnadhanani cha
Adade sarvasho mudha aishvaryam cha svayam tada
196.21
तदादाय च लुब्धस्य लाभाल्लोभो व्यवर्धत
तथा हि सर्वमादाय राज्यमस्य जिहीर्षति
Tadadaya cha lubdhasya labhallobho vyavardhata
Tatha hi sarvamadaya rajyamasya jihirshati
196.22
हीनस्य करणैः सर्वैरुच्छ्वासपरमस्य च
यतमानोऽपि तद्राज्यं न शशाकेति नः श्रुतम्
Hinasya karanaih sarvairuchchhvasaparamasya cha
Yatamanopi tadrajyam na shashaketi nah shrutam
196.23
किमन्यद्विहितान्नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता
यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशां पते
Kimanyadvihitannunam tasya sa purushendrata
Yadi te vihitam rajyam bhavishyati visham pate
196.24
मिषतः सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद्ध्रुवम्
अतोऽन्यथा चेद्विहितं यतमानो न लप्स्यसे
Mishatah sarvalokasya sthasyate tvayi taddhruvam
Atonyatha chedvihitam yatamano na lapsyase
196.25
एवं विद्वन्नुपादत्स्व मन्त्रिणां साध्वसाधुताम्
दुष्टानां चैव बोद्धव्यमदुष्टानां च भाषितम्
Evam vidvannupadatsva mantrinam sadhvasadhutam
Dushtanam chaiva boddhavyamadushtanam cha bhashitam
196.26
द्रोण उवाच
विद्म ते भावदोषेण यदर्थमिदमुच्यते
दुष्टः पाण्डवहेतोस्त्वं दोषं ख्यापयसे हि नः
Drona uvacha
Vidma te bhavadoshena yadarthamidamuchyate
Dushtah pandavahetostvam dosham khyapayase hi nah
196.27
हितं तु परमं कर्ण ब्रवीमि कुरुवर्धनम्
अथ त्वं मन्यसे दुष्टं ब्रूहि यत्परमं हितम्
Hitam tu paramam karna bravimi kuruvardhanam
Atha tvam manyase dushtam bruhi yatparamam hitam
196.28
अतोऽन्यथा चेत्क्रियते यद्ब्रवीमि परं हितम्
कुरवो विनशिष्यन्ति नचिरेणेति मे मतिः
Atonyatha chetkriyate yadbravimi param hitam
Kuravo vinashishyanti nachireneti me matih