UtshovChapter 176
176.1
वैशंपायन उवाच
एवमुक्ताः प्रयातास्ते पाण्डवा जनमेजय
राज्ञा दक्षिणपाञ्चालान्द्रुपदेनाभिरक्षितान्
Vaishampayana uvacha
Evamuktah prayataste pandava janamejaya
Ragya dakshinapanchalandrupadenabhirakshitan
176.2
ततस्ते तं महात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम्
ददृशुः पाण्डवा राजन्पथि द्वैपायनं तदा
Tataste tam mahatmanam shuddhatmanamakalmasham
Dadrishuh pandava rajanpathi dvaipayanam tada
176.3
तस्मै यथावत्सत्कारं कृत्वा तेन च सान्त्विताः
कथान्ते चाभ्यनुज्ञाताः प्रययुर्द्रुपदक्षयम्
Tasmai yathavatsatkaram kritva tena cha santvitah
Kathante chabhyanugyatah prayayurdrupadakshayam
176.4
पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि च
तत्र तत्र वसन्तश्च शनैर्जग्मुर्महारथाः
Pashyanto ramaniyani vanani cha saransi cha
Tatra tatra vasantashcha shanairjagmurmaharathah
176.5
स्वाध्यायवन्तः शुचयो मधुराः प्रियवादिनः
आनुपूर्व्येण संप्राप्ताः पाञ्चालान्कुरुनन्दनाः
Svadhyayavantah shuchayo madhurah priyavadinah
Anupurvyena sampraptah panchalankurunandanah
176.6
ते तु दृष्ट्वा पुरं तच्च स्कन्धावारं च पाण्डवाः
कुम्भकारस्य शालायां निवेशं चक्रिरे तदा
Te tu drishtva puram tachcha skandhavaram cha pandavah
Kumbhakarasya shalayam nivesham chakrire tada
176.7
तत्र भैक्षं समाजह्रुर्ब्राह्मीं वृत्तिं समाश्रिताः
तांश्च प्राप्तांस्तदा वीराञ्जज्ञिरे न नराः क्वचित्
Tatra bhaiksham samajahrurbrahmim vrittim samashritah
Tanshcha praptanstada viranjagyire na narah kvachit
176.8
यज्ञसेनस्य कामस्तु पाण्डवाय किरीटिने
कृष्णां दद्यामिति सदा न चैतद्विवृणोति सः
Yagyasenasya kamastu pandavaya kiritine
Krishnam dadyamiti sada na chaitadvivrinoti sah
176.9
सोऽन्वेषमाणः कौन्तेयान्पाञ्चाल्यो जनमेजय
दृढं धनुरनायम्यं कारयामास भारत
Sonveshamanah kaunteyanpanchalyo janamejaya
Dridham dhanuranayamyam karayamasa bharata
176.10
यन्त्रं वैहायसं चापि कारयामास कृत्रिमम्
तेन यन्त्रेण सहितं राजा लक्ष्यं च काञ्चनम्
Yantram vaihayasam chapi karayamasa kritrimam
Tena yantrena sahitam raja lakshyam cha kanchanam
176.11
द्रुपद उवाच
इदं सज्यं धनुः कृत्वा सज्येनानेन सायकैः
अतीत्य लक्ष्यं यो वेद्धा स लब्धा मत्सुतामिति
Drupada uvacha
Idam sajyam dhanuh kritva sajyenanena sayakaih
Atitya lakshyam yo veddha sa labdha matsutamiti
176.12
वैशंपायन उवाच
इति स द्रुपदो राजा सर्वतः समघोषयत्
तच्छ्रुत्वा पार्थिवाः सर्वे समीयुस्तत्र भारत
Vaishampayana uvacha
Iti sa drupado raja sarvatah samaghoshayat
Tachchhrutva parthivah sarve samiyustatra bharata
176.13
ऋषयश्च महात्मानः स्वयंवरदिदृक्षया
दुर्योधनपुरोगाश्च सकर्णाः कुरवो नृप
Rishayashcha mahatmanah svayanvaradidrikshaya
Duryodhanapurogashcha sakarnah kuravo nripa
176.14
ब्राह्मणाश्च महाभागा देशेभ्यः समुपागमन्
तेऽभ्यर्चिता राजगणा द्रुपदेन महात्मना
Brahmanashcha mahabhaga deshebhyah samupagaman
Tebhyarchita rajagana drupadena mahatmana
176.15
ततः पौरजनाः सर्वे सागरोद्धूतनिःस्वनाः
शिशुमारपुरं प्राप्य न्यविशंस्ते च पार्थिवाः
Tatah paurajanah sarve sagaroddhutanihsvanah
Shishumarapuram prapya nyavishanste cha parthivah
176.16
प्रागुत्तरेण नगराद्भूमिभागे समे शुभे
समाजवाटः शुशुभे भवनैः सर्वतो वृतः
Praguttarena nagaradbhumibhage same shubhe
Samajavatah shushubhe bhavanaih sarvato vritah
176.17
प्राकारपरिखोपेतो द्वारतोरणमण्डितः
वितानेन विचित्रेण सर्वतः समवस्तृतः
Prakaraparikhopeto dvaratoranamanditah
Vitanena vichitrena sarvatah samavastritah
176.18
तूर्यौघशतसंकीर्णः परार्ध्यागुरुधूपितः
चन्दनोदकसिक्तश्च माल्यदामैश्च शोभितः
Turyaughashatasankirnah parardhyagurudhupitah
Chandanodakasiktashcha malyadamaishcha shobhitah
176.19
कैलासशिखरप्रख्यैर्नभस्तलविलेखिभिः
सर्वतः संवृतैर्नद्धः प्रासादैः सुकृतोच्छ्रितैः
Kailasashikharaprakhyairnabhastalavilekhibhih
Sarvatah sanvritairnaddhah prasadaih sukritochchhritaih
176.20
सुवर्णजालसंवीतैर्मणिकुट्टिमभूषितैः
सुखारोहणसोपानैर्महासनपरिच्छदैः
Suvarnajalasanvitairmanikuttimabhushitaih
Sukharohanasopanairmahasanaparichchhadaih
176.21
अग्राम्यसमवच्छन्नैरगुरूत्तमवासितैः
हंसाच्छवर्णैर्बहुभिरायोजनसुगन्धिभिः
Agramyasamavachchhannairaguruttamavasitaih
Hansachchhavarnairbahubhirayojanasugandhibhih
176.22
असंबाधशतद्वारैः शयनासनशोभितैः
बहुधातुपिनद्धाङ्गैर्हिमवच्छिखरैरिव
Asambadhashatadvaraih shayanasanashobhitaih
Bahudhatupinaddhangairhimavachchhikharairiva
176.23
तत्र नानाप्रकारेषु विमानेषु स्वलंकृताः
स्पर्धमानास्तदान्योन्यं निषेदुः सर्वपार्थिवाः
Tatra nanaprakareshu vimaneshu svalankritah
Spardhamanastadanyonyam nisheduh sarvaparthivah
176.24
तत्रोपविष्टान्ददृशुर्महासत्त्वपराक्रमान्
राजसिंहान्महाभागान्कृष्णागुरुविभूषितान्
Tatropavishtandadrishurmahasattvaparakraman
Rajasinhanmahabhagankrishnaguruvibhushitan
176.25
महाप्रसादान्ब्रह्मण्यान्स्वराष्ट्रपरिरक्षिणः
प्रियान्सर्वस्य लोकस्य सुकृतैः कर्मभिः शुभैः
Mahaprasadanbrahmanyansvarashtraparirakshinah
Priyansarvasya lokasya sukritaih karmabhih shubhaih
176.26
मञ्चेषु च परार्ध्येषु पौरजानपदा जनाः
कृष्णादर्शनतुष्ट्यर्थं सर्वतः समुपाविशन्
Mancheshu cha parardhyeshu paurajanapada janah
Krishnadarshanatushtyartham sarvatah samupavishan
176.27
ब्राह्मणैस्ते च सहिताः पाण्डवाः समुपाविशन्
ऋद्धिं पाञ्चालराजस्य पश्यन्तस्तामनुत्तमाम्
Brahmanaiste cha sahitah pandavah samupavishan
Riddhim panchalarajasya pashyantastamanuttamam
176.28
ततः समाजो ववृधे स राजन्दिवसान्बहून्
रत्नप्रदानबहुलः शोभितो नटनर्तकैः
Tatah samajo vavridhe sa rajandivasanbahun
Ratnapradanabahulah shobhito natanartakaih
176.29
वर्तमाने समाजे तु रमणीयेऽह्नि षोडशे
आप्लुताङ्गी सुवसना सर्वाभरणभूषिता
Vartamane samaje tu ramaniyehni shodashe
Aplutangi suvasana sarvabharanabhushita
176.30
वीरकांस्यमुपादाय काञ्चनं समलंकृतम्
अवतीर्णा ततो रङ्गं द्रौपदी भरतर्षभ
Virakansyamupadaya kanchanam samalankritam
Avatirna tato rangam draupadi bharatarshabha
176.31
पुरोहितः सोमकानां मन्त्रविद्ब्राह्मणः शुचिः
परिस्तीर्य जुहावाग्निमाज्येन विधिना तदा
Purohitah somakanam mantravidbrahmanah shuchih
Paristirya juhavagnimajyena vidhina tada
176.32
स तर्पयित्वा ज्वलनं ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च
वारयामास सर्वाणि वादित्राणि समन्ततः
Sa tarpayitva jvalanam brahmanansvasti vachya cha
Varayamasa sarvani vaditrani samantatah
176.33
निःशब्दे तु कृते तस्मिन्धृष्टद्युम्नो विशां पते
रङ्गमध्यगतस्तत्र मेघगम्भीरया गिरा
वाक्यमुच्चैर्जगादेदं श्लक्ष्णमर्थवदुत्तमम्
Nihshabde tu krite tasmindhrishtadyumno visham pate
Rangamadhyagatastatra meghagambhiraya gira
Vakyamuchchairjagadedam shlakshnamarthavaduttamam
176.34
इदं धनुर्लक्ष्यमिमे च बाणाः; शृण्वन्तु मे पार्थिवाः सर्व एव
यन्त्रच्छिद्रेणाभ्यतिक्रम्य लक्ष्यं; समर्पयध्वं खगमैर्दशार्धैः
Idam dhanurlakshyamime cha banah; shrinvantu me parthivah sarva eva
Yantrachchhidrenabhyatikramya lakshyam; samarpayadhvam khagamairdashardhaih
176.35
एतत्कर्ता कर्म सुदुष्करं यः; कुलेन रूपेण बलेन युक्तः
तस्याद्य भार्या भगिनी ममेयं; कृष्णा भवित्री न मृषा ब्रवीमि
Etatkarta karma sudushkaram yah; kulena rupena balena yuktah
Tasyadya bharya bhagini mameyam; krishna bhavitri na mrisha bravimi
176.36
तानेवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रः; पश्चादिदं द्रौपदीमभ्युवाच
नाम्ना च गोत्रेण च कर्मणा च; संकीर्तयंस्तान्नृपतीन्समेतान्
Tanevamuktva drupadasya putrah; pashchadidam draupadimabhyuvacha
Namna cha gotrena cha karmana cha; sankirtayanstannripatinsametan