UtshovChapter 169
169.1
गन्धर्व उवाच
आश्रमस्था ततः पुत्रमदृश्यन्ती व्यजायत
शक्तेः कुलकरं राजन्द्वितीयमिव शक्तिनम्
Gandharva uvacha
Ashramastha tatah putramadrishyanti vyajayata
Shakteh kulakaram rajandvitiyamiva shaktinam
169.2
जातकर्मादिकास्तस्य क्रियाः स मुनिपुंगवः
पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान्स्वयम्
Jatakarmadikastasya kriyah sa munipungavah
Pautrasya bharatashreshtha chakara bhagavansvayam
169.3
परासुश्च यतस्तेन वसिष्ठः स्थापितस्तदा
गर्भस्थेन ततो लोके पराशर इति स्मृतः
Parasushcha yatastena vasishthah sthapitastada
Garbhasthena tato loke parashara iti smritah
169.4
अमन्यत स धर्मात्मा वसिष्ठं पितरं तदा
जन्मप्रभृति तस्मिंश्च पितरीव व्यवर्तत
Amanyata sa dharmatma vasishtham pitaram tada
Janmaprabhriti tasminshcha pitariva vyavartata
169.5
स तात इति विप्रर्षिं वसिष्ठं प्रत्यभाषत
मातुः समक्षं कौन्तेय अदृश्यन्त्याः परंतप
Sa tata iti viprarshim vasishtham pratyabhashata
Matuh samaksham kaunteya adrishyantyah parantapa
169.6
तातेति परिपूर्णार्थं तस्य तन्मधुरं वचः
अदृश्यन्त्यश्रुपूर्णाक्षी शृण्वन्ती तमुवाच ह
Tateti paripurnartham tasya tanmadhuram vachah
Adrishyantyashrupurnakshi shrinvanti tamuvacha ha
169.7
मा तात तात तातेति न ते तातो महामुनिः
रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनान्तरे
Ma tata tata tateti na te tato mahamunih
Rakshasa bhakshitastata tava tato vanantare
169.8
मन्यसे यं तु तातेति नैष तातस्तवानघ
आर्यस्त्वेष पिता तस्य पितुस्तव महात्मनः
Manyase yam tu tateti naisha tatastavanagha
Aryastvesha pita tasya pitustava mahatmanah
169.9
स एवमुक्तो दुःखार्तः सत्यवागृषिसत्तमः
सर्वलोकविनाशाय मतिं चक्रे महामनाः
Sa evamukto duhkhartah satyavagrishisattamah
Sarvalokavinashaya matim chakre mahamanah
169.10
तं तथा निश्चितात्मानं महात्मानं महातपाः
वसिष्ठो वारयामास हेतुना येन तच्छृणु
Tam tatha nishchitatmanam mahatmanam mahatapah
Vasishtho varayamasa hetuna yena tachchhrinu
169.11
वसिष्ठ उवाच
कृतवीर्य इति ख्यातो बभूव नृपतिः क्षितौ
याज्यो वेदविदां लोके भृगूणां पार्थिवर्षभः
Vasishtha uvacha
Kritavirya iti khyato babhuva nripatih kshitau
Yajyo vedavidam loke bhrigunam parthivarshabhah
169.12
स तानग्रभुजस्तात धान्येन च धनेन च
सोमान्ते तर्पयामास विपुलेन विशां पतिः
Sa tanagrabhujastata dhanyena cha dhanena cha
Somante tarpayamasa vipulena visham patih
169.13
तस्मिन्नृपतिशार्दूले स्वर्यातेऽथ कदाचन
बभूव तत्कुलेयानां द्रव्यकार्यमुपस्थितम्
Tasminnripatishardule svaryatetha kadachana
Babhuva tatkuleyanam dravyakaryamupasthitam
169.14
ते भृगूणां धनं ज्ञात्वा राजानः सर्व एव ह
याचिष्णवोऽभिजग्मुस्तांस्तात भार्गवसत्तमान्
Te bhrigunam dhanam gyatva rajanah sarva eva ha
Yachishnavobhijagmustanstata bhargavasattaman
169.15
भूमौ तु निदधुः केचिद्भृगवो धनमक्षयम्
ददुः केचिद्द्विजातिभ्यो ज्ञात्वा क्षत्रियतो भयम्
Bhumau tu nidadhuh kechidbhrigavo dhanamakshayam
Daduh kechiddvijatibhyo gyatva kshatriyato bhayam
169.16
भृगवस्तु ददुः केचित्तेषां वित्तं यथेप्सितम्
क्षत्रियाणां तदा तात कारणान्तरदर्शनात्
Bhrigavastu daduh kechittesham vittam yathepsitam
Kshatriyanam tada tata karanantaradarshanat
169.17
ततो महीतलं तात क्षत्रियेण यदृच्छया
खनताधिगतं वित्तं केनचिद्भृगुवेश्मनि
तद्वित्तं ददृशुः सर्वे समेताः क्षत्रियर्षभाः
Tato mahitalam tata kshatriyena yadrichchhaya
Khanatadhigatam vittam kenachidbhriguveshmani
Tadvittam dadrishuh sarve sametah kshatriyarshabhah
169.18
अवमन्य ततः कोपाद्भृगूंस्ताञ्शरणागतान्
निजघ्नुस्ते महेष्वासाः सर्वांस्तान्निशितैः शरैः
आ गर्भादनुकृन्तन्तश्चेरुश्चैव वसुंधराम्
Avamanya tatah kopadbhrigunstansharanagatan
Nijaghnuste maheshvasah sarvanstannishitaih sharaih
A garbhadanukrintantashcherushchaiva vasundharam
169.19
तत उच्छिद्यमानेषु भृगुष्वेवं भयात्तदा
भृगुपत्न्यो गिरिं तात हिमवन्तं प्रपेदिरे
Tata uchchhidyamaneshu bhrigushvevam bhayattada
Bhrigupatnyo girim tata himavantam prapedire
169.20
तासामन्यतमा गर्भं भयाद्दाधार तैजसम्
ऊरुणैकेन वामोरूर्भर्तुः कुलविवृद्धये
ददृशुर्ब्राह्मणीं तां ते दीप्यमानां स्वतेजसा
Tasamanyatama garbham bhayaddadhara taijasam
Urunaikena vamorurbhartuh kulavivriddhaye
Dadrishurbrahmanim tam te dipyamanam svatejasa
169.21
अथ गर्भः स भित्त्वोरुं ब्राह्मण्या निर्जगाम ह
मुष्णन्दृष्टीः क्षत्रियाणां मध्याह्न इव भास्करः
ततश्चक्षुर्वियुक्तास्ते गिरिदुर्गेषु बभ्रमुः
Atha garbhah sa bhittvorum brahmanya nirjagama ha
Mushnandrishtih kshatriyanam madhyahna iva bhaskarah
Tatashchakshurviyuktaste giridurgeshu babhramuh
169.22
ततस्ते मोघसंकल्पा भयार्ताः क्षत्रियर्षभाः
ब्रह्मणीं शरणं जग्मुर्दृष्ट्यर्थं तामनिन्दिताम्
Tataste moghasankalpa bhayartah kshatriyarshabhah
Brahmanim sharanam jagmurdrishtyartham tamaninditam
169.23
ऊचुश्चैनां महाभागां क्षत्रियास्ते विचेतसः
ज्योतिःप्रहीणा दुःखार्ताः शान्तार्चिष इवाग्नयः
Uchushchainam mahabhagam kshatriyaste vichetasah
Jyotihprahina duhkhartah shantarchisha ivagnayah
169.24
भगवत्याः प्रसादेन गच्छेत्क्षत्रं सचक्षुषम्
उपारम्य च गच्छेम सहिताः पापकर्मणः
Bhagavatyah prasadena gachchhetkshatram sachakshusham
Uparamya cha gachchhema sahitah papakarmanah
169.25
सपुत्रा त्वं प्रसादं नः सर्वेषां कर्तुमर्हसि
पुनर्दृष्टिप्रदानेन राज्ञः संत्रातुमर्हसि
Saputra tvam prasadam nah sarvesham kartumarhasi
Punardrishtipradanena ragyah santratumarhasi