UtshovChapter 168
168.1
वसिष्ठ उवाच
मा भैः पुत्रि न भेतव्यं रक्षसस्ते कथंचन
नैतद्रक्षो भयं यस्मात्पश्यसि त्वमुपस्थितम्
Vasishtha uvacha
Ma bhaih putri na bhetavyam rakshasaste kathanchana
Naitadraksho bhayam yasmatpashyasi tvamupasthitam
168.2
राजा कल्माषपादोऽयं वीर्यवान्प्रथितो भुवि
स एषोऽस्मिन्वनोद्देशे निवसत्यतिभीषणः
Raja kalmashapadoyam viryavanprathito bhuvi
Sa eshosminvanoddeshe nivasatyatibhishanah
168.3
गन्धर्व उवाच
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वसिष्ठो भगवानृषिः
वारयामास तेजस्वी हुंकरेणैव भारत
Gandharva uvacha
Tamapatantam samprekshya vasishtho bhagavanrishih
Varayamasa tejasvi hunkarenaiva bharata
168.4
मन्त्रपूतेन च पुनः स तमभ्युक्ष्य वारिणा
मोक्षयामास वै घोराद्राक्षसाद्राजसत्तमम्
Mantraputena cha punah sa tamabhyukshya varina
Mokshayamasa vai ghoradrakshasadrajasattamam
168.5
स हि द्वादश वर्षाणि वसिष्ठस्यैव तेजसा
ग्रस्त आसीद्गृहेणेव पर्वकाले दिवाकरः
Sa hi dvadasha varshani vasishthasyaiva tejasa
Grasta asidgriheneva parvakale divakarah
168.6
रक्षसा विप्रमुक्तोऽथ स नृपस्तद्वनं महत्
तेजसा रञ्जयामास संध्याभ्रमिव भास्करः
Rakshasa vipramuktotha sa nripastadvanam mahat
Tejasa ranjayamasa sandhyabhramiva bhaskarah
168.7
प्रतिलभ्य ततः संज्ञामभिवाद्य कृताञ्जलिः
उवाच नृपतिः काले वसिष्ठमृषिसत्तमम्
Pratilabhya tatah sangyamabhivadya kritanjalih
Uvacha nripatih kale vasishthamrishisattamam
168.8
सौदासोऽहं महाभाग याज्यस्ते द्विजसत्तम
अस्मिन्काले यदिष्टं ते ब्रूहि किं करवाणि ते
Saudasoham mahabhaga yajyaste dvijasattama
Asminkale yadishtam te bruhi kim karavani te
168.9
वसिष्ठ उवाच
वृत्तमेतद्यथाकालं गच्छ राज्यं प्रशाधि तत्
ब्राह्मणांश्च मनुष्येन्द्र मावमंस्थाः कदाचन
Vasishtha uvacha
Vrittametadyathakalam gachchha rajyam prashadhi tat
Brahmananshcha manushyendra mavamansthah kadachana
168.10
राजोवाच
नावमंस्याम्यहं ब्रह्मन्कदाचिद्ब्राह्मणर्षभान्
त्वन्निदेशे स्थितः शश्वत्पुजयिष्याम्यहं द्विजान्
Rajovacha
Navamansyamyaham brahmankadachidbrahmanarshabhan
Tvannideshe sthitah shashvatpujayishyamyaham dvijan
168.11
इक्ष्वाकूणां तु येनाहमनृणः स्यां द्विजोत्तम
तत्त्वत्तः प्राप्तुमिच्छामि वरं वेदविदां वर
Ikshvakunam tu yenahamanrinah syam dvijottama
Tattvattah praptumichchhami varam vedavidam vara
168.12
अपत्यायेप्सितां मह्यं महिषीं गन्तुमर्हसि
शीलरूपगुणोपेतामिक्ष्वाकुकुलवृद्धये
Apatyayepsitam mahyam mahishim gantumarhasi
Shilarupagunopetamikshvakukulavriddhaye
168.13
गन्धर्व उवाच
ददानीत्येव तं तत्र राजानं प्रत्युवाच ह
वसिष्ठः परमेष्वासं सत्यसंधो द्विजोत्तमः
Gandharva uvacha
Dadanityeva tam tatra rajanam pratyuvacha ha
Vasishthah parameshvasam satyasandho dvijottamah
168.14
ततः प्रतिययौ काले वसिष्ठसहितोऽनघ
ख्यातं पुरवरं लोकेष्वयोध्यां मनुजेश्वरः
Tatah pratiyayau kale vasishthasahitonagha
Khyatam puravaram lokeshvayodhyam manujeshvarah
168.15
तं प्रजाः प्रतिमोदन्त्यः सर्वाः प्रत्युद्ययुस्तदा
विपाप्मानं महात्मानं दिवौकस इवेश्वरम्
Tam prajah pratimodantyah sarvah pratyudyayustada
Vipapmanam mahatmanam divaukasa iveshvaram
168.16
अचिरात्स मनुष्येन्द्रो नगरीं पुण्यकर्मणाम्
विवेश सहितस्तेन वसिष्ठेन महात्मना
Achiratsa manushyendro nagarim punyakarmanam
Vivesha sahitastena vasishthena mahatmana
168.17
ददृशुस्तं ततो राजन्नयोध्यावासिनो जनाः
पुष्येण सहितं काले दिवाकरमिवोदितम्
Dadrishustam tato rajannayodhyavasino janah
Pushyena sahitam kale divakaramivoditam
168.18
स हि तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वरः
अयोध्यां व्योम शीतांशुः शरत्काल इवोदितः
Sa hi tam purayamasa lakshmya lakshmivatam varah
Ayodhyam vyoma shitanshuh sharatkala ivoditah
168.19
संसिक्तमृष्टपन्थानं पताकोच्छ्रयभूषितम्
मनः प्रह्लादयामासा तस्य तत्पुरमुत्तमम्
Sansiktamrishtapanthanam patakochchhrayabhushitam
Manah prahladayamasa tasya tatpuramuttamam
168.20
तुष्टपुष्टजनाकीर्णा सा पुरी कुरुनन्दन
अशोभत तदा तेन शक्रेणेवामरावती
Tushtapushtajanakirna sa puri kurunandana
Ashobhata tada tena shakrenevamaravati
168.21
ततः प्रविष्टे राजेन्द्रे तस्मिन्राजनि तां पुरीम्
तस्य राज्ञोऽऽज्ञया देवी वसिष्ठमुपचक्रमे
Tatah pravishte rajendre tasminrajani tam purim
Tasya ragyogyaya devi vasishthamupachakrame
168.22
ऋतावथ महर्षिः स संबभूव तया सह
देव्या दिव्येन विधिना वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः
Ritavatha maharshih sa sambabhuva taya saha
Devya divyena vidhina vasishthah shreshthabhagrishih
168.23
अथ तस्यां समुत्पन्ने गर्भे स मुनिसत्तमः
राज्ञाभिवादितस्तेन जगाम पुनराश्रमम्
Atha tasyam samutpanne garbhe sa munisattamah
Ragyabhivaditastena jagama punarashramam
168.24
दीर्घकालधृतं गर्भं सुषाव न तु तं यदा
साथ देव्यश्मना कुक्षिं निर्बिभेद तदा स्वकम्
Dirghakaladhritam garbham sushava na tu tam yada
Satha devyashmana kukshim nirbibheda tada svakam
168.25
द्वादशेऽथ ततो वर्षे स जज्ञे मनुजर्षभ
अश्मको नाम राजर्षिः पोतनं यो न्यवेशयत्
Dvadashetha tato varshe sa jagye manujarshabha
Ashmako nama rajarshih potanam yo nyaveshayat