UtshovChapter 142
142.1
वैशंपायन उवाच
प्रबुद्धास्ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम्
विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह
Vaishampayana uvacha
Prabuddhaste hidimbaya rupam drishtvatimanusham
Vismitah purushavyaghra babhuvuh prithaya saha
142.2
ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदा
उवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वमिदं शनैः
Tatah kunti samikshyainam vismita rupasampada
Uvacha madhuram vakyam santvapurvamidam shanaih
142.3
कस्य त्वं सुरगर्भाभे का चासि वरवर्णिनि
केन कार्येण सुश्रोणि कुतश्चागमनं तव
Kasya tvam suragarbhabhe ka chasi varavarnini
Kena karyena sushroni kutashchagamanam tava
142.4
यदि वास्य वनस्यासि देवता यदि वाप्सराः
आचक्ष्व मम तत्सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि
Yadi vasya vanasyasi devata yadi vapsarah
Achakshva mama tatsarvam kimartham cheha tishthasi
142.5
हिडिम्बोवाच
यदेतत्पश्यसि वनं नीलमेघनिभं महत्
निवासो राक्षसस्यैतद्धिडिम्बस्य ममैव च
Hidimbovacha
Yadetatpashyasi vanam nilameghanibham mahat
Nivaso rakshasasyaitaddhidimbasya mamaiva cha
142.6
तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्धि भामिनि
भ्रात्रा संप्रेषितामार्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता
Tasya mam rakshasendrasya bhaginim viddhi bhamini
Bhratra sampreshitamarye tvam saputram jighansata
142.7
क्रूरबुद्धेरहं तस्य वचनादागता इह
अद्राक्षं हेमवर्णाभं तव पुत्रं महौजसम्
Krurabuddheraham tasya vachanadagata iha
Adraksham hemavarnabham tava putram mahaujasam
142.8
ततोऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभे
चोदिता तव पुत्रस्य मन्मथेन वशानुगा
Tatoham sarvabhutanam bhave vicharata shubhe
Chodita tava putrasya manmathena vashanuga
142.9
ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलः
अपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया
Tato vrito maya bharta tava putro mahabalah
Apanetum cha yatito na chaiva shakito maya
142.10
चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकः
स्वयमेवागतो हन्तुमिमान्सर्वांस्तवात्मजान्
Chirayamanam mam gyatva tatah sa purushadakah
Svayamevagato hantumimansarvanstavatmajan
142.11
स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमता
बलादितो विनिष्पिष्य व्यपकृष्टो महात्मना
Sa tena mama kantena tava putrena dhimata
Baladito vinishpishya vyapakrishto mahatmana
142.12
विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम्
पश्यध्वं युधि विक्रान्तावेतौ तौ नरराक्षसौ
Vikarshantau mahavegau garjamanau parasparam
Pashyadhvam yudhi vikrantavetau tau nararakshasau
142.13
वैशंपायन उवाच
तस्याः श्रुत्वैव वचनमुत्पपात युधिष्ठिरः
अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवश्च वीर्यवान्
Vaishampayana uvacha
Tasyah shrutvaiva vachanamutpapata yudhishthirah
Arjuno nakulashchaiva sahadevashcha viryavan
142.14
तौ ते ददृशुरासक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम्
काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाविव रणोत्कटौ
Tau te dadrishurasaktau vikarshantau parasparam
Kankshamanau jayam chaiva sinhaviva ranotkatau
142.15
तावन्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ परस्परम्
दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः
Tavanyonyam samashlishya vikarshantau parasparam
Davagnidhumasadrisham chakratuh parthivam rajah
142.16
वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसंनिभौ
विभ्राजेतां यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ
Vasudharenusanvitau vasudhadharasannibhau
Vibhrajetam yatha shailau niharenabhisanvritau
142.17
राक्षसेन तथा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य तु
उवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ्शनकैरिव
Rakshasena tatha bhimam klishyamanam nirikshya tu
Uvachedam vachah parthah prahasanshanakairiva
142.18
भीम मा भैर्महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम्
समेतं भीमरूपेण प्रसुप्ताः श्रमकर्शिताः
Bhima ma bhairmahabaho na tvam budhyamahe vayam
Sametam bhimarupena prasuptah shramakarshitah
142.19
साहाय्येऽस्मि स्थितः पार्थ योधयिष्यामि राक्षसम्
नकुलः सहदेवश्च मातरं गोपयिष्यतः
Sahayyesmi sthitah partha yodhayishyami rakshasam
Nakulah sahadevashcha mataram gopayishyatah
142.20
भीम उवाच
उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस्त्वया
न जात्वयं पुनर्जीवेन्मद्बाह्वन्तरमागतः
Bhima uvacha
Udasino nirikshasva na karyah sambhramastvaya
Na jatvayam punarjivenmadbahvantaramagatah
142.21
अर्जुन उवाच
किमनेन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा
गन्तव्यं न चिरं स्थातुमिह शक्यमरिंदम
Arjuna uvacha
Kimanena chiram bhima jivata paparakshasa
Gantavyam na chiram sthatumiha shakyamarindama
142.22
पुरा संरज्यते प्राची पुरा संध्या प्रवर्तते
रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्ति च
Pura sanrajyate prachi pura sandhya pravartate
Raudre muhurte rakshansi prabalani bhavanti cha
142.23
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम्
पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारमर्पय
Tvarasva bhima ma krida jahi raksho vibhishanam
Pura vikurute mayam bhujayoh saramarpaya
142.24
वैशंपायन उवाच
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु भीमो भीमस्य रक्षसः
उत्क्षिप्याभ्रामयद्देहं तूर्णं गुणशताधिकम्
Vaishampayana uvacha
Arjunenaivamuktastu bhimo bhimasya rakshasah
Utkshipyabhramayaddeham turnam gunashatadhikam
142.25
भीम उवाच
वृथामांसैर्वृथा पुष्टो वृथा वृद्धो वृथामतिः
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाद्य न भविष्यसि
Bhima uvacha
Vrithamansairvritha pushto vritha vriddho vrithamatih
Vrithamaranamarhastvam vrithadya na bhavishyasi
142.26
अर्जुन उवाच
अथ वा मन्यसे भारं त्वमिमं राक्षसं युधि
करोमि तव साहाय्यं शीघ्रमेव निहन्यताम्
Arjuna uvacha
Atha va manyase bharam tvamimam rakshasam yudhi
Karomi tava sahayyam shighrameva nihanyatam
142.27
अथ वाप्यहमेवैनं हनिष्यामि वृकोदर
कृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावदुपारम
Atha vapyahamevainam hanishyami vrikodara
Kritakarma parishrantah sadhu tavaduparama
142.28
वैशंपायन उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षणः
निष्पिष्यैनं बलाद्भूमौ पशुमारममारयत्
Vaishampayana uvacha
Tasya tadvachanam shrutva bhimasenotyamarshanah
Nishpishyainam baladbhumau pashumaramamarayat
142.29
स मार्यमाणो भीमेन ननाद विपुलं स्वनम्
पूरयंस्तद्वनं सर्वं जलार्द्र इव दुन्दुभिः
Sa maryamano bhimena nanada vipulam svanam
Purayanstadvanam sarvam jalardra iva dundubhih
142.30
भुजाभ्यां योक्त्रयित्वा तं बलवान्पाण्डुनन्दनः
मध्ये भङ्क्त्वा स बलवान्हर्षयामास पाण्डवान्
Bhujabhyam yoktrayitva tam balavanpandunandanah
Madhye bhanktva sa balavanharshayamasa pandavan
142.31
हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास्ते तरस्विनः
अपूजयन्नरव्याघ्रं भीमसेनमरिंदमम्
Hidimbam nihatam drishtva sanhrishtaste tarasvinah
Apujayannaravyaghram bhimasenamarindamam
142.32
अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम्
पुनरेवार्जुनो वाक्यमुवाचेदं वृकोदरम्
Abhipujya mahatmanam bhimam bhimaparakramam
Punarevarjuno vakyamuvachedam vrikodaram
142.33
नदूरे नगरं मन्ये वनादस्मादहं प्रभो
शीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात्सुयोधनः
Nadure nagaram manye vanadasmadaham prabho
Shighram gachchhama bhadram te na no vidyatsuyodhanah
142.34
ततः सर्वे तथेत्युक्त्वा सह मात्रा परंतपाः
प्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी
Tatah sarve tathetyuktva saha matra parantapah
Prayayuh purushavyaghra hidimba chaiva rakshasi