UtshovChapter 139
139.1
वैशंपायन उवाच
तत्र तेषु शयानेषु हिडिम्बो नाम राक्षसः
अविदूरे वनात्तस्माच्छालवृक्षमुपाश्रितः
Vaishampayana uvacha
Tatra teshu shayaneshu hidimbo nama rakshasah
Avidure vanattasmachchhalavrikshamupashritah
139.2
क्रूरो मानुषमांसादो महावीर्यो महाबलः
विरूपरूपः पिङ्गाक्षः करालो घोरदर्शनः
पिशितेप्सुः क्षुधार्तस्तानपश्यत यदृच्छया
Kruro manushamansado mahaviryo mahabalah
Viruparupah pingakshah karalo ghoradarshanah
Pishitepsuh kshudhartastanapashyata yadrichchhaya
139.3
ऊर्ध्वाङ्गुलिः स कण्डूयन्धुन्वन्रूक्षाञ्शिरोरुहान्
जृम्भमाणो महावक्त्रः पुनः पुनरवेक्ष्य च
Urdhvangulih sa kanduyandhunvanrukshanshiroruhan
Jrimbhamano mahavaktrah punah punaravekshya cha
139.4
दुष्टो मानुषमांसादो महाकायो महाबलः
आघ्राय मानुषं गन्धं भगिनीमिदमब्रवीत्
Dushto manushamansado mahakayo mahabalah
Aghraya manusham gandham bhaginimidamabravit
139.5
उपपन्नश्चिरस्याद्य भक्षो मम मनःप्रियः
स्नेहस्रवान्प्रस्रवति जिह्वा पर्येति मे मुखम्
Upapannashchirasyadya bhaksho mama manahpriyah
Snehasravanprasravati jihva paryeti me mukham
139.6
अष्टौ दंष्ट्राः सुतीक्ष्णाग्राश्चिरस्यापातदुःसहाः
देहेषु मज्जयिष्यामि स्निग्धेषु पिशितेषु च
Ashtau danshtrah sutikshnagrashchirasyapataduhsahah
Deheshu majjayishyami snigdheshu pishiteshu cha
139.7
आक्रम्य मानुषं कण्ठमाच्छिद्य धमनीमपि
उष्णं नवं प्रपास्यामि फेनिलं रुधिरं बहु
Akramya manusham kanthamachchhidya dhamanimapi
Ushnam navam prapasyami phenilam rudhiram bahu
139.8
गच्छ जानीहि के त्वेते शेरते वनमाश्रिताः
मानुषो बलवान्गन्धो घ्राणं तर्पयतीव मे
Gachchha janihi ke tvete sherate vanamashritah
Manusho balavangandho ghranam tarpayativa me
139.9
हत्वैतान्मानुषान्सर्वानानयस्व ममान्तिकम्
अस्मद्विषयसुप्तेभ्यो नैतेभ्यो भयमस्ति ते
Hatvaitanmanushansarvananayasva mamantikam
Asmadvishayasuptebhyo naitebhyo bhayamasti te
139.10
एषां मांसानि संस्कृत्य मानुषाणां यथेष्टतः
भक्षयिष्याव सहितौ कुरु तूर्णं वचो मम
Esham mansani sanskritya manushanam yatheshtatah
Bhakshayishyava sahitau kuru turnam vacho mama
139.11
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणेव राक्षसी
जगाम तत्र यत्र स्म पाण्डवा भरतर्षभ
Bhraturvachanamagyaya tvaramaneva rakshasi
Jagama tatra yatra sma pandava bharatarshabha
139.12
ददर्श तत्र गत्वा सा पाण्डवान्पृथया सह
शयानान्भीमसेनं च जाग्रतं त्वपराजितम्
Dadarsha tatra gatva sa pandavanprithaya saha
Shayananbhimasenam cha jagratam tvaparajitam
139.13
दृष्ट्वैव भीमसेनं सा शालस्कन्धमिवोद्गतम्
राक्षसी कामयामास रूपेणाप्रतिमं भुवि
Drishtvaiva bhimasenam sa shalaskandhamivodgatam
Rakshasi kamayamasa rupenapratimam bhuvi
139.14
अयं श्यामो महाबाहुः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः
कम्बुग्रीवः पुष्कराक्षो भर्ता युक्तो भवेन्मम
Ayam shyamo mahabahuh sinhaskandho mahadyutih
Kambugrivah pushkaraksho bharta yukto bhavenmama
139.15
नाहं भ्रातृवचो जातु कुर्यां क्रूरोपसंहितम्
पतिस्नेहोऽतिबलवान्न तथा भ्रातृसौहृदम्
Naham bhratrivacho jatu kuryam kruropasanhitam
Patisnehotibalavanna tatha bhratrisauhridam
139.16
मुहूर्तमिव तृप्तिश्च भवेद्भ्रातुर्ममैव च
हतैरेतैरहत्वा तु मोदिष्ये शाश्वतीः समाः
Muhurtamiva triptishcha bhavedbhraturmamaiva cha
Hatairetairahatva tu modishye shashvatih samah
139.17
सा कामरूपिणी रूपं कृत्वा मानुषमुत्तमम्
उपतस्थे महाबाहुं भीमसेनं शनैः शनैः
Sa kamarupini rupam kritva manushamuttamam
Upatasthe mahabahum bhimasenam shanaih shanaih
139.18
विलज्जमानेव लता दिव्याभरणभूषिता
स्मितपूर्वमिदं वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत्
Vilajjamaneva lata divyabharanabhushita
Smitapurvamidam vakyam bhimasenamathabravit
139.19
कुतस्त्वमसि संप्राप्तः कश्चासि पुरुषर्षभ
क इमे शेरते चेह पुरुषा देवरूपिणः
Kutastvamasi sampraptah kashchasi purusharshabha
Ka ime sherate cheha purusha devarupinah
139.20
केयं च बृहती श्यामा सुकुमारी तवानघ
शेते वनमिदं प्राप्य विश्वस्ता स्वगृहे यथा
Keyam cha brihati shyama sukumari tavanagha
Shete vanamidam prapya vishvasta svagrihe yatha
139.21
नेदं जानाति गहनं वनं राक्षससेवितम्
वसति ह्यत्र पापात्मा हिडिम्बो नाम राक्षसः
Nedam janati gahanam vanam rakshasasevitam
Vasati hyatra papatma hidimbo nama rakshasah
139.22
तेनाहं प्रेषिता भ्रात्रा दुष्टभावेन रक्षसा
बिभक्षयिषता मांसं युष्माकममरोपम
Tenaham preshita bhratra dushtabhavena rakshasa
Bibhakshayishata mansam yushmakamamaropama
139.23
साहं त्वामभिसंप्रेक्ष्य देवगर्भसमप्रभम्
नान्यं भर्तारमिच्छामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
Saham tvamabhisamprekshya devagarbhasamaprabham
Nanyam bhartaramichchhami satyametadbravimi te
139.24
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ युक्तं मयि समाचर
कामोपहतचित्ताङ्गीं भजमानां भजस्व माम्
Etadvigyaya dharmagya yuktam mayi samachara
Kamopahatachittangim bhajamanam bhajasva mam
139.25
त्रास्येऽहं त्वां महाबाहो राक्षसात्पुरुषादकात्
वत्स्यावो गिरिदुर्गेषु भर्ता भव ममानघ
Trasyeham tvam mahabaho rakshasatpurushadakat
Vatsyavo giridurgeshu bharta bhava mamanagha
139.26
अन्तरिक्षचरा ह्यस्मि कामतो विचरामि च
अतुलामाप्नुहि प्रीतिं तत्र तत्र मया सह
Antarikshachara hyasmi kamato vicharami cha
Atulamapnuhi pritim tatra tatra maya saha
139.27
भीम उवाच
मातरं भ्रातरं ज्येष्ठं कनिष्ठानपरानिमान्
परित्यजेत को न्वद्य प्रभवन्निव राक्षसि
Bhima uvacha
Mataram bhrataram jyeshtham kanishthanaparaniman
Parityajeta ko nvadya prabhavanniva rakshasi
139.28
को हि सुप्तानिमान्भ्रातॄन्दत्त्वा राक्षसभोजनम्
मातरं च नरो गच्छेत्कामार्त इव मद्विधः
Ko hi suptanimanbhratrindattva rakshasabhojanam
Mataram cha naro gachchhetkamarta iva madvidhah
139.29
राक्षस्युवाच
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये सर्वानेतान्प्रबोधय
मोक्षयिष्यामि वः कामं राक्षसात्पुरुषादकात्
Rakshasyuvacha
Yatte priyam tatkarishye sarvanetanprabodhaya
Mokshayishyami vah kamam rakshasatpurushadakat
139.30
भीम उवाच
सुखसुप्तान्वने भ्रातॄन्मातरं चैव राक्षसि
न भयाद्बोधयिष्यामि भ्रातुस्तव दुरात्मनः
Bhima uvacha
Sukhasuptanvane bhratrinmataram chaiva rakshasi
Na bhayadbodhayishyami bhratustava duratmanah
139.31
न हि मे राक्षसा भीरु सोढुं शक्ताः पराक्रमम्
न मनुष्या न गन्धर्वा न यक्षाश्चारुलोचने
Na hi me rakshasa bhiru sodhum shaktah parakramam
Na manushya na gandharva na yakshashcharulochane
139.32
गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे यद्वापीच्छसि तत्कुरु
तं वा प्रेषय तन्वङ्गि भ्रातरं पुरुषादकम्
Gachchha va tishtha va bhadre yadvapichchhasi tatkuru
Tam va preshaya tanvangi bhrataram purushadakam