UtshovChapter 134
134.1
वैशंपायन उवाच
ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात्
सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः
Vaishampayana uvacha
Tatah sarvah prakritayo nagaradvaranavatat
Sarvamangalasanyukta yathashastramatandritah
134.2
श्रुत्वागतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशः
अभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा
Shrutvagatanpanduputrannanayanaih sahasrashah
Abhijagmurnarashreshthanshrutvaiva paraya muda
134.3
ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाः
कृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे
Te samasadya kaunteyanvaranavataka janah
Kritva jayashishah sarve parivaryopatasthire
134.4
तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरः
विबभौ देवसंकाशो वज्रपाणिरिवामरैः
Tairvritah purushavyaghro dharmarajo yudhishthirah
Vibabhau devasankasho vajrapanirivamaraih
134.5
सत्कृतास्ते तु पौरैश्च पौरान्सत्कृत्य चानघाः
अलंकृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम्
Satkritaste tu pauraishcha pauransatkritya chanaghah
Alankritam janakirnam vivishurvaranavatam
134.6
ते प्रविश्य पुरं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान्
ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु
Te pravishya puram virasturnam jagmuratho grihan
Brahmananam mahipala ratanam sveshu karmasu
134.7
नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां तथा
उपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहानपि
Nagaradhikritanam cha grihani rathinam tatha
Upatasthurnarashreshtha vaishyashudragrihanapi
134.8
अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभाः
जग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरस्कृताः
Architashcha naraih pauraih pandava bharatarshabhah
Jagmuravasatham pashchatpurochanapuraskritah
134.9
तेभ्यो भक्ष्यान्नपानानि शयनानि शुभानि च
आसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः
Tebhyo bhakshyannapanani shayanani shubhani cha
Asanani cha mukhyani pradadau sa purochanah
134.10
तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाः
उपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः
Tatra te satkritastena sumaharhaparichchhadah
Upasyamanah purushairushuh puranivasibhih
134.11
दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनः
निवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा
Dasharatroshitanam tu tatra tesham purochanah
Nivedayamasa griham shivakhyamashivam tada
134.12
तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाः
पुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः
Tatra te purushavyaghra vivishuh saparichchhadah
Purochanasya vachanatkailasamiva guhyakah
134.13
तत्त्वगारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मविशारदः
उवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरः
जिघ्रन्सोम्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम्
Tattvagaramabhiprekshya sarvadharmavisharadah
Uvachagneyamityevam bhimasenam yudhishthirah
Jighransomya vasagandham sarpirjatuvimishritam
134.14
कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परंतप
शणसर्जरसं व्यक्तमानीतं गृहकर्मणि
मुञ्जबल्वजवंशादि द्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम्
Kritam hi vyaktamagneyamidam veshma parantapa
Shanasarjarasam vyaktamanitam grihakarmani
Munjabalvajavanshadi dravyam sarvam ghritokshitam
134.15
शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणि
विश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः
Shilpibhih sukritam hyaptairvinitairveshmakarmani
Vishvastam mamayam papo dagdhukamah purochanah
134.16
इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तदा
आपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा
Imam tu tam mahabuddhirviduro drishtavanstada
Apadam tena mam partha sa sambodhitavanpura
134.17
ते वयं बोधितास्तेन बुद्धवन्तोऽशिवं गृहम्
आचार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः
Te vayam bodhitastena buddhavantoshivam griham
Acharyaih sukritam gudhairduryodhanavashanugaih
134.18
भीम उवाच
यदिदं गृहमाग्नेयं विहितं मन्यते भवान्
तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम्
Bhima uvacha
Yadidam grihamagneyam vihitam manyate bhavan
Tatraiva sadhu gachchhamo yatra purvoshita vayam
134.19
युधिष्ठिर उवाच
इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचये
नष्टैरिव विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः
Yudhishthira uvacha
Iha yattairnirakarairvastavyamiti rochaye
Nashtairiva vichinvadbhirgatimishtam dhruvamitah
134.20
यदि विन्देत चाकारमस्माकं हि पुरोचनः
शीघ्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत नः
Yadi vindeta chakaramasmakam hi purochanah
Shighrakari tato bhutva prasahyapi daheta nah
134.21
नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनः
तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनमते स्थितः
Nayam bibhetyupakroshadadharmadva purochanah
Tatha hi vartate mandah suyodhanamate sthitah
134.22
अपि चेह प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहः
कोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयेत सः
धर्म इत्येव कुप्येत तथान्ये कुरुपुंगवाः
Api cheha pradagdheshu bhishmosmasu pitamahah
Kopam kuryatkimartham va kauravankopayeta sah
Dharma ityeva kupyeta tathanye kurupungavah
134.23
वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेम हि
स्पशैर्नो घातयेत्सार्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः
Vayam tu yadi dahasya bibhyatah pradravema hi
Spashairno ghatayetsarvanrajyalubdhah suyodhanah
134.24
अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितः
हीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम्
Apadasthanpade tishthannapakshanpakshasansthitah
Hinakoshanmahakoshah prayogairghatayeddhruvam
134.25
तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम्
वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नवासं क्वचित्क्वचित्
Tadasmabhirimam papam tam cha papam suyodhanam
Vanchayadbhirnivastavyam chhannavasam kvachitkvachit
134.26
ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम्
तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायताम्
Te vayam mrigayashilashcharama vasudhamimam
Tatha no vidita marga bhavishyanti palayatam
134.27
भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम्
गूढोच्छ्वसान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति
Bhaumam cha bilamadyaiva karavama susanvritam
Gudhochchhvasanna nastatra hutashah sampradhakshyati
134.28
वसतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनः
पौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः
Vasatotra yatha chasmanna budhyeta purochanah
Pauro vapi janah kashchittatha karyamatandritaih