UtshovChapter 126
126.1
वैशंपायन उवाच
दत्तेऽवकाशे पुरुषैर्विस्मयोत्फुल्ललोचनैः
विवेश रङ्गं विस्तीर्णं कर्णः परपुरंजयः
Vaishampayana uvacha
Dattevakashe purushairvismayotphullalochanaih
Vivesha rangam vistirnam karnah parapuranjayah
126.2
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्द्योतिताननः
सधनुर्बद्धनिस्त्रिंशः पादचारीव पर्वतः
Sahajam kavacham bibhratkundaloddyotitananah
Sadhanurbaddhanistrinshah padachariva parvatah
126.3
कन्यागर्भः पृथुयशाः पृथायाः पृथुलोचनः
तीक्ष्णांशोर्भास्करस्यांशः कर्णोऽरिगणसूदनः
Kanyagarbhah prithuyashah prithayah prithulochanah
Tikshnanshorbhaskarasyanshah karnoriganasudanah
126.4
सिंहर्षभगजेन्द्राणां तुल्यवीर्यपराक्रमः
दीप्तिकान्तिद्युतिगुणैः सूर्येन्दुज्वलनोपमः
Sinharshabhagajendranam tulyaviryaparakramah
Diptikantidyutigunaih suryendujvalanopamah
126.5
प्रांशुः कनकतालाभः सिंहसंहननो युवा
असंख्येयगुणः श्रीमान्भास्करस्यात्मसंभवः
Pranshuh kanakatalabhah sinhasanhanano yuva
Asankhyeyagunah shrimanbhaskarasyatmasambhavah
126.6
स निरीक्ष्य महाबाहुः सर्वतो रङ्गमण्डलम्
प्रणामं द्रोणकृपयोर्नात्यादृतमिवाकरोत्
Sa nirikshya mahabahuh sarvato rangamandalam
Pranamam dronakripayornatyadritamivakarot
126.7
स सामाजजनः सर्वो निश्चलः स्थिरलोचनः
कोऽयमित्यागतक्षोभः कौतूहलपरोऽभवत्
Sa samajajanah sarvo nishchalah sthiralochanah
Koyamityagatakshobhah kautuhalaparobhavat
126.8
सोऽब्रवीन्मेघधीरेण स्वरेण वदतां वरः
भ्राता भ्रातरमज्ञातं सावित्रः पाकशासनिम्
Sobravinmeghadhirena svarena vadatam varah
Bhrata bhrataramagyatam savitrah pakashasanim
126.9
पार्थ यत्ते कृतं कर्म विशेषवदहं ततः
करिष्ये पश्यतां नॄणां मात्मना विस्मयं गमः
Partha yatte kritam karma visheshavadaham tatah
Karishye pashyatam nrinam matmana vismayam gamah
126.10
असमाप्ते ततस्तस्य वचने वदतां वर
यन्त्रोत्क्षिप्त इव क्षिप्रमुत्तस्थौ सर्वतो जनः
Asamapte tatastasya vachane vadatam vara
Yantrotkshipta iva kshipramuttasthau sarvato janah
126.11
प्रीतिश्च पुरुषव्याघ्र दुर्योधनमथास्पृशत्
ह्रीश्च क्रोधश्च बीभत्सुं क्षणेनान्वविशच्च ह
Pritishcha purushavyaghra duryodhanamathasprishat
Hrishcha krodhashcha bibhatsum kshanenanvavishachcha ha
126.12
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः कर्णः प्रियरणः सदा
यत्कृतं तत्र पार्थेन तच्चकार महाबलः
Tato dronabhyanugyatah karnah priyaranah sada
Yatkritam tatra parthena tachchakara mahabalah
126.13
अथ दुर्योधनस्तत्र भ्रातृभिः सह भारत
कर्णं परिष्वज्य मुदा ततो वचनमब्रवीत्
Atha duryodhanastatra bhratribhih saha bharata
Karnam parishvajya muda tato vachanamabravit
126.14
स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मानद
अहं च कुरुराज्यं च यथेष्टमुपभुज्यताम्
Svagatam te mahabaho dishtya praptosi manada
Aham cha kururajyam cha yatheshtamupabhujyatam
126.15
कर्ण उवाच
कृतं सर्वेण मेऽन्येन सखित्वं च त्वया वृणे
द्वन्द्वयुद्धं च पार्थेन कर्तुमिच्छामि भारत
Karna uvacha
Kritam sarvena menyena sakhitvam cha tvaya vrine
Dvandvayuddham cha parthena kartumichchhami bharata
126.16
दुर्योधन उवाच
भुङ्क्ष्व भोगान्मया सार्धं बन्धूनां प्रियकृद्भव
दुर्हृदां कुरु सर्वेषां मूर्ध्नि पादमरिंदम
Duryodhana uvacha
Bhunkshva bhoganmaya sardham bandhunam priyakridbhava
Durhridam kuru sarvesham murdhni padamarindama
126.17
वैशंपायन उवाच
ततः क्षिप्तमिवात्मानं मत्वा पार्थोऽभ्यभाषत
कर्णं भ्रातृसमूहस्य मध्येऽचलमिव स्थितम्
Vaishampayana uvacha
Tatah kshiptamivatmanam matva parthobhyabhashata
Karnam bhratrisamuhasya madhyechalamiva sthitam
126.18
अनाहूतोपसृप्तानामनाहूतोपजल्पिनाम्
ये लोकास्तान्हतः कर्ण मया त्वं प्रतिपत्स्यसे
Anahutopasriptanamanahutopajalpinam
Ye lokastanhatah karna maya tvam pratipatsyase
126.19
कर्ण उवाच
रङ्गोऽयं सर्वसामान्यः किमत्र तव फल्गुन
वीर्यश्रेष्ठाश्च राजन्या बलं धर्मोऽनुवर्तते
Karna uvacha
Rangoyam sarvasamanyah kimatra tava phalguna
Viryashreshthashcha rajanya balam dharmonuvartate
126.20
किं क्षेपैर्दुर्बलाश्वासैः शरैः कथय भारत
गुरोः समक्षं यावत्ते हराम्यद्य शिरः शरैः
Kim kshepairdurbalashvasaih sharaih kathaya bharata
Guroh samaksham yavatte haramyadya shirah sharaih
126.21
वैशंपायन उवाच
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः पार्थः परपुरंजयः
भ्रातृभिस्त्वरयाश्लिष्टो रणायोपजगाम तम्
Vaishampayana uvacha
Tato dronabhyanugyatah parthah parapuranjayah
Bhratribhistvarayashlishto ranayopajagama tam
126.22
ततो दुर्योधनेनापि सभ्रात्रा समरोद्यतः
परिष्वक्तः स्थितः कर्णः प्रगृह्य सशरं धनुः
Tato duryodhanenapi sabhratra samarodyatah
Parishvaktah sthitah karnah pragrihya sasharam dhanuh
126.23
ततः सविद्युत्स्तनितैः सेन्द्रायुधपुरोजवैः
आवृतं गगनं मेघैर्बलाकापङ्क्तिहासिभिः
Tatah savidyutstanitaih sendrayudhapurojavaih
Avritam gaganam meghairbalakapanktihasibhih
126.24
ततः स्नेहाद्धरिहयं दृष्ट्वा रङ्गावलोकिनम्
भास्करोऽप्यनयन्नाशं समीपोपगतान्घनान्
Tatah snehaddharihayam drishtva rangavalokinam
Bhaskaropyanayannasham samipopagatanghanan
126.25
मेघच्छायोपगूढस्तु ततोऽदृश्यत पाण्डवः
सूर्यातपपरिक्षिप्तः कर्णोऽपि समदृश्यत
Meghachchhayopagudhastu tatodrishyata pandavah
Suryatapaparikshiptah karnopi samadrishyata
126.26
धार्तराष्ट्रा यतः कर्णस्तस्मिन्देशे व्यवस्थिताः
भारद्वाजः कृपो भीष्मो यतः पार्थस्ततोऽभवन्
Dhartarashtra yatah karnastasmindeshe vyavasthitah
Bharadvajah kripo bhishmo yatah parthastatobhavan
126.27
द्विधा रङ्गः समभवत्स्त्रीणां द्वैधमजायत
कुन्तिभोजसुता मोहं विज्ञातार्था जगाम ह
Dvidha rangah samabhavatstrinam dvaidhamajayata
Kuntibhojasuta moham vigyatartha jagama ha
126.28
तां तथा मोहसंपन्नां विदुरः सर्वधर्मवित्
कुन्तीमाश्वासयामास प्रोक्ष्याद्भिश्चन्दनोक्षितैः
Tam tatha mohasampannam vidurah sarvadharmavit
Kuntimashvasayamasa prokshyadbhishchandanokshitaih
126.29
ततः प्रत्यागतप्राणा तावुभावपि दंशितौ
पुत्रौ दृष्ट्वा सुसंतप्ता नान्वपद्यत किंचन
Tatah pratyagataprana tavubhavapi danshitau
Putrau drishtva susantapta nanvapadyata kinchana
126.30
तावुद्यतमहाचापौ कृपः शारद्वतोऽब्रवीत्
द्वन्द्वयुद्धसमाचारे कुशलः सर्वधर्मवित्
Tavudyatamahachapau kripah sharadvatobravit
Dvandvayuddhasamachare kushalah sarvadharmavit
126.31
अयं पृथायास्तनयः कनीयान्पाण्डुनन्दनः
कौरवो भवता सार्धं द्वन्द्वयुद्धं करिष्यति
Ayam prithayastanayah kaniyanpandunandanah
Kauravo bhavata sardham dvandvayuddham karishyati
126.32
त्वमप्येवं महाबाहो मातरं पितरं कुलम्
कथयस्व नरेन्द्राणां येषां त्वं कुलवर्धनः
ततो विदित्वा पार्थस्त्वां प्रतियोत्स्यति वा न वा
Tvamapyevam mahabaho mataram pitaram kulam
Kathayasva narendranam yesham tvam kulavardhanah
Tato viditva parthastvam pratiyotsyati va na va
126.33
एवमुक्तस्य कर्णस्य व्रीडावनतमाननम्
बभौ वर्षाम्बुभिः क्लिन्नं पद्ममागलितं यथा
Evamuktasya karnasya vridavanatamananam
Babhau varshambubhih klinnam padmamagalitam yatha
126.34
दुर्योधन उवाच
आचार्य त्रिविधा योनी राज्ञां शास्त्रविनिश्चये
तत्कुलीनश्च शूरश्च सेनां यश्च प्रकर्षति
Duryodhana uvacha
Acharya trividha yoni ragyam shastravinishchaye
Tatkulinashcha shurashcha senam yashcha prakarshati
126.35
यद्ययं फल्गुनो युद्धे नाराज्ञा योद्धुमिच्छति
तस्मादेषोऽङ्गविषये मया राज्येऽभिषिच्यते
Yadyayam phalguno yuddhe naragya yoddhumichchhati
Tasmadeshongavishaye maya rajyebhishichyate
126.36
वैशंपायन उवाच
ततस्तस्मिन्क्षणे कर्णः सलाजकुसुमैर्घटैः
काञ्चनैः काञ्चने पीठे मन्त्रविद्भिर्महारथः
अभिषिक्तोऽङ्गराज्ये स श्रिया युक्तो महाबलः
Vaishampayana uvacha
Tatastasminkshane karnah salajakusumairghataih
Kanchanaih kanchane pithe mantravidbhirmaharathah
Abhishiktongarajye sa shriya yukto mahabalah
126.37
सच्छत्रवालव्यजनो जयशब्दान्तरेण च
उवाच कौरवं राजा राजानं तं वृषस्तदा
Sachchhatravalavyajano jayashabdantarena cha
Uvacha kauravam raja rajanam tam vrishastada
126.38
अस्य राज्यप्रदानस्य सदृशं किं ददानि ते
प्रब्रूहि राजशार्दूल कर्ता ह्यस्मि तथा नृप
अत्यन्तं सख्यमिच्छामीत्याह तं स सुयोधनः
Asya rajyapradanasya sadrisham kim dadani te
Prabruhi rajashardula karta hyasmi tatha nripa
Atyantam sakhyamichchhamityaha tam sa suyodhanah
126.39
एवमुक्तस्ततः कर्णस्तथेति प्रत्यभाषत
हर्षाच्चोभौ समाश्लिष्य परां मुदमवापतुः
Evamuktastatah karnastatheti pratyabhashata
Harshachchobhau samashlishya param mudamavapatuh