UtshovChapter 120
120.1
जनमेजय उवाच
कृपस्यापि महाब्रह्मन्संभवं वक्तुमर्हसि
शरस्तम्भात्कथं जज्ञे कथं चास्त्राण्यवाप्तवान्
Janamejaya uvacha
Kripasyapi mahabrahmansambhavam vaktumarhasi
Sharastambhatkatham jagye katham chastranyavaptavan
120.2
वैशंपायन उवाच
महर्षेर्गौतमस्यासीच्छरद्वान्नाम नामतः
पुत्रः किल महाराज जातः सह शरैर्विभो
Vaishampayana uvacha
Maharshergautamasyasichchharadvannama namatah
Putrah kila maharaja jatah saha sharairvibho
120.3
न तस्य वेदाध्ययने तथा बुद्धिरजायत
यथास्य बुद्धिरभवद्धनुर्वेदे परंतप
Na tasya vedadhyayane tatha buddhirajayata
Yathasya buddhirabhavaddhanurvede parantapa
120.4
अधिजग्मुर्यथा वेदांस्तपसा ब्रह्मवादिनः
तथा स तपसोपेतः सर्वाण्यस्त्राण्यवाप ह
Adhijagmuryatha vedanstapasa brahmavadinah
Tatha sa tapasopetah sarvanyastranyavapa ha
120.5
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च
भृशं संतापयामास देवराजं स गौतमः
Dhanurvedaparatvachcha tapasa vipulena cha
Bhrisham santapayamasa devarajam sa gautamah
120.6
ततो जालपदीं नाम देवकन्यां सुरेश्वरः
प्राहिणोत्तपसो विघ्नं कुरु तस्येति कौरव
Tato jalapadim nama devakanyam sureshvarah
Prahinottapaso vighnam kuru tasyeti kaurava
120.7
साभिगम्याश्रमपदं रमणीयं शरद्वतः
धनुर्बाणधरं बाला लोभयामास गौतमम्
Sabhigamyashramapadam ramaniyam sharadvatah
Dhanurbanadharam bala lobhayamasa gautamam
120.8
तामेकवसनां दृष्ट्वा गौतमोऽप्सरसं वने
लोकेऽप्रतिमसंस्थानामुत्फुल्लनयनोऽभवत्
Tamekavasanam drishtva gautamopsarasam vane
Lokepratimasansthanamutphullanayanobhavat
120.9
धनुश्च हि शराश्चास्य कराभ्यां प्रापतन्भुवि
वेपथुश्चास्य तां दृष्ट्वा शरीरे समजायत
Dhanushcha hi sharashchasya karabhyam prapatanbhuvi
Vepathushchasya tam drishtva sharire samajayata
120.10
स तु ज्ञानगरीयस्त्वात्तपसश्च समन्वयात्
अवतस्थे महाप्राज्ञो धैर्येण परमेण ह
Sa tu gyanagariyastvattapasashcha samanvayat
Avatasthe mahapragyo dhairyena paramena ha
120.11
यस्त्वस्य सहसा राजन्विकारः समपद्यत
तेन सुस्राव रेतोऽस्य स च तन्नावबुध्यत
Yastvasya sahasa rajanvikarah samapadyata
Tena susrava retosya sa cha tannavabudhyata
120.12
स विहायाश्रमं तं च तां चैवाप्सरसं मुनिः
जगाम रेतस्तत्तस्य शरस्तम्बे पपात ह
Sa vihayashramam tam cha tam chaivapsarasam munih
Jagama retastattasya sharastambe papata ha
120.13
शरस्तम्बे च पतितं द्विधा तदभवन्नृप
तस्याथ मिथुनं जज्ञे गौतमस्य शरद्वतः
Sharastambe cha patitam dvidha tadabhavannripa
Tasyatha mithunam jagye gautamasya sharadvatah
120.14
मृगयां चरतो राज्ञः शंतनोस्तु यदृच्छया
कश्चित्सेनाचरोऽरण्ये मिथुनं तदपश्यत
Mrigayam charato ragyah shantanostu yadrichchhaya
Kashchitsenacharoranye mithunam tadapashyata
120.15
धनुश्च सशरं दृष्ट्वा तथा कृष्णाजिनानि च
व्यवस्य ब्राह्मणापत्यं धनुर्वेदान्तगस्य तत्
स राज्ञे दर्शयामास मिथुनं सशरं तदा
Dhanushcha sasharam drishtva tatha krishnajinani cha
Vyavasya brahmanapatyam dhanurvedantagasya tat
Sa ragye darshayamasa mithunam sasharam tada
120.16
स तदादाय मिथुनं राजाथ कृपयान्वितः
आजगाम गृहानेव मम पुत्राविति ब्रुवन्
Sa tadadaya mithunam rajatha kripayanvitah
Ajagama grihaneva mama putraviti bruvan
120.17
ततः संवर्धयामास संस्कारैश्चाप्ययोजयत्
गौतमोऽपि तदापेत्य धनुर्वेदपरोऽभवत्
Tatah sanvardhayamasa sanskaraishchapyayojayat
Gautamopi tadapetya dhanurvedaparobhavat
120.18
कृपया यन्मया बालाविमौ संवर्धिताविति
तस्मात्तयोर्नाम चक्रे तदेव स महीपतिः
Kripaya yanmaya balavimau sanvardhitaviti
Tasmattayornama chakre tadeva sa mahipatih
120.19
निहितौ गौतमस्तत्र तपसा तावविन्दत
आगम्य चास्मै गोत्रादि सर्वमाख्यातवांस्तदा
Nihitau gautamastatra tapasa tavavindata
Agamya chasmai gotradi sarvamakhyatavanstada
120.20
चतुर्विधं धनुर्वेदमस्त्राणि विविधानि च
निखिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवांस्तदा
सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः
Chaturvidham dhanurvedamastrani vividhani cha
Nikhilenasya tatsarvam guhyamakhyatavanstada
Sochirenaiva kalena paramacharyatam gatah
120.21
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः
धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाश्च महाबलाः
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः
Tatodhijagmuh sarve te dhanurvedam maharathah
Dhritarashtratmajashchaiva pandavashcha mahabalah
Vrishnayashcha nripashchanye nanadeshasamagatah