UtshovChapter 118
118.1
धृतराष्ट्र उवाच
पाण्डोर्विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारय
राजवद्राजसिंहस्य माद्र्याश्चैव विशेषतः
Dhritarashtra uvacha
Pandorvidura sarvani pretakaryani karaya
Rajavadrajasinhasya madryashchaiva visheshatah
118.2
पशून्वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि च
पाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश्च येभ्यो यावच्च वाञ्छितम्
Pashunvasansi ratnani dhanani vividhani cha
Pandoh prayachchha madryashcha yebhyo yavachcha vanchhitam
118.3
यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान्माद्र्यास्तथा कुरु
यथा न वायुर्नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम्
Yatha cha kunti satkaram kuryanmadryastatha kuru
Yatha na vayurnadityah pashyetam tam susanvritam
118.4
न शोच्यः पाण्डुरनघः प्रशस्यः स नराधिपः
यस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः
Na shochyah panduranaghah prashasyah sa naradhipah
Yasya pancha suta vira jatah surasutopamah
118.5
वैशंपायन उवाच
विदुरस्तं तथेत्युक्त्वा भीष्मेण सह भारत
पाण्डुं संस्कारयामास देशे परमसंवृते
Vaishampayana uvacha
Vidurastam tathetyuktva bhishmena saha bharata
Pandum sanskarayamasa deshe paramasanvrite
118.6
ततस्तु नगरात्तूर्णमाज्यहोमपुरस्कृताः
निर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजपुरोहितैः
Tatastu nagaratturnamajyahomapuraskritah
Nirhritah pavaka diptah pando rajapurohitaih
118.7
अथैनमार्तवैर्गन्धैर्माल्यैश्च विविधैर्वरैः
शिबिकां समलंचक्रुर्वाससाच्छाद्य सर्वशः
Athainamartavairgandhairmalyaishcha vividhairvaraih
Shibikam samalanchakrurvasasachchhadya sarvashah
118.8
तां तथा शोभितां माल्यैर्वासोभिश्च महाधनैः
अमात्या ज्ञातयश्चैव सुहृदश्चोपतस्थिरे
Tam tatha shobhitam malyairvasobhishcha mahadhanaih
Amatya gyatayashchaiva suhridashchopatasthire
118.9
नृसिंहं नरयुक्तेन परमालंकृतेन तम्
अवहन्यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम्
Nrisinham narayuktena paramalankritena tam
Avahanyanamukhyena saha madrya susanvritam
118.10
पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन च
सर्ववादित्रनादैश्च समलंचक्रिरे ततः
Pandurenatapatrena chamaravyajanena cha
Sarvavaditranadaishcha samalanchakrire tatah
118.11
रत्नानि चाप्युपादाय बहूनि शतशो नराः
प्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम्
Ratnani chapyupadaya bahuni shatasho narah
Pradaduh kankshamanebhyah pandostatraurdhvadehikam
118.12
अथ छत्राणि शुभ्राणि पाण्डुराणि बृहन्ति च
आजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च
Atha chhatrani shubhrani pandurani brihanti cha
Ajahruh kauravasyarthe vasansi ruchirani cha
118.13
याजकैः शुक्लवासोभिर्हूयमाना हुताशनाः
अगच्छन्नग्रतस्तस्य दीप्यमानाः स्वलंकृताः
Yajakaih shuklavasobhirhuyamana hutashanah
Agachchhannagratastasya dipyamanah svalankritah
118.14
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव सहस्रशः
रुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर्नराधिपम्
Brahmanah kshatriya vaishyah shudrashchaiva sahasrashah
Rudantah shokasantapta anujagmurnaradhipam
118.15
अयमस्मानपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वते
कृत्वानाथान्परो नाथः क्व यास्यति नराधिपः
Ayamasmanapahaya duhkhe chadhaya shashvate
Kritvanathanparo nathah kva yasyati naradhipah
118.16
क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव च
रमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे
Kroshantah pandavah sarve bhishmo vidura eva cha
Ramaniye vanoddeshe gangatire same shubhe
118.17
न्यासयामासुरथ तां शिबिकां सत्यवादिनः
सभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोरक्लिष्टकर्मणः
Nyasayamasuratha tam shibikam satyavadinah
Sabharyasya nrisinhasya pandoraklishtakarmanah
118.18
ततस्तस्य शरीरं तत्सर्वगन्धनिषेवितम्
शुचिकालीयकादिग्धं मुख्यस्नानाधिवासितम्
पर्यषिञ्चज्जलेनाशु शातकुम्भमयैर्घटैः
Tatastasya shariram tatsarvagandhanishevitam
Shuchikaliyakadigdham mukhyasnanadhivasitam
Paryashinchajjalenashu shatakumbhamayairghataih
118.19
चन्दनेन च मुख्येन शुक्लेन समलेपयन्
कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च
Chandanena cha mukhyena shuklena samalepayan
Kalaguruvimishrena tatha tungarasena cha
118.20
अथैनं देशजैः शुक्लैर्वासोभिः समयोजयन्
आच्छन्नः स तु वासोभिर्जीवन्निव नरर्षभः
शुशुभे पुरुषव्याघ्रो महार्हशयनोचितः
Athainam deshajaih shuklairvasobhih samayojayan
Achchhannah sa tu vasobhirjivanniva nararshabhah
Shushubhe purushavyaghro maharhashayanochitah
118.21
याजकैरभ्यनुज्ञातं प्रेतकर्मणि निष्ठितैः
घृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलंकृतम्
Yajakairabhyanugyatam pretakarmani nishthitaih
Ghritavasiktam rajanam saha madrya svalankritam
118.22
तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिना
अन्यैश्च विविधैर्गन्धैरनल्पैः समदाहयन्
Tungapadmakamishrena chandanena sugandhina
Anyaishcha vividhairgandhairanalpaih samadahayan
118.23
ततस्तयोः शरीरे ते दृष्ट्वा मोहवशं गता
हाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि
Tatastayoh sharire te drishtva mohavasham gata
Haha putreti kausalya papata sahasa bhuvi
118.24
तां प्रेक्ष्य पतितामार्तां पौरजानपदो जनः
रुरोद सस्वनं सर्वो राजभक्त्या कृपान्वितः
Tam prekshya patitamartam paurajanapado janah
Ruroda sasvanam sarvo rajabhaktya kripanvitah
118.25
क्लान्तानीवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुः
मानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि
Klantanivartanadena sarvani cha vichukrushuh
Manushaih saha bhutani tiryagyonigatanyapi
118.26
तथा भीष्मः शांतनवो विदुरश्च महामतिः
सर्वशः कौरवाश्चैव प्राणदन्भृशदुःखिताः
Tatha bhishmah shantanavo vidurashcha mahamatih
Sarvashah kauravashchaiva pranadanbhrishaduhkhitah
118.27
ततो भीष्मोऽथ विदुरो राजा च सह बन्धुभिः
उदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश्च कुरुयोषितः
Tato bhishmotha viduro raja cha saha bandhubhih
Udakam chakrire tasya sarvashcha kuruyoshitah
118.28
कृतोदकांस्तानादाय पाण्डवाञ्शोककर्शितान्
सर्वाः प्रकृतयो राजञ्शोचन्त्यः पर्यवारयन्
Kritodakanstanadaya pandavanshokakarshitan
Sarvah prakritayo rajanshochantyah paryavarayan
118.29
यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैः
तथैव नागरा राजञ्शिश्यिरे ब्राह्मणादयः
Yathaiva pandava bhumau sushupuh saha bandhavaih
Tathaiva nagara rajanshishyire brahmanadayah
118.30
तदनानन्दमस्वस्थमाकुमारमहृष्टवत्
बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः
Tadananandamasvasthamakumaramahrishtavat
Babhuva pandavaih sardham nagaram dvadasha kshapah