UtshovSarga 93
93.1
वर्तमाने तथाभूते यज्ञे च परमाद्भुते ।
सशिष्य आजगामाशु वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवः ।। ७.९३.१ ॥
Vartamane tathabhute yagye cha paramadbhute
Sashishya ajagamashu valmikirmunipungavah
93.2
स दृष्ट्वा दिव्यसङ्काशं यज्ञमद्भुतदर्शनम् ।
एकान्ते ऋषिवाटानां चकार उटजाञ्छुभान् ।। ७.९३.२ ॥
Sa drishtva divyasankasham yagyamadbhutadarshanam
Ekante rishivatanam chakara utajanchhubhan
93.3
शकटांश्च बहून्पूर्णान्फलमूलैश्च शोभनान् ।
वाल्मीकिवाटे रुचिरे स्थापयन्नविदूरतः ।। ७.९३.३ ॥
Shakatanshcha bahunpurnanphalamulaishcha shobhanan
Valmikivate ruchire sthapayannaviduratah
93.4
आसीत्सुपूजितो राज्ञा मुनिभिश्च महात्मभिः ।
वाल्मीकिः सुमहातेजा न्यवसत्परमात्मवान् ।। ७.९३.४ ॥
Asitsupujito ragya munibhishcha mahatmabhih
Valmikih sumahateja nyavasatparamatmavan
93.5
स शिष्यावब्रवीद्धृष्टौ युवां गत्वा समाहितौ ।
कृत्स्नं रामायणं काव्यं गायेथां परया मुदा ।। ७.९३.५ ॥
Sa shishyavabraviddhrishtau yuvam gatva samahitau
Kritsnam ramayanam kavyam gayetham paraya muda
93.6
ऋषिवाटेषु पुण्येषु ब्राह्मणावसथेषु च ।
रथ्यासु राजमार्गेषु पार्थिवानां गृहेषु च ।। ७.९३.६ ॥
Rishivateshu punyeshu brahmanavasatheshu cha
Rathyasu rajamargeshu parthivanam griheshu cha
93.7
रामस्य भवनद्वारि यत्र कर्म च कुर्वते ।
ऋत्विजामग्रतश्चैव तत्र गेयं विशेषतः ।। ७.९३.७ ॥
Ramasya bhavanadvari yatra karma cha kurvate
Ritvijamagratashchaiva tatra geyam visheshatah
93.8
इमानि च फलान्यत्र स्वादूनि विविधानि च ।
जातानि पर्वताग्रेषु चास्वाद्यास्वाद्य गायताम् ।। ७.९३.८ ॥
Imani cha phalanyatra svaduni vividhani cha
Jatani parvatagreshu chasvadyasvadya gayatam
93.9
न यास्यथः श्रमं वत्सौ भक्षयित्वा फलानि वै ।
मूलानि च सुमृष्टानि नगराद्बहिरास्यथः ।। ७.९३.९ ॥
Na yasyathah shramam vatsau bhakshayitva phalani vai
Mulani cha sumrishtani nagaradbahirasyathah
93.10
यदि शब्दापयेद्रामः श्रवणाय महीपतिः ।
ऋषीणामुपविष्टानां ततो गेयं प्रवर्तताम् ।। ७.९३.१० ॥
Yadi shabdapayedramah shravanaya mahipatih
Rishinamupavishtanam tato geyam pravartatam
93.11
दिवसे विंशतिः सर्गा गेया मधुरया गिरा ।
प्रमाणैर्बहुभिस्तत्र यथोद्दिष्टा मया पुरा ।। ७.९३.११ ॥
Divase vinshatih sarga geya madhuraya gira
Pramanairbahubhistatra yathoddishta maya pura
93.12
लोभश्चापि न कर्तव्यः स्वल्पो ऽपि धनकाङ्क्षया ।
किं धनेनाश्रमस्थानां फलमूलोपजीविना ।। ७.९३.१२ ॥
Lobhashchapi na kartavyah svalpo pi dhanakankshaya
Kim dhanenashramasthanam phalamulopajivina
93.13
यदि पृच्छेत्स काकुत्स्थो युवां कस्येति दारकौ ।
आवां वाल्मीकिशिष्यौ स्वो ब्रूतमेवं नराधिपम् ।। ७.९३.१३ ॥
Yadi prichchhetsa kakutstho yuvam kasyeti darakau
Avam valmikishishyau svo brutamevam naradhipam
93.14
इमास्तन्त्रीः सुमधुराः स्थानं वा ऽपूर्वदर्शनम् ।
मूर्च्छयित्वा सुमधुरं गायतां विगतज्वरौ ।। ७.९३.१४ ॥
Imastantrih sumadhurah sthanam va purvadarshanam
Murchchhayitva sumadhuram gayatam vigatajvarau
93.15
आदिप्रभृति गेयं स्यान्न चावज्ञाय पार्थिवम् ।
पिता हि सर्वभूतानां राजा भविति धर्मतः ।। ७.९३.१५ ॥
Adiprabhriti geyam syanna chavagyaya parthivam
Pita hi sarvabhutanam raja bhaviti dharmatah
93.16
तद्युवां हृष्टमनसौ श्वः प्रभाते समास्थितौ ।
गायेथां मधुरं गेयं तन्त्रीलयसमन्वितम् ।। ७.९३.१६ ॥
Tadyuvam hrishtamanasau shvah prabhate samasthitau
Gayetham madhuram geyam tantrilayasamanvitam
93.17
इति सन्दिश्य बहुशो मुनिः प्राचेतसस्तदा ।
वाल्मीकिः परमोदारस्तूष्णीमासीन्महायशाः ।। ७.९३.१७ ॥
Iti sandishya bahusho munih prachetasastada
Valmikih paramodarastushnimasinmahayashah
93.18
सन्दिष्टौ मुनिना तेन तावुभौ मैथिलीसुतौ ।
तथैव करवावेति निर्जग्मतुररिन्दमौ ।। ७.९३.१८ ॥
Sandishtau munina tena tavubhau maithilisutau
Tathaiva karavaveti nirjagmaturarindamau
93.19
तामद्भुतां तौ हृदये कुमारौ निवेश्य वाणीमृषिभाषितां तदा ।
समुत्सुकौ तौ सममूषतुर्निशां यथा ऽश्विनौ भार्गवनीतिसंहिताम् ।। ७.९३.१९ ।।
Tamadbhutam tau hridaye kumarau niveshya vanimrishibhashitam tada
Samutsukau tau samamushaturnisham yatha shvinau bhargavanitisanhitam