UtshovSarga 90
90.1
तथोक्तवति रामे तु तस्य जन्म तदद्भुतम् ।
उवाच लक्ष्मणो भूयो भरतश्च महायशाः ।। ७.९०.१ ॥
Tathoktavati rame tu tasya janma tadadbhutam
Uvacha lakshmano bhuyo bharatashcha mahayashah
90.2
इला सा सोमपुत्रस्य संवत्सरमथोषिता ।
अकरोत्किं नरश्रेष्ठ तत्त्वं शंसितुमर्हसि ।। ७.९०.२ ॥
Ila sa somaputrasya sanvatsaramathoshita
Akarotkim narashreshtha tattvam shansitumarhasi
90.3
तयोस्तद्वाक्यमाधुर्यं निशम्य परिपृच्छतोः ।
रामः पुनरुवाचेमां प्रजापतिसुते कथाम् ।। ७.९०.३ ॥
Tayostadvakyamadhuryam nishamya pariprichchhatoh
Ramah punaruvachemam prajapatisute katham
90.4
पुरुषत्वं गते शूरे बुधः परमबुद्धिमान् ।
संवर्तं परमोदारमाजुहाव महायशाः ।। ७.९०.४ ॥
Purushatvam gate shure budhah paramabuddhiman
Sanvartam paramodaramajuhava mahayashah
90.5
च्यवनं भृगुपुत्रं च मुनिं चारिष्टनेमिनम् ।
प्रमोदनं मोदकरं ततो दुर्वाससं मुनिम् ।। ७.९०.५ ॥
Chyavanam bhriguputram cha munim charishtaneminam
Pramodanam modakaram tato durvasasam munim
90.6
एतान्सर्वान्समानीय वाक्यज्ञस्तत्त्वदर्शनः ।
उवाच सर्वान्सुहृदो धैर्येण सुसमाहितान् ।। ७.९०.६ ॥
Etansarvansamaniya vakyagyastattvadarshanah
Uvacha sarvansuhrido dhairyena susamahitan
90.7
अयं राजा महाबाहुः कर्दमस्य इलः सुतः ।
जानीतैनं यथाभूतं श्रेयो ह्यत्र विधीयताम् ।। ७.९०.७ ॥
Ayam raja mahabahuh kardamasya ilah sutah
Janitainam yathabhutam shreyo hyatra vidhiyatam
90.8
तेषां संवदतामेव तमाश्रममुपागमत् ।
कर्दमस्तु महातेजा द्विजैः सह महात्मभिः ।। ७.९०.८ ॥
Tesham sanvadatameva tamashramamupagamat
Kardamastu mahateja dvijaih saha mahatmabhih
90.9
पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव वषट्कारस्तथैव च ।
ओङ्कारश्च महातेजास्तमाश्रममुपागमत् ।। ७.९०.९ ॥
Pulastyashcha kratushchaiva vashatkarastathaiva cha
Onkarashcha mahatejastamashramamupagamat
90.10
ते सर्वे हृष्टमनसः परस्परसमागमे ।
हितैषिणो बाल्हिपतेः पृथग्वाक्यान्यथाब्रुवन् ।। ७.९०.१० ॥
Te sarve hrishtamanasah parasparasamagame
Hitaishino balhipateh prithagvakyanyathabruvan
90.11
कर्दमस्त्वब्रवीद्वाक्यं सुतार्थं परमं हितम् ।
द्विजाः शृणुत मद्वाक्यं यच्छ्रेयः पार्थिवस्य हि ।। ७.९०.११ ॥
Kardamastvabravidvakyam sutartham paramam hitam
Dvijah shrinuta madvakyam yachchhreyah parthivasya hi
90.12
नान्यं पश्यामि भैषज्यमन्तरा वृषभध्वजम् ।
नाश्वमेधात्परो यज्ञः प्रियश्चैव महात्मनः ।तस्माद्यजामहे सर्वे पार्थिवार्थे दुरासदम् ।। ७.९०.१२ ॥
Nanyam pashyami bhaishajyamantara vrishabhadhvajam
Nashvamedhatparo yagyah priyashchaiva mahatmanah, tasmadyajamahe sarve parthivarthe durasadam
90.13
कर्दमेनैवमुक्तास्तु सर्व एव द्विजर्षभाः ।
रोचयन्ति स्म तं यज्ञं रुद्रस्याराधनं प्रति ।। ७.९०.१३ ॥
Kardamenaivamuktastu sarva eva dvijarshabhah
Rochayanti sma tam yagyam rudrasyaradhanam prati
90.14
संवर्तस्य तु राजर्षेः शिष्यः पुरपुरञ्जयः ।
मरुत्त इति विख्यातस्तं यज्ञं समुपाहरत् ।। ७.९०.१४ ॥
Sanvartasya tu rajarsheh shishyah purapuranjayah
Marutta iti vikhyatastam yagyam samupaharat
90.15
ततो यज्ञो महानासीद्बुधाश्रमसमीपतः ।
रुद्रश्च परमं तोषमाजगाम महायशाः ।। ७.९०.१५ ॥
Tato yagyo mahanasidbudhashramasamipatah
Rudrashcha paramam toshamajagama mahayashah
90.16
अथ यज्ञे समाप्ते तु प्रीतः परमया मुदा ।
उमापतिर्द्विजान्सर्वानुवाच इलसन्निधौ ।। ७.९०.१६ ॥
Atha yagye samapte tu pritah paramaya muda
Umapatirdvijansarvanuvacha ilasannidhau
90.17
प्रीतो ऽस्मि हयमेधेन भक्त्या च द्विजसत्तमाः ।
अस्य बाह्लिपतेश्चैव किं करोमि प्रियं शुभम् ।। ७.९०.१७ ॥
Prito smi hayamedhena bhaktya cha dvijasattamah
Asya bahlipateshchaiva kim karomi priyam shubham
90.18
तथा वदति देवेशे द्विजास्ते सुसमाहिताः ।
प्रसादयन्ति देवेशं यथा स्यात्पुरुषस्त्विला ।। ७.९०.१८ ॥
Tatha vadati deveshe dvijaste susamahitah
Prasadayanti devesham yatha syatpurushastvila
90.19
ततः प्रीतो महादेवः पुरुषत्वं ददौ पुनः ।
इलायै सुमहातेजा दत्त्वा चान्तरधीयत ।। ७.९०.१९ ॥
Tatah prito mahadevah purushatvam dadau punah
Ilayai sumahateja dattva chantaradhiyata
90.20
निवृत्ते हयमेधे च गतश्चादर्शनं हरः ।
यथागतं द्विजाः सर्वे ह्यगच्छन्दीर्घदर्शिनः ।। ७.९०.२० ॥
Nivritte hayamedhe cha gatashchadarshanam harah
Yathagatam dvijah sarve hyagachchhandirghadarshinah
90.21
राजा तु बाह्लिमुत्सृज्य मध्यदेशे ह्यनुत्तमम् ।
निवेशयामास पुरं प्रतिष्ठानं यशस्करम् ।। ७.९०.२१ ॥
Raja tu bahlimutsrijya madhyadeshe hyanuttamam
Niveshayamasa puram pratishthanam yashaskaram
90.22
शशबिन्दुश्च राजर्षिर्बाह्लिं पुरपुरञ्जयः ।
प्रतिष्ठाने इलो राजा प्रजापतिसुतो बली ।। ७.९०.२२ ॥
Shashabindushcha rajarshirbahlim purapuranjayah
Pratishthane ilo raja prajapatisuto bali
90.23
स काले प्राप्तवाँल्लोकमिलो ब्राह्ममनुत्तमम् ।
ऐलः पुरूरवा राजा प्रतिष्ठानमवाप्तवान् ।। ७.९०.२३ ॥
Sa kale praptavanllokamilo brahmamanuttamam
Ailah pururava raja pratishthanamavaptavan
90.24
ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रभावः पुरुषर्षभौ ।
स्त्रीभूतः पौरुषं लेभे यच्चान्यदपि दुर्लभम् ।। ७.९०.२४ ।।
Idrisho hyashvamedhasya prabhavah purusharshabhau
Stribhutah paurusham lebhe yachchanyadapi durlabham