UtshovSarga 88
88.1
तां कथामिलसम्बद्धां रामेण समुदीरिताम् ।
लक्ष्मणो भरतश्चैव श्रुत्वा परमविस्मितौ ।। ७.८८.१ ॥
Tam kathamilasambaddham ramena samudiritam
Lakshmano bharatashchaiva shrutva paramavismitau
88.2
तौ रामं प्राञ्जली भूत्वा तस्य राज्ञो महात्मनः ।
विस्तरं तस्य भावस्य तदा पप्रच्छतुः पुनः ।। ७.८८.२ ॥
Tau ramam pranjali bhutva tasya ragyo mahatmanah
Vistaram tasya bhavasya tada paprachchhatuh punah
88.3
कथं स राजा स्त्रीभूतो वर्तयामास दुर्गतिः ।
पुरुषः स यदा भूतः कां वृत्तिं वर्तयत्यसौ ।। ७.८८.३ ॥
Katham sa raja stribhuto vartayamasa durgatih
Purushah sa yada bhutah kam vrittim vartayatyasau
88.4
तयोस्तद्भाषितं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।
कथयामास काकुत्स्थस्तस्य राज्ञो यथागतम् ।। ७.८८.४ ॥
Tayostadbhashitam shrutva kautuhalasamanvitam
Kathayamasa kakutsthastasya ragyo yathagatam
88.5
तमेव प्रथमं मासं स्त्रीभूता लोकसुन्दरी ।
ताभिः परिवृता स्त्रीभिर्ये च पूर्वपदानुगाः ।। ७.८८.५ ॥
Tameva prathamam masam stribhuta lokasundari
Tabhih parivrita stribhirye cha purvapadanugah
88.6
तत्काननं विगाह्वाशु विजह्रे लोकसुन्दरी ।
द्रुमगुल्मलताकीर्णं पद्भ्यां पद्मदलेक्षणा ।। ७.८८.६ ॥
Tatkananam vigahvashu vijahre lokasundari
Drumagulmalatakirnam padbhyam padmadalekshana
88.7
वाहनानि च सर्वाणि सा त्यक्त्वा वै समन्ततः ।
पर्वताभोगविवरे तस्मिन्रेमे इला तदा ।। ७.८८.७ ॥
Vahanani cha sarvani sa tyaktva vai samantatah
Parvatabhogavivare tasminreme ila tada
88.8
अथ तस्मिन्वनोद्देशे पर्वतस्याविदूरतः ।
सरः सुरुचिरप्रख्यं नानापक्षिगणैर्युतम् ।। ७.८८.८ ॥
Atha tasminvanoddeshe parvatasyaviduratah
Sarah suruchiraprakhyam nanapakshiganairyutam
88.9
ददर्श सा त्विला तस्मिन्बुधं सोमसुतं तदा ।
ज्वलन्तं स्वेन वपुषा पूर्णसोममिवोदितम् ।। ७.८८.९ ॥
Dadarsha sa tvila tasminbudham somasutam tada
Jvalantam svena vapusha purnasomamivoditam
88.10
तपन्तं च तपस्तीव्रमम्भोमध्ये दुरासदम् ।
यशस्करं कामकरं कारुण्ये पर्यवस्थितम् ।। ७.८८.१० ॥
Tapantam cha tapastivramambhomadhye durasadam
Yashaskaram kamakaram karunye paryavasthitam
88.11
सा तं जलाशयं सर्वं क्षोभयामास विस्मिता ।
सहगैः पूर्वपुरुषैः स्त्रीभूतै रघुनन्दन ।। ७.८८.११ ॥
Sa tam jalashayam sarvam kshobhayamasa vismita
Sahagaih purvapurushaih stribhutai raghunandana
88.12
बुधस्तु तां समीक्ष्यैव कामबाणवशं गतः ।
नोपलेभे तदा ऽ ऽत्मानं सञ्चचाल तदा ऽ ऽम्भसि ।। ७.८८.१२ ॥
Budhastu tam samikshyaiva kamabanavasham gatah
Nopalebhe tada tmanam sanchachala tada mbhasi
88.13
इलां निरीक्षमाणस्तु त्रैलोक्याभ्यधिकां शुभाम् ।
चिन्तां समभ्यतिक्रामत् का न्वियं देवताधिका ।। ७.८८.१३ ॥
Ilam nirikshamanastu trailokyabhyadhikam shubham
Chintam samabhyatikramat ka nviyam devatadhika
88.14
न देवीषु न नागीषु नासुरीष्वप्सरःसु च ।
दृष्टपूर्वा मया काचिद्रूपेणानेन शोभिता ।। ७.८८.१४ ॥
Na devishu na nagishu nasurishvapsarahsu cha
Drishtapurva maya kachidrupenanena shobhita
88.15
सदृशीयं मम भवेद्यदि नान्यपरिग्रहः ।
इति बुद्धिं समास्थाय जलात्कूलमुपागमत् ।। ७.८८.१५ ॥
Sadrishiyam mama bhavedyadi nanyaparigrahah
Iti buddhim samasthaya jalatkulamupagamat
88.16
आश्रमं समुपागम्य ततस्ताः प्रमदोत्तमाः ।
शब्दापयत धर्मात्मा ताश्चैनं च ववन्दिरे ।। ७.८८.१६ ॥
Ashramam samupagamya tatastah pramadottamah
Shabdapayata dharmatma tashchainam cha vavandire
88.17
स ताः पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यैषा लोकसुन्दरी ।
किमर्थमागता चैव सर्वमाख्यात मा चिरम् ।। ७.८८.१७ ॥
Sa tah paprachchha dharmatma kasyaisha lokasundari
Kimarthamagata chaiva sarvamakhyata ma chiram
88.18
शुभं तु तस्य तद्वाक्यं मधुरं मधुराक्षरम् ।
श्रुत्वा स्त्रियश्च ताः सर्वा ऊचुर्मधुरया गिरा ।। ७.८८.१८ ॥
Shubham tu tasya tadvakyam madhuram madhuraksharam
Shrutva striyashcha tah sarva uchurmadhuraya gira
88.19
अस्माकमेषा सुश्रोणी प्रभुत्वे वर्तते सदा ।
अपतिः काननान्तेषु सहास्माभिश्चरत्यसौ ।। ७.८८.१९ ॥
Asmakamesha sushroni prabhutve vartate sada
Apatih kanananteshu sahasmabhishcharatyasau
88.20
तद्वाक्यमव्यक्तपदं तासां स्त्रीणां निशम्य च ।
विद्यामावर्तनीं पुण्यामावर्तयत स द्विजः ।। ७.८८.२० ॥
Tadvakyamavyaktapadam tasam strinam nishamya cha
Vidyamavartanim punyamavartayata sa dvijah
88.21
सो ऽर्थं विदित्वा सकलं तस्य राज्ञो यथागतम् ।
सर्वा एव स्त्रियस्ताश्च बभाषे मुनिपुङ्गवः ।। ७.८८.२१ ॥
So rtham viditva sakalam tasya ragyo yathagatam
Sarva eva striyastashcha babhashe munipungavah
88.22
अत्र किम्पुरुषीर्भूत्वा शैलरोधसि वत्स्यथ ।
आवासस्तु गिरावस्मिञ्छीघ्रमेव विधीयताम् ।। ७.८८.२२ ॥
Atra kimpurushirbhutva shailarodhasi vatsyatha
Avasastu giravasminchhighrameva vidhiyatam
88.23
मूलपत्रफलैः सर्वा वर्तयिष्यथ नित्यदा ।
स्त्रियः किम्पुरुषान्नाम भर्तऽन्समुपलप्स्यथ ।। ७.८८.२३ ॥
Mulapatraphalaih sarva vartayishyatha nityada
Striyah kimpurushannama bhartansamupalapsyatha
88.24
ताः श्रुत्वा सोमपुत्रस्य वाचं किम्पुरुषीकृताः ।
उपासाञ्चक्रिरे शैलं वध्वस्ता बहुलास्तदा ।। ७.८८.२४ ।।
Tah shrutva somaputrasya vacham kimpurushikritah
Upasanchakrire shailam vadhvasta bahulastada