UtshovSarga 1
1.1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य राक्षसानां वधे कृते ।
आजग्मुर्ऋषयः सर्वे राघवं प्रतिनन्दितुम् ।। ७.१.१ ॥
Praptarajyasya ramasya rakshasanam vadhe krite
Ajagmurrishayah sarve raghavam pratinanditum
1.2
कौशिको ऽथ यवक्रीतो गार्ग्यो गालव एव च ।
कण्वो मेधातिथेः पुत्रः पूर्वस्यां दिशि ये श्रिताः ।। ७.१.२ ॥
Kaushiko tha yavakrito gargyo galava eva cha
Kanvo medhatitheh putrah purvasyam dishi ye shritah
1.3
स्वस्त्यात्रेयो ऽथ भगवान्नमुचिः प्रमुचिस्तथा ।
आजग्मुस्ते सहागस्त्या ये श्रिता दक्षिणां दिशम् ।। ७.१.३ ॥
Svastyatreyo tha bhagavannamuchih pramuchistatha
Ajagmuste sahagastya ye shrita dakshinam disham
1.4
नृषद्गुः कवषो धौम्यो रौद्रेयश्च महानृषिः ।
ते ऽप्याजग्मुः सशिष्या वै ये श्रिताः पश्चिमां दिशम् ।। ७.१.४ ॥
Nrishadguh kavasho dhaumyo raudreyashcha mahanrishih
Te pyajagmuh sashishya vai ye shritah pashchimam disham
1.5
वसिष्ठः कश्यपो ऽथात्रिर्विश्वामित्रः सगौतमः ।
जमदग्निर्भरद्वाजस्ते ऽपि सप्तर्षयस्तथा ।। ७.१.५ ॥
Vasishthah kashyapo thatrirvishvamitrah sagautamah
Jamadagnirbharadvajaste pi saptarshayastatha
1.6
उदीच्यां दिशि सप्तैते नित्यमेव निवासिनः ।
। ७.१.६ ॥
Udichyam dishi saptaite nityameva nivasinah
1.7
सम्प्राप्य ते महात्मानो राघवस्य निवेशनम् ।
विष्टिताः प्रतिहारार्थं हुताशनसमप्रभाः ।वेदवेदाङ्गविदुषो नानाशास्त्रविशारदाः ।। ७.१.७ ॥
Samprapya te mahatmano raghavasya niveshanam
Vishtitah pratiharartham hutashanasamaprabhah, vedavedangavidusho nanashastravisharadah
1.8
द्वाःस्थं प्रोवाच धर्मात्मा अगस्त्यो मुनिसत्तमः ।
निवेद्यतां दाशरथेर्ऋषीनस्मान्समागतान् ।। ७.१.८ ॥
Dvahstham provacha dharmatma agastyo munisattamah
Nivedyatam dasharatherrishinasmansamagatan
1.9
प्रतीहारस्ततस्तूर्णमगस्त्यवचनाद्द्रुतम् ।
समीपं राघवस्याशु प्रविवेश महात्मनः ।। ७.१.९ ॥
Pratiharastatasturnamagastyavachanaddrutam
Samipam raghavasyashu pravivesha mahatmanah
1.10
नयेङ्गितज्ञः सद्वृत्तो दक्षो धैर्यसमन्वितः ।
स रामं दृश्य सहसा पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ।। ७.१.१० ॥
Nayengitagyah sadvritto daksho dhairyasamanvitah
Sa ramam drishya sahasa purnachandrasamaprabham
1.11
अगस्त्यं कथयामास सम्प्राप्तमृषिभिः सह ।
। ७.१.११ ॥
Agastyam kathayamasa sampraptamrishibhih saha
1.12
श्रुत्वा प्राप्तान्मुनींस्तांस्तु बालसूर्यसमप्रभान् ।
प्रत्युवाच ततो द्वास्स्थं प्रवेशय यथासुखम् ।। ७.१.१२ ॥
Shrutva praptanmuninstanstu balasuryasamaprabhan
Pratyuvacha tato dvasstham praveshaya yathasukham
1.13
तान् सम्प्राप्तान् मुनीन् दृष्ट्वा प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।
पाद्यार्घ्यादिभिरानर्च गां निवेद्य च सादरम् ।। ७.१.१३ ॥
Tan sampraptan munin drishtva pratyutthaya kritanjalih
Padyarghyadibhiranarcha gam nivedya cha sadaram
1.14
रामो ऽभिवाद्य प्रयत आसनान्यादिदेश ह ।
तेषु काञ्चनचित्रेषु महत्सु च वरेषु च ।। ७.१.१४ ॥
Ramo bhivadya prayata asananyadidesha ha
Teshu kanchanachitreshu mahatsu cha vareshu cha
1.15
कुशान्तर्धानदत्तेषु मृगचर्मयुतेषु च ।
यथार्हमुपविष्टास्ते आसनेष्वृषिपुङ्गवाः ।। ७.१.१५ ॥
Kushantardhanadatteshu mrigacharmayuteshu cha
Yatharhamupavishtaste asaneshvrishipungavah
1.16
रामेण कुशलं पृष्टाः सशिष्याः सपुरोगमाः ।
महर्षयो वेदविदो रामं वचनमब्रुवन् ।। ७.१.१६ ॥
Ramena kushalam prishtah sashishyah sapurogamah
Maharshayo vedavido ramam vachanamabruvan
1.17
कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन ।
त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम् ।। ७.१.१७ ॥
Kushalam no mahabaho sarvatra raghunandana
Tvam tu dishtya kushalinam pashyamo hatashatravam
1.18
दिष्ट्या त्वया हतो राजन्रावणो लोकरावणः ।
न हि भारः स ते राम रावणः पुत्रपौत्रवान् ।। ७.१.१८ ॥
Dishtya tvaya hato rajanravano lokaravanah
Na hi bharah sa te rama ravanah putrapautravan
1.19
सधनुस्त्वं हि लोकांस्त्रीन्विजयेथा न संशयः ।
दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणो राक्षसेश्वरः ।। ७.१.१९ ॥
Sadhanustvam hi lokanstrinvijayetha na sanshayah
Dishtya tvaya hato rama ravano rakshaseshvarah
1.20
दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह सीतया ।
लक्ष्मणेन च धर्मात्मन्भ्रात्रा त्वद्धितकारिणा ।। ७.१.२० ॥
Dishtya vijayinam tvadya pashyamah saha sitaya
Lakshmanena cha dharmatmanbhratra tvaddhitakarina
1.21
मातृभिर्भ्रातृसहितं पश्यामो ऽद्य वयं नृप ।
दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः ।अकम्पनश्च दुर्धर्षो निहतास्ते निशाचराः ।। ७.१.२१ ॥
Matribhirbhratrisahitam pashyamo dya vayam nripa
Dishtya prahasto vikato virupaksho mahodarah, akampanashcha durdharsho nihataste nishacharah
1.22
यस्य प्रमाणाद्विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते ।
दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ।। ७.१.२२ ॥
Yasya pramanadvipulam pramanam neha vidyate
Dishtya te samare rama kumbhakarno nipatitah
1.23
त्रिशिराश्चातिकायश्च देवान्तकनरान्तकौ ।
दिष्ट्या ते निहता राम महावीर्या निशाचराः ।। ७.१.२३ ॥
Trishirashchatikayashcha devantakanarantakau
Dishtya te nihata rama mahavirya nishacharah
1.24
कुम्भश्चैव निकुम्भश्च राक्षसौ भीमदर्शनौ ।
दिष्ट्या तौ निहतौ राम कुम्भकर्णसुतौ मृधे ।। ७.१.२४ ॥
Kumbhashchaiva nikumbhashcha rakshasau bhimadarshanau
Dishtya tau nihatau rama kumbhakarnasutau mridhe
1.25
युद्धोन्मत्तश्च मत्तश्च कालान्तकयमोपमौ ।
यज्ञकोपश्च बलवान्धूम्राक्षो नाम राक्षसः ।। ७.१.२५ ॥
Yuddhonmattashcha mattashcha kalantakayamopamau
Yagyakopashcha balavandhumraksho nama rakshasah
1.26
कुर्वन्तः कदनं घोरमेते शस्त्रास्त्रपारगाः ।
अन्तकप्रतिमैर्बाणैर्दिष्ट्या विनिहतास्त्वया ।। ७.१.२६ ॥
Kurvantah kadanam ghoramete shastrastraparagah
Antakapratimairbanairdishtya vinihatastvaya
1.27
दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धमुपागतः ।
देवतानामवध्येन विजयं प्राप्तवानसि ।। ७.१.२७ ॥
Dishtya tvam rakshasendrena dvandvayuddhamupagatah
Devatanamavadhyena vijayam praptavanasi
1.28
सङ्ख्ये तस्य न किञ्चित्तु रावणस्य पराभवः ।
द्वन्द्वयुद्धमनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर्हतः ।। ७.१.२८ ॥
Sankhye tasya na kinchittu ravanasya parabhavah
Dvandvayuddhamanuprapto dishtya te ravanirhatah
1.29
दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः ।
मुक्तः सुररिपोर्वीर प्राप्तश्च विजयस्त्वया ।। ७.१.२९ ॥
Dishtya tasya mahabaho kalasyevabhidhavatah
Muktah surariporvira praptashcha vijayastvaya
1.30
अभिनन्दाम ते सर्वे संश्रुत्येन्द्रजितो वधम् ।
सो ऽवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ।। ७.१.३० ॥
Abhinandama te sarve sanshrutyendrajito vadham
So vadhyah sarvabhutanam mahamayadharo yudhi
1.31
विस्मयस्त्वेष चास्माकं तच्छ्रुत्वेन्द्रजितं हतम् ।
। ७.१.३१ ॥
Vismayastvesha chasmakam tachchhrutvendrajitam hatam
1.32
एते चान्ये च बहवो राक्षसाः कामरूपिणः ।
दिष्ट्या त्वया हता वीरा रघूणां कुलवर्द्धन ।। ७.१.३२ ॥
Ete chanye cha bahavo rakshasah kamarupinah
Dishtya tvaya hata vira raghunam kulavarddhana
1.33
दत्त्वा पुण्यामिमां वीर सौम्यामभयदक्षिणाम् ॥
Dattva punyamimam vira saumyamabhayadakshinam
1.34
दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ।
। ७.१.३३ ॥
Dishtya vardhasi kakutstha jayenamitrakarshana
1.35
श्रुत्वा तु तेषां वचनमृषीणां भावितात्मनाम् ।
विस्मयं परमं गत्वा रामः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।। ७.१.३४ ॥
Shrutva tu tesham vachanamrishinam bhavitatmanam
Vismayam paramam gatva ramah pranjalirabravit
1.36
भगवन्तः कुम्भकर्णं रावणं च निशाचरम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यौ किं प्रशंसथ रावणिम् ।। ७.१.३५ ॥
Bhagavantah kumbhakarnam ravanam cha nishacharam
Atikramya mahaviryau kim prashansatha ravanim
1.37
महोदरं प्रहस्तं च विरूपाक्षं च राक्षसम् ।
मत्तोन्मत्तौ च दुर्धर्षौ देवान्तकनरान्तकौ ॥
Mahodaram prahastam cha virupaksham cha rakshasam
Mattonmattau cha durdharshau devantakanarantakau
1.38
अतिक्रम्य महावीर्यान् किं प्रशंसथ रावणिम् ।
। ७.१.३६ ॥
Atikramya mahaviryan kim prashansatha ravanim
1.39
अतिकायं त्रिशिरसं धूम्राक्षं च निशाचरम् ।
अतिक्रम्य महावीर्यान्किं प्रशंसथ रावणिम् ।। ७.१.३७ ॥
Atikayam trishirasam dhumraksham cha nishacharam
Atikramya mahaviryankim prashansatha ravanim
1.40
कीदृशो वै प्रभावो ऽस्य किं बलं कः पराक्रमः ।
केन वा कारणेनैष रावणादतिरिच्यते ।। ७.१.३८ ॥
Kidrisho vai prabhavo sya kim balam kah parakramah
Kena va karanenaisha ravanadatirichyate
1.41
शक्यं यदि मया श्रोतुं न खल्वाज्ञापयामि वः ।
यदि गुह्यं न चेद्वक्तुं श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।। ७.१.३९ ॥
Shakyam yadi maya shrotum na khalvagyapayami vah
Yadi guhyam na chedvaktum shrotumichchhami kathyatam
1.42
शक्रो ऽपि विजितस्तेन कथं लब्धवरश्च सः ।
कथं च बलवानन्पुत्रो न पिता तस्य रावणः ।। ७.१.४० ॥
Shakro pi vijitastena katham labdhavarashcha sah
Katham cha balavananputro na pita tasya ravanah
1.43
कथं पितुश्चाभ्यधिको महाहवे शक्रस्य जेता हि कथं स राक्षसः ।
वराश्च लब्धाः कथयस्व मे ऽद्य तत्पृच्छतश्चास्य मुनीन्द्र सर्वम् ।। ७.१.४१ ॥
Katham pitushchabhyadhiko mahahave shakrasya jeta hi katham sa rakshasah
Varashcha labdhah kathayasva me dya tatprichchhatashchasya munindra sarvam