UtshovSarga 47
47.1
प्रतिप्रविष्टे लङ्कां तु कृतार्थे रावणात्मजे ।
राघवं परिवार्यार्ता ररक्षुर्वानरर्षभाः ।। ६.४७.१ ।।।।
Pratipravishte lankam tu kritarthe ravanatmaje
Raghavam parivaryarta rarakshurvanararshabhah
47.2
हनुमानङ्गदो नीलः सुषेणः कुमुदो नलः ।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ।जाम्बवानृषभः स्कन्धो रम्भः शतवलिः पृथुः ।। ६.४७.२ ।।।।
Hanumanangado nilah sushenah kumudo nalah
Gajo gavaksho gavayah sharabho gandhamadanah, jambavanrishabhah skandho rambhah shatavalih prithuh
47.3
व्यूढानीकाश्च यत्ताश्च द्रुमानादाय सर्वतः ।
वीक्षमाणा दिशः सर्वास्तिर्यगूर्ध्वं च वानराः ।तृणेष्वपि च चेष्टत्सु राक्षसा इति मेनिरे ।। ६.४७.३ ।।।।
Vyudhanikashcha yattashcha drumanadaya sarvatah
Vikshamana dishah sarvastiryagurdhvam cha vanarah, trineshvapi cha cheshtatsu rakshasa iti menire
47.4
रावणश्चापि संहृष्टो विसृज्येन्द्रजितं सुतम् ।
आजुहाव ततः सीतारक्षिणी राक्षसीस्तदा ।। ६.४७.४ ।।।।
Ravanashchapi sanhrishto visrijyendrajitam sutam
Ajuhava tatah sitarakshini rakshasistada
47.5
राक्षस्यस्त्रिजटा चैव शासनात् समुपस्थिताः ।
। ६.४७.५ ।।।।
Rakshasyastrijata chaiva shasanat samupasthitah
47.6
ता उवाच ततो हृष्टो राक्षसी राक्षसाधिपः ।
। ६.४७.६ ।।।।
Ta uvacha tato hrishto rakshasi rakshasadhipah
47.7
हताविन्द्रजिता ऽ ऽख्यात वैदेह्या रामलक्ष्मणौ ।
पुष्पकं च समारोप्य दर्शयध्वं हतौ रणे ।। ६.४७.७ ।।।।
Hatavindrajita khyata vaidehya ramalakshmanau
Pushpakam cha samaropya darshayadhvam hatau rane
47.8
यदाश्रयादवष्टब्धा नेयं मामुपतिष्ठति ।
सो ऽस्या भर्त्ता सह भ्रात्रा निरस्तो रणमूर्धनि ।। ६.४७.८ ।।।।
Yadashrayadavashtabdha neyam mamupatishthati
So sya bhartta saha bhratra nirasto ranamurdhani
47.9
निर्विशङ्का निरुद्विग्ना निरपेक्षा च मैथिली ।
मामुपस्थास्यते सीता सर्वाभरणभूषिता ।। ६.४७.९ ।।।।
Nirvishanka nirudvigna nirapeksha cha maithili
Mamupasthasyate sita sarvabharanabhushita
47.10
अद्य कालवशं प्राप्तं रणे रामं सलक्ष्मणम् ।
अवेक्ष्य विनिवृत्ताशा चान्यां गतिमपश्यती ।निरपेक्षा विशालाक्षी मामुपस्थास्यते स्वयम् ।। ६.४७.१० ।।।।
Adya kalavasham praptam rane ramam salakshmanam
Avekshya vinivrittasha chanyam gatimapashyati, nirapeksha vishalakshi mamupasthasyate svayam
47.11
तस्य तद्वचनं च श्रुत्वा रावणस्य दुरात्मनः ।
राक्षस्यस्तास्तथेत्युक्त्वा जग्मुर्वै यत्र पुष्पकम् ।। ६.४७.११ ।।।।
Tasya tadvachanam cha shrutva ravanasya duratmanah
Rakshasyastastathetyuktva jagmurvai yatra pushpakam
47.12
ततः पुष्पकमादाय राक्षस्यो रावणाज्ञया ।
अशोकवनिकास्थां तां मैथिलीं समुपानयन् ।। ६.४७.१२ ।।।।
Tatah pushpakamadaya rakshasyo ravanagyaya
Ashokavanikastham tam maithilim samupanayan
47.13
तामादाय तु राक्षस्यो भर्तृशोकपराजिताम् ।
सीतामारोपयामासुर्विमानं पुष्पकं तदा ।। ६.४७.१३ ।।।।
Tamadaya tu rakshasyo bhartrishokaparajitam
Sitamaropayamasurvimanam pushpakam tada
47.14
ततः पुष्पकमारोप्य सीतां त्रिजटया सह ।
जग्मुर्दर्शयितुं तस्यै राक्षस्यो रामलक्ष्मणौ ।। ६.४७.१४ ।।।।
Tatah pushpakamaropya sitam trijataya saha
Jagmurdarshayitum tasyai rakshasyo ramalakshmanau
47.15
रावणो ऽकारयल्लङ्कां पताकाध्वजमालिनीम् ।
प्राघोषयत हृष्टश्च लङ्कायां राक्षसेश्वरः ।राघवो लक्ष्मणश्चैव हताविन्द्रजिता रणे ।। ६.४७.१५ ।।।।
Ravano karayallankam patakadhvajamalinim
Praghoshayata hrishtashcha lankayam rakshaseshvarah, raghavo lakshmanashchaiva hatavindrajita rane
47.16
विमानेनापि सीता तु गत्वा त्रिजटया सह ।
ददर्श वानराणां तु सर्वं सैन्यं निपातितम् ।। ६.४७.१६ ।।।।
Vimanenapi sita tu gatva trijataya saha
Dadarsha vanaranam tu sarvam sainyam nipatitam
47.17
प्रहृष्टमनसश्चापि ददर्श पिशिताशनान् ।
वानरांश्चापि दुःखार्तान् रामलक्ष्मणपार्श्वतः ।। ६.४७.१७ ।।।।
Prahrishtamanasashchapi dadarsha pishitashanan
Vanaranshchapi duhkhartan ramalakshmanaparshvatah
47.18
ततः सीता ददर्शोभौ शयानौ शरतल्पयोः ।
लक्ष्मणं चापि रामं च विसञ्ज्ञौ शरपीडितौ ।। ६.४७.१८ ।।।।
Tatah sita dadarshobhau shayanau sharatalpayoh
Lakshmanam chapi ramam cha visangyau sharapiditau
47.19
विध्वस्तकवचौ वीरौ विप्रविद्धशरासनौ ।
सायकैश्छिन्नसर्वाङ्गौ शरस्तम्बमयौ क्षितौ ।। ६.४७.१९ ।।।।
Vidhvastakavachau virau vipraviddhasharasanau
Sayakaishchhinnasarvangau sharastambamayau kshitau
47.20
तौ दृष्ट्वा भ्रातरौ तत्र वीरौ सा पुरुषर्षभौ ।
शयानौ पुण्डरीकाक्षौ कुमाराविव पावकी ।। ६.४७.२० ।।।।
Tau drishtva bhratarau tatra virau sa purusharshabhau
Shayanau pundarikakshau kumaraviva pavaki
47.21
शरतल्पगतौ वीरौ तथाभूतौ नरर्षभौ ।
दुःखार्ता सुभृशं सीता सुचिरं विललाप ह ।। ६.४७.२१ ।।।।
Sharatalpagatau virau tathabhutau nararshabhau
Duhkharta subhrisham sita suchiram vilalapa ha
47.22
भर्तारमनवद्याङ्गी लक्ष्मणं चासितेक्षणा ।
प्रेक्ष्य पांसुषु वेष्टन्तौ रुरोद जनकात्मजा ।। ६.४७.२२ ।।।।
Bhartaramanavadyangi lakshmanam chasitekshana
Prekshya pansushu veshtantau ruroda janakatmaja
47.23
सा बाष्पशोकाभिहता समीक्ष्य तौ भ्रातरौ देवसमप्रभावौ ।
वितर्कयन्ती निधनं तयोः सा दुःखान्विता वाक्यमिदं जगाद ।। ६.४७.२३ ।।
Sa bashpashokabhihata samikshya tau bhratarau devasamaprabhavau
Vitarkayanti nidhanam tayoh sa duhkhanvita vakyamidam jagada