UtshovSarga 45
45.1
स तस्य गतिमन्विच्छन् राजपुत्रः प्रतापवान् ।
दिदेशातिबलो रामो दश वानरयूथपान् ।। ६.४५.१ ।।।।
Sa tasya gatimanvichchhan rajaputrah pratapavan
Dideshatibalo ramo dasha vanarayuthapan
45.2
द्वौ सुषेणस्य दायादौ नीलं च प्लवगर्षभम् ।
अङ्गदं वालिपुत्रं च शरभं च तरस्विनम् ।। ६.४५.२ ।।।।
Dvau sushenasya dayadau nilam cha plavagarshabham
Angadam valiputram cha sharabham cha tarasvinam
45.3
विनतं जाम्बवन्तं च सानुप्रस्थं महाबलम् ।
ऋषभं चर्षभस्कन्धमादिदेश परन्तपः ।। ६.४५.३ ।।।।
Vinatam jambavantam cha sanuprastham mahabalam
Rishabham charshabhaskandhamadidesha parantapah
45.4
ते सम्प्रहृष्टा हरयो भीमानुद्यम्य पादपान् ।
आकाशं विविशुः सर्वे मार्गमाणा दिशो दश ।। ६.४५.४ ।।।।
Te samprahrishta harayo bhimanudyamya padapan
Akasham vivishuh sarve margamana disho dasha
45.5
तेषां वेगवतां वेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः ।
अस्त्रवित् परमास्त्रैस्तु वारयामास रावणिः ।। ६.४५.५ ।।।।
Tesham vegavatam vegamishubhirvegavattaraih
Astravit paramastraistu varayamasa ravanih
45.6
तं भीमवेगा हरयो नाराचैः क्षतविग्रहाः ।
अन्धकारे न ददृशुर्मेघैः सूर्यमिवावृतम् ।। ६.४५.६ ।।।।
Tam bhimavega harayo narachaih kshatavigrahah
Andhakare na dadrishurmeghaih suryamivavritam
45.7
रामलक्ष्मणयोरेव सर्वदेहभिदः शरान् ।
भृशमावेशयामास रावणिः समितिञ्जयः ।। ६.४५.७ ।।।।
Ramalakshmanayoreva sarvadehabhidah sharan
Bhrishamaveshayamasa ravanih samitinjayah
45.8
निरन्तरशरीरौ तौ भ्रातरौ रामलक्ष्णौ ।
क्रुद्धेनेन्द्रजिता वीरौ पन्नगैः शरतां गतैः ।। ६.४५.८ ।।।।
Nirantarasharirau tau bhratarau ramalakshnau
Kruddhenendrajita virau pannagaih sharatam gataih
45.9
तयोः क्षतजमार्गेण सुस्राव रुधिरं बहु ।
तावुभौ च प्रकाशेते पुष्पिताविव किंशुकौ ।। ६.४५.९ ।।।।
Tayoh kshatajamargena susrava rudhiram bahu
Tavubhau cha prakashete pushpitaviva kinshukau
45.10
ततः पर्यन्तरक्ताक्षो भिन्नाञ्जनचयोपमः ।
रावणिर्भ्रातरौ वाक्यमन्तर्धानगतो ऽब्रवीत् ।। ६.४५.१० ।।।।
Tatah paryantaraktaksho bhinnanjanachayopamah
Ravanirbhratarau vakyamantardhanagato bravit
45.11
युद्ध्यमानमनालक्ष्यं शक्रो ऽपि त्रिदशेश्वरः ।
द्रष्टुमासादितुं वापि न शक्तः किं पुनर्युवाम् ।। ६.४५.११ ।।।।
Yuddhyamanamanalakshyam shakro pi tridasheshvarah
Drashtumasaditum vapi na shaktah kim punaryuvam
45.12
प्रावृताविषुजालेन राघवौ कङ्कपत्रिणा ।
एष रोषपरीतात्मा नयामि यमसादनम् ।। ६.४५.१२ ।।।।
Pravritavishujalena raghavau kankapatrina
Esha roshaparitatma nayami yamasadanam
45.13
एवमुक्त्वा तु धर्मज्ञौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
निर्बिभेद शितैर्बाणैः प्रजहर्ष ननाद च ।। ६.४५.१३ ।।।।
Evamuktva tu dharmagyau bhratarau ramalakshmanau
Nirbibheda shitairbanaih prajaharsha nanada cha
45.14
भिन्नाञ्जनचयश्यामो विस्फार्य विपुलं धनुः ।
भूयो भूयः शरान् घोरान् विससर्ज महामृधे ।। ६.४५.१४ ।।।।
Bhinnanjanachayashyamo vispharya vipulam dhanuh
Bhuyo bhuyah sharan ghoran visasarja mahamridhe
45.15
ततो मर्मसु मर्मज्ञो मज्जयन्निशितान् शरान् ।
रामलक्ष्मणयोर्वीरो ननाद च मुहुर्मुहुः ।। ६.४५.१५ ।।।।
Tato marmasu marmagyo majjayannishitan sharan
Ramalakshmanayorviro nanada cha muhurmuhuh
45.16
बद्धौ तु शरबन्धेन तावुभौ रणमूर्धनि ।
निमेषान्तरमात्रेण न शेकतुरुदीक्षितुम् ।। ६.४५.१६ ।।।।
Baddhau tu sharabandhena tavubhau ranamurdhani
Nimeshantaramatrena na shekaturudikshitum
45.17
ततो विभिन्नसर्वाङ्गौ शरशल्याचितावुभौ ।
ध्वजाविव महेन्द्रस्य रज्जुमुक्तौ प्रकम्पितौ ।। ६.४५.१७ ।।।।
Tato vibhinnasarvangau sharashalyachitavubhau
Dhvajaviva mahendrasya rajjumuktau prakampitau
45.18
तौ सम्प्रचलितौ वीरौ मर्मभेदेन कर्शितौ ।
निपेततुर्महेष्वासौ जगत्यां जगतीपती ।। ६.४५.१८ ।।।।
Tau samprachalitau virau marmabhedena karshitau
Nipetaturmaheshvasau jagatyam jagatipati
45.19
तौ वीरशयने वीरौ शयानौ रुधिरोक्षितौ ।
शरवेष्टितसर्वाङ्गावार्तौ परमपीडितौ ।। ६.४५.१९ ।।।।
Tau virashayane virau shayanau rudhirokshitau
Sharaveshtitasarvangavartau paramapiditau
45.20
न ह्यविद्धं तयोर्गात्रे बभूवाङ्गुलमन्तरम् ।
नानिर्भिन्नं न चास्तब्धमाकराग्रादजिह्मगैः ।। ६.४५.२० ।।।।
Na hyaviddham tayorgatre babhuvangulamantaram
Nanirbhinnam na chastabdhamakaragradajihmagaih
45.21
तौ तु क्रूरेण निहतौ रक्षसा कामरूपिणा ।
असृक् सुस्रुवतुस्तीव्रं जलं प्रस्रवणाविव ।। ६.४५.२१ ।।।।
Tau tu krurena nihatau rakshasa kamarupina
Asrik susruvatustivram jalam prasravanaviva
45.22
पपात प्रथमं रामो विद्धो मर्मसु मार्गणैः ।
क्रोधादिन्द्रजिता येन पुरा शक्रो विनिर्जितः ।। ६.४५.२२ ।।।।
Papata prathamam ramo viddho marmasu marganaih
Krodhadindrajita yena pura shakro vinirjitah
45.23
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैरधोगतिभिराशुगैः ।
नाराचैरर्धनाराचैर्भल्लैरञ्जलिकैरपि ।विव्याध वत्सदन्तैश्च सिंहदंष्ट्रैः क्षुरैस्तथा ।। ६.४५.२३ ।।।।
Rukmapunkhaih prasannagrairadhogatibhirashugaih
Narachairardhanarachairbhallairanjalikairapi, vivyadha vatsadantaishcha sinhadanshtraih kshuraistatha
45.24
स वीरशयने शिश्ये विज्यमादाय कार्मुकम् ।
भिन्नमुष्टिपरीणाहं त्रिनतं रत्नभूषितम् ।। ६.४५.२४ ।।।।
Sa virashayane shishye vijyamadaya karmukam
Bhinnamushtiparinaham trinatam ratnabhushitam
45.25
बाणपातान्तरे रामं पतितं पुरुषर्षभम् ।
स तत्र लक्ष्मणो दृष्ट्वा निराशो जीविते ऽभवत् ।। ६.४५.२५ ।।।।
Banapatantare ramam patitam purusharshabham
Sa tatra lakshmano drishtva nirasho jivite bhavat
45.26
रामं कमलपत्राक्षं शरबन्धपरिक्षतम् ।
शुशोच भ्रातरं दृष्ट्वा पतितं घरणीतले ।। ६.४५.२६ ।।।।
Ramam kamalapatraksham sharabandhaparikshatam
Shushocha bhrataram drishtva patitam gharanitale
45.27
हरयश्चापि तं दृष्ट्वा सन्तापं परमं गताः ।
। ६.४५.२७ ।।।।
Harayashchapi tam drishtva santapam paramam gatah
45.28
बद्धौ तु वीरौ पतितौ शयानौ तौ वानराः सम्परिवार्य तस्थुः ।
समागता वायुसुतप्रमुख्या विषादमार्ताः परमं च जग्मुः ।। ६.४५.२८ ।।
Baddhau tu virau patitau shayanau tau vanarah samparivarya tasthuh
Samagata vayusutapramukhya vishadamartah paramam cha jagmuh