UtshovSarga 35
35.1
तेन शन्ख विमिश्रेण भेरी शब्देन राघवः ।
उपयतो महा बाहू रामह् पर पुरम् जयः ॥६-३५-१॥
Tena shankha vimishrena bheri shabdena raghavah
Upayato maha bahu ramah para puram jayah
35.2
तम् निनादम् निशम्य अथ रावणो राक्षस ईश्वरः ।
मुहूर्तम् ध्यानम् आस्थाय सचिवान् अभ्युदैक्षत ॥६-३५-२॥
Tam ninadam nishamya atha ravano rakshasa ishvarah
Muhurtam dhyanam asthaya sachivan abhyudaikshata
35.3
अथ तान् सचिवाम्स् तत्र सर्वान् आभाष्य रावणः ।
सभाम् सम्नादयन् सर्वाम् इत्य् उवाच महा बलः ॥६-३५-३॥
Atha tan sachivams tatra sarvan abhashya ravanah
Sabham samnadayan sarvam ity uvacha maha balah
35.4
जगत्पम्तापनः क्रूरोगर्हयन् राक्षसेश्वरः ।
तरणम् सागरस्य अपि विक्रमम् बल सम्चयम् ॥६-३५-४॥
Jagatpamtapanah krurogarhayan rakshaseshvarah
Taranam sagarasya api vikramam bala samchayam
35.5
यद् उक्तवन्तो रामस्य भवन्तस् तन् मया श्रुतम् ।
भवतश्चाप्यहम् वेद्मि युद्धे सत्यपराक्रमान् ॥६-३५-५॥
Yad uktavanto ramasya bhavantas tan maya shrutam
Bhavatashchapyaham vedmi yuddhe satyaparakraman
35.6
तूष्णीकानीक्षतोन्योन्यम् विदित्वाम् रामविक्रमम् ।
ततस् तु सुमहा प्राज्नो माल्यवान् नाम राक्षसः ॥६-३५-६॥
Tushnikanikshatonyonyam viditvam ramavikramam
Tatas tu sumaha prajno malyavan nama rakshasah
35.7
रावणस्य वचः श्रुत्वा मातुः पैतामहो अब्रवीत् ।
विद्यास्वभिविनीतो यो राजा राजन् नय अनुगः ॥६-३५-७॥
Ravanasya vachah shrutva matuh paitamaho abravit
Vidyasvabhivinito yo raja rajan naya anugah
35.8
स शास्ति चिरम् ऐश्वर्यम् अरीम्श्च कुरुते वशे ।
सम्दधानो हि कालेन विगृह्णम्सः चारिभिः सह ॥६-३५-८॥
Sa shasti chiram aishvaryam arimshcha kurute vashe
Samdadhano hi kalena vigrihnamsah charibhih saha
35.9
स्व पक्ष वर्धनम् कुर्वन् महद् ऐश्वर्यम् अश्नुते ॥हीयमानेन कर्तव्यो राज्ना सम्धिः समेन च ॥६-३५-९॥
Sva paksha vardhanam kurvan mahad aishvaryam ashnute, hiyamanena kartavyo rajna samdhih samena cha
35.10
न शत्रुम् अवमन्येत ज्यायान् कुर्वीत विग्रहम् ।
तन्मह्यम् रोचते सम्धिः सह रामेण रावण ॥६-३५-१०॥
Na shatrum avamanyeta jyayan kurvita vigraham
Tanmahyam rochate samdhih saha ramena ravana
35.11
यद् अर्थम् अभियुक्ताः स्म सीता तस्मै प्रदीयताम् ।
तस्य देव ऋषयः सर्वे गन्धर्वासः च जय एषिणः ॥६-३५-११॥
Yad artham abhiyuktah sma sita tasmai pradiyatam
Tasya deva rishayah sarve gandharvasah cha jaya eshinah
35.12
विरोधम् मा गमस् तेन सम्धिस् ते तेन रोचताम् ।
असृजद् भगवान् पक्षौ द्वाव् एव हि पितामहः ॥६-३५-१२॥
Virodham ma gamas tena samdhis te tena rochatam
Asrijad bhagavan pakshau dvav eva hi pitamahah
35.13
सुराणाम् असुराणाम् च धर्म अधर्मौ तद् आश्रयौ ।
धर्मो हि श्रूयते पक्षः सुराणाम् च महात्मनाम् ॥६-३५-१३॥
Suranam asuranam cha dharma adharmau tad ashrayau
Dharmo hi shruyate pakshah suranam cha mahatmanam
35.14
अधर्मो रक्षसाम् पक्षोह्य असुराणाम् च रावण ।
धर्मो वै ग्रसते अधर्मम् ततः कृतम् अभूद् युगम् ॥६-३५-१४॥
Adharmo rakshasam pakshohya asuranam cha ravana
Dharmo vai grasate adharmam tatah kritam abhud yugam
35.15
अधर्मो ग्रसते धर्मम् ततस् तिष्यः प्रवर्तते ।
तत् त्वया चरता लोकान् धर्मो विनिहतो महान् ॥६-३५-१५॥
Adharmo grasate dharmam tatas tishyah pravartate
Tat tvaya charata lokan dharmo vinihato mahan
35.16
अधर्मः प्रगृहीतसः च तेन अस्मद् बलिनः परे ।
स प्रमादाद् विवृद्धस् ते अधर्मो अहिर् ग्रसते हि नः ॥६-३५-१६॥
Adharmah pragrihitasah cha tena asmad balinah pare
Sa pramadad vivriddhas te adharmo ahir grasate hi nah
35.17
विवर्धयति पक्षम् च सुराणाम् सुर भावनः ।
विषयेषु प्रसक्तेन यत् किम्चित् कारिणा त्वया ॥६-३५-१७॥
Vivardhayati paksham cha suranam sura bhavanah
Vishayeshu prasaktena yat kimchit karina tvaya
35.18
Rषीणाम् अग्नि कल्पानाम् उद्वेगो जनितो महान् ।
तेषाम् प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त;इव पावकः ॥६-३५-१८॥
Rshinam agni kalpanam udvego janito mahan
Tesham prabhavo durdharshah pradipta;iva pavakah
35.19
तपसा भावित आत्मानो धर्मस्य अनुग्रहे रताः ।
मुख्यैर् यज्नैर् यजन्त्य् एते नित्यम् तैस् तैर् द्विजातयः ॥६-३५-१९॥
Tapasa bhavita atmano dharmasya anugrahe ratah
Mukhyair yajnair yajanty ete nityam tais tair dvijatayah
35.20
जुह्वत्य् अग्नीम्सः च विधिवद् वेदाम्सः च उच्चैर् अधीयते ।
अभिभूय च रक्षाम्सि ब्रह्म घोषान् उदैरयन् ॥६-३५-२०॥
Juhvaty agnimsah cha vidhivad vedamsah cha uchchair adhiyate
Abhibhuya cha rakshamsi brahma ghoshan udairayan
35.21
दिशो विप्रद्रुताः सर्वे स्तनयित्नुर् इव उष्णगे ।
ऋषीणाम् अग्नि कल्पानाम् अग्नि होत्र समुत्थितः ॥६-३५-२१॥
Disho vipradrutah sarve stanayitnur iva ushnage
Rishinam agni kalpanam agni hotra samutthitah
35.22
आदत्ते रक्षसाम् तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश ।
तेषु तेषु च देशेषु पुण्येषु च दृढ व्रतैः ॥६-३५-२२॥
Adatte rakshasam tejo dhumo vyapya disho dasha
Teshu teshu cha desheshu punyeshu cha dridha vrataih
35.23
चर्यमाणम् तपस् तीव्रम् सम्तापयति राक्षसान् ।
देवदानवयक्षेभो गृहीतश्च वरस्त्वया ॥६-३५-२३॥
Charyamanam tapas tivram samtapayati rakshasan
Devadanavayakshebho grihitashcha varastvaya
35.24
मनुष्या वानरा ऋक्षा गोलाङ्गूला महाबलाः ।
बलवन्त इहागम्य गर्जन्ति दृढविक्रमाः ॥६-३५-२४॥
Manushya vanara riksha golangula mahabalah
Balavanta ihagamya garjanti dridhavikramah
35.25
उत्पातान् विविधान् दृष्ट्वा घोरान् बहु विधाम्स् तथा ।
विनाशम् अनुपश्यामि सर्वेषाम् रक्षसाम् अहम् ॥६-३५-२५॥
Utpatan vividhan drishtva ghoran bahu vidhams tatha
Vinasham anupashyami sarvesham rakshasam aham
35.26
खराभिस् तनिता घोरा मेघाह् प्रतिभयम् करः ।
शोणितेन अभिवर्षन्ति लन्काम् उष्णेन सर्वतः ॥६-३५-२६॥
Kharabhis tanita ghora meghah pratibhayam karah
Shonitena abhivarshanti lankam ushnena sarvatah
35.27
रुदताम् वाहनानाम् च प्रपतन्त्य् अस्र बिन्दवः ।
ध्वजा ध्वस्ता विवर्णासः च न प्रभान्ति यथा पुरम् ॥६-३५-२७॥
Rudatam vahananam cha prapatanty asra bindavah
Dhvaja dhvasta vivarnasah cha na prabhanti yatha puram
35.28
व्याला गोमायवो ग्R^ इध्रा वाशन्ति च सुभैरवम् ।
प्रविश्य लन्काम् अनिशम् समवायाम्सः च कुर्वते ॥६-३५-२८॥
Vyala gomayavo gR^ idhra vashanti cha subhairavam
Pravishya lankam anisham samavayamsah cha kurvate
35.29
कालिकाः पाण्डुरैर् दन्तैः प्रहसन्त्य् अग्रतः स्थिताः ।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्त्यो गृहाणि प्रतिभाष्य च ॥६-३५-२९॥
Kalikah pandurair dantaih prahasanty agratah sthitah
Striyah svapneshu mushnantyo grihani pratibhashya cha
35.30
गृहाणाम् बलि कर्माणि श्वानः पर्युपभुन्जते ।
खरा गोषु प्रजायन्ते मूषिका नकुलैः सह ॥६-३५-३०॥
Grihanam bali karmani shvanah paryupabhunjate
Khara goshu prajayante mushika nakulaih saha
35.31
मार्जारा द्वीपिभिः सार्धम् सूकराः शुनकैः सह ।
किम्नरा राक्षसैसः च अपि समेयुर् मानुषैः सह ॥६-३५-३१॥
Marjara dvipibhih sardham sukarah shunakaih saha
Kimnara rakshasaisah cha api sameyur manushaih saha
35.32
पाण्डुरा रक्त पादासः च विहगाः काल चोदिताः ।
राक्षसानाम् विनाशाय कपोता विचरन्ति च ॥६-३५-३२॥
Pandura rakta padasah cha vihagah kala choditah
Rakshasanam vinashaya kapota vicharanti cha
35.33
वीचीकूचीति वाशन्त्यः शारिका वेश्मसु स्थिताः ।
पतन्ति ग्रथितासः च अपि निर्जिताः कलह एषिणः ॥६-३५-३३॥
Vichikuchiti vashantyah sharika veshmasu sthitah
Patanti grathitasah cha api nirjitah kalaha eshinah
35.34
पक्षिणश्च मृगाः सर्वे प्रत्यादित्यम् रुदन्ति ते ।
करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्ण पिन्गलः ॥६-३५-३४॥
Pakshinashcha mrigah sarve pratyadityam rudanti te
Karalo vikato mundah purushah krishna pingalah
35.35
कालो गृहाणि सर्वेषाम् काले काले अन्ववेक्षते ।
एतान्य् अन्यानि दुष्टानि निमित्तान्य् उत्पतन्ति च ॥६-३५-३५॥
Kalo grihani sarvesham kale kale anvavekshate
Etany anyani dushtani nimittany utpatanti cha
35.36
विष्णुम् मन्यामहे रामम् मानुषम् देहम् आस्थितम् ।
न हि मानुष मात्रो असौ राघवो दृढ विक्रमः ॥६-३५-३६॥
Vishnum manyamahe ramam manusham deham asthitam
Na hi manusha matro asau raghavo dridha vikramah
35.37
येन बद्धः समुद्रस्य स सेतुः परम अद्भुतः ।
कुरुष्व नर राजेन सम्धिम् रामेण रावण ॥६-३५-३७॥
Yena baddhah samudrasya sa setuh parama adbhutah
Kurushva nara rajena samdhim ramena ravana
35.38
ज्ञात्वावधार्य कर्माणि क्रियतामायतिक्षमम् ।
इदम् वचस् तत्र निगद्य माल्यवन् ।परीक्ष्य रक्षो अधिपतेर् मनः पुनः ।अनुत्तमेषु उत्तम पौरुषो बली ।बभूव तूष्णीम् समवेक्ष्य रावणम् ॥६-३५-३८॥
Gyatvavadharya karmani kriyatamayatikshamam
Idam vachas tatra nigadya malyavan, parikshya raksho adhipater manah punah, anuttameshu uttama paurusho bali, babhuva tushnim samavekshya ravanam