UtshovSarga 34
34.1
अथ ताम् जात सम्तापाम् तेन वाक्येन मोदिताम् ।
सरमा ह्लादयाम् आस महीं दग्धामिवाम्भसा ॥६-३४-१॥
Atha tam jata samtapam tena vakyena moditam
Sarama hladayam asa mahim dagdhamivambhasa
34.2
ततस् तस्या हितम् सख्याश् चिकीर्षन्ती सखी वचः ।
उवाच काले कालज्ना स्मित पूर्व अभिभाषिणी ॥६-३४-२॥
Tatas tasya hitam sakhyash chikirshanti sakhi vachah
Uvacha kale kalajna smita purva abhibhashini
34.3
उत्सहेयम् अहम् गत्वा त्वद् वाक्यम् असित ईक्षणे ।
निवेद्य कुशलम् रामे प्रतिच्चन्ना निवर्तितुम् ॥६-३४-३॥
Utsaheyam aham gatva tvad vakyam asita ikshane
Nivedya kushalam rame pratichchanna nivartitum
34.4
न हि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि ।
समर्थो गतिम् अन्वेतुम् पवनो गरुडो अपि वा ॥६-३४-४॥
Na hi me kramamanaya niralambe vihayasi
Samartho gatim anvetum pavano garudo api va
34.5
एवम् ब्रुवाणाम् ताम् सीता सरमाम् पुनर् अब्रवीत् ।
मधुरम् श्लक्ष्णया वाचा पूर्व शोक अभिपन्नया ॥६-३४-५॥
Evam bruvanam tam sita saramam punar abravit
Madhuram shlakshnaya vacha purva shoka abhipannaya
34.6
समर्था गगनम् गन्तुम् अपि वा त्वम् रसा तलम् ।
अवगच्चाम्य् अकर्तव्यम् कर्तव्यम् ते मद् अन्तरे ॥६-३४-६॥
Samartha gaganam gantum api va tvam rasa talam
Avagachchamy akartavyam kartavyam te mad antare
34.7
मत् प्रियम् यदि कर्तव्यम् यदि बुद्धिः स्थिरा तव ।
ज्नातुम् इच्चामि तम् गत्वा किम् करोति इति रावणः ॥६-३४-७॥
Mat priyam yadi kartavyam yadi buddhih sthira tava
Jnatum ichchami tam gatva kim karoti iti ravanah
34.8
स हि माया बलः क्रूरो रावणः शत्रु रावणः ।
माम् मोहयति दुष्ट आत्मा पीत मात्रा इव वारुणी ॥६-३४-८॥
Sa hi maya balah kruro ravanah shatru ravanah
Mam mohayati dushta atma pita matra iva varuni
34.9
तर्जापयति माम् नित्यम् भर्त्सापयति च असक्र्त् ।
राक्षसीभिः सुघोराभिर् या माम् रक्षन्ति नित्यशः ॥६-३४-९॥
Tarjapayati mam nityam bhartsapayati cha asakrt
Rakshasibhih sughorabhir ya mam rakshanti nityashah
34.10
उद्विग्ना शन्किता च अस्मि न च स्वस्थम् मनो मम ।
तद् भयाच् च अहम् उद्विग्ना;अशोक वनिकाम् गताः ॥६-३४-१०॥
Udvigna shankita cha asmi na cha svastham mano mama
Tad bhayach cha aham udvigna;ashoka vanikam gatah
34.11
यदि नाम कथा तस्य निश्चितम् वा अपि यद् भवेत् ।
निवेदयेथाः सर्वम् तत् परो मे स्याद् अनुग्रहः ॥६-३४-११॥
Yadi nama katha tasya nishchitam va api yad bhavet
Nivedayethah sarvam tat paro me syad anugrahah
34.12
साप्येवम् ब्रुवतीम् सीताम् सरमा वल्गु भाषिणी ।
उवाच वचनम् तस्याः स्पृशन्ती बाष्प विक्लवम् ॥६-३४-१२॥
Sapyevam bruvatim sitam sarama valgu bhashini
Uvacha vachanam tasyah sprishanti bashpa viklavam
34.13
एष ते यद्य् अभिप्रायस् तस्माद् गच्चामि जानकि ।
गृह्य शत्रोर् अभिप्रायम् उपाव्र्त्ताम् च पश्य माम् ॥६-३४-१३॥
Esha te yady abhiprayas tasmad gachchami janaki
Grihya shatror abhiprayam upavrttam cha pashya mam
34.14
एवम् उक्त्वा ततो गत्वा समीपम् तस्य रक्षसः ।
शुश्राव कथितम् तस्य रावणस्य समन्त्रिणः ॥६-३४-१४॥
Evam uktva tato gatva samipam tasya rakshasah
Shushrava kathitam tasya ravanasya samantrinah
34.15
सा श्रुत्वा निश्चयम् तस्य निश्चयज्ना दुरात्मनः ।
पुनर् एव अगमत् क्षिप्रम् अशोक वनिकाम् तदा ॥६-३४-१५॥
Sa shrutva nishchayam tasya nishchayajna duratmanah
Punar eva agamat kshipram ashoka vanikam tada
34.16
सा प्रविष्टा पुनस् तत्र ददर्श जनक आत्मजाम् ।
प्रतीक्षमाणाम् स्वाम् एव भ्रष्ट पद्माम् इव श्रियम् ॥६-३४-१६॥
Sa pravishta punas tatra dadarsha janaka atmajam
Pratikshamanam svam eva bhrashta padmam iva shriyam
34.17
ताम् तु सीता पुनः प्राप्ताम् सरमाम् वल्गु भाषिणीम् ।
परिष्वज्य च सुस्निग्धम् ददौ च स्वयम् आसनम् ॥६-३४-१७॥
Tam tu sita punah praptam saramam valgu bhashinim
Parishvajya cha susnigdham dadau cha svayam asanam
34.18
इह आसीना सुखम् सर्वम् आख्याहि मम तत्त्वतः ।
क्रूरस्य निश्चयम् तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥६-३४-१८॥
Iha asina sukham sarvam akhyahi mama tattvatah
Krurasya nishchayam tasya ravanasya duratmanah
34.19
एवम् उक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया ।
कथितम् सर्वम् आचष्त रावणस्य समन्त्रिणः ॥६-३४-१९॥
Evam ukta tu sarama sitaya vepamanaya
Kathitam sarvam achashta ravanasya samantrinah
34.20
जनन्या राक्षस इन्द्रो वै त्वन् मोक्ष अर्थम् बृहद् वचः ।
अविद्धेन च वैदेहि मन्त्रि वृद्धेन बोधितः ॥६-३४-२०॥
Jananya rakshasa indro vai tvan moksha artham brihad vachah
Aviddhena cha vaidehi mantri vriddhena bodhitah
34.21
दीयताम् अभिसत्क्र्त्य मनुज इन्द्राय मैथिली ।
निदर्शनम् ते पर्याप्तम् जन स्थाने यद् अद्भुतम् ॥६-३४-२१॥
Diyatam abhisatkrtya manuja indraya maithili
Nidarshanam te paryaptam jana sthane yad adbhutam
34.22
लन्घनम् च समुद्रस्य दर्शनम् च हनूमतः ।
वधम् च रक्षसाम् युद्धे कः कुर्यान् मानुषो भुवि ॥६-३४-२२॥
Langhanam cha samudrasya darshanam cha hanumatah
Vadham cha rakshasam yuddhe kah kuryan manusho bhuvi
34.23
एवम् स मन्त्रि वृद्धैश्च मात्रा च बहु भाषितः ।
न त्वाम् उत्सहते मोक्तुम् अर्तह्म् अर्थ परो यथा ॥६-३४-२३॥
Evam sa mantri vriddhaishcha matra cha bahu bhashitah
Na tvam utsahate moktum artahm artha paro yatha
34.24
न उत्सहत्य् अम्र्तो मोक्तुम् युद्धे त्वाम् इति मैथिलि ।
सामात्यस्य नृशम्सस्य निश्चयो ह्य् एष वर्तते ॥६-३४-२४॥
Na utsahaty amrto moktum yuddhe tvam iti maithili
Samatyasya nrishamsasya nishchayo hy esha vartate
34.25
तद् एषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्यु लोभाद् उपस्थिता ।
भयान् न शक्तस् त्वाम् मोक्तुम् अनिरस्तस् तु सम्युगे ॥६-३४-२५॥
Tad esha susthira buddhirmrityu lobhad upasthita
Bhayan na shaktas tvam moktum anirastas tu samyuge
34.26
राक्षसानाम् च सर्वेषाम् आत्मनश् च वधेन हि ।
निहत्य रावणम् सम्ख्ये सर्वथा निशितैः शरैः ॥६-३४-२६॥
Rakshasanam cha sarvesham atmanash cha vadhena hi
Nihatya ravanam samkhye sarvatha nishitaih sharaih
34.27
प्रतिनेष्यति रामस् त्वाम् अयोध्याम् असित ईक्षणे ।
एतस्मिन्न् अन्तरे शब्दो भेरी शन्ख समाकुलः ॥६-३४-२७॥
Pratineshyati ramas tvam ayodhyam asita ikshane
Etasminn antare shabdo bheri shankha samakulah
34.28
श्रुतो वै सर्व सैन्यानाम् कम्पयन् धरणी तलम् ।
श्रुत्वा तु तम् वानर सैन्य शब्दम् ।लन्का गता राक्षस राज भ्र्त्याः ।नष्ट ओजसो दैन्य परीत चेष्टाः ।श्रेयो न पश्यन्ति न्र्पस्य दोषैः ॥६-३४-२८॥
Shruto vai sarva sainyanam kampayan dharani talam
Shrutva tu tam vanara sainya shabdam, lanka gata rakshasa raja bhrtyah, nashta ojaso dainya parita cheshtah, shreyo na pashyanti nrpasya doshaih