UtshovSarga 2
2.1
तम् तु शोकपरिद्यूनम् रामम् दशरथात्मजम् ।
उवाच वचनम् श्रीमान् सुग्रीवह् शोकनाशनम् ॥६-२-१॥
Tam tu shokaparidyunam ramam dasharathatmajam
Uvacha vachanam shriman sugrivah shokanashanam
2.2
किम् त्वया तप्यते वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा ।
मैवम् भूस्त्यज सतापम् कृतघ्न इव सौहृदम् ॥६-२-२॥
Kim tvaya tapyate vira yathanyah prakritastatha
Maivam bhustyaja satapam kritaghna iva sauhridam
2.3
सम्तापस्य च ते स्थानम् न हि पश्यामि राघव ।
प्रवृत्तामुपलब्धायाम् ज्ञाते च निलये रिपोः ॥६-२-३॥
Samtapasya cha te sthanam na hi pashyami raghava
Pravrittamupalabdhayam gyate cha nilaye ripoh
2.4
मतिमान् शास्त्रवित्प्राज्ञः पण्डितश्चासि राघव ।
त्यजेमाम् प्राकृताम् उद्धिं कृतात्मेवार्थदूषणीम् ॥६-२-४॥
Matiman shastravitpragyah panditashchasi raghava
Tyajemam prakritam uddhim kritatmevarthadushanim
2.5
सम्द्रम् लङ्घयित्वा तु महानक्रसमाकुलम् ।
लङ्कामारोहयिष्यामो हनिष्यामश्च ते रिपुम् ॥६-२-५॥
Samdram langhayitva tu mahanakrasamakulam
Lankamarohayishyamo hanishyamashcha te ripum
2.6
निरुत्साहस्य दीनस्य शोकपर्याकुलात्मनः ।
सर्वार्था व्यवसीदन्ति व्यसनम् चाधिगच्छति ॥६-२-६॥
Nirutsahasya dinasya shokaparyakulatmanah
Sarvartha vyavasidanti vyasanam chadhigachchhati
2.7
इमे शूराः समर्थाश्च सर्वतो हरियूथपाः ।
त्वत्प्रियार्थम् कृतोत्साहाः प्रवेष्टुमपि पावकम् ॥६-२-७॥
Ime shurah samarthashcha sarvato hariyuthapah
Tvatpriyartham kritotsahah praveshtumapi pavakam
2.8
एषाम् हर्षेण जानामि तर्कश्चापि दृढो मम ।
विक्रमेण समानेष्ये सीताम् हत्वा यथा रिपुम् ॥६-२-८॥
Esham harshena janami tarkashchapi dridho mama
Vikramena samaneshye sitam hatva yatha ripum
2.9
रावनम् पापक्र्माणम् तथा त्वम् कर्तुमर्हसि ।
सेतुरत्र यथा बद्ध्येथा पश्येम ताम् पुरीम् ॥६-२-९॥
Ravanam papakrmanam tatha tvam kartumarhasi
Seturatra yatha baddhyetha pashyema tam purim
2.10
तस्य राक्षसराजस्य तथा त्वम् कुरु राघव ।
दृष्ट्वा ताम् हि पुरीम् लङ्काम् त्रिकूटशिखरे स्थिताम् ॥६-२-१०॥
Tasya rakshasarajasya tatha tvam kuru raghava
Drishtva tam hi purim lankam trikutashikhare sthitam
2.11
हतम् च रावणम् उद्धे दर्शनादवधारय ।
अबद्ध्वा सागरे सेतुम् घोरे च वरुणालये ॥६-२-११॥
Hatam cha ravanam uddhe darshanadavadharaya
Abaddhva sagare setum ghore cha varunalaye
2.12
लङ्का न मर्दितुम् शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ।
सेतुर्बद्धः समुद्रे च यावल्लङ्कासमीपतः ॥६-२-१२॥
Lanka na marditum shakya sendrairapi surasuraih
Seturbaddhah samudre cha yavallankasamipatah
2.13
सर्वम् तीर्णम् च मे सैन्यम् जितमित्युपधारय ।
इमे हि समरे वीरा हरयः कामरूपिणः ॥६-२-१३॥
Sarvam tirnam cha me sainyam jitamityupadharaya
Ime hi samare vira harayah kamarupinah
2.14
तदलम् विक्लबाम् बुद्धिम् राजन् सर्वार्थनाशनीम् ।
पुरुषस्य हि लोकेऽस्मिन् शोकः शौर्यापकर्षणः ॥६-२-१४॥
Tadalam viklabam buddhim rajan sarvarthanashanim
Purushasya hi lokesmin shokah shauryapakarshanah
2.15
यत्तु कार्यम् मनुष्येण शौण्डीर्यमवलम्ब्यताम् ।
तदलम्करणायैव कर्तुर्भवति सत्वरम् ॥६-२-१५॥
Yattu karyam manushyena shaundiryamavalambyatam
Tadalamkaranayaiva karturbhavati satvaram
2.16
अस्मिन् काले महाप्राज्ञ् सत्त्वमातिष्ठ ते जसा ।
शूराणाम् हि मनुष्याणाम् त्वद्विधानाम् महात्मनाम् ॥६-२-१६॥
Asmin kale mahapragy sattvamatishtha te jasa
Shuranam hi manushyanam tvadvidhanam mahatmanam
2.17
विनष्टेवा रनस्स्टे वाशोकः सर्वार्थनाशनः ।
तत्त्वम् बुद्धिमताम् श्रेष्ठह् सर्वशास्त्रर्थकोविदः ॥६-२-१७॥
Vinashteva ranasste vashokah sarvarthanashanah
Tattvam buddhimatam shreshthah sarvashastrarthakovidah
2.18
मद्विधैः सचिवैः सार्धमरिम् जेतुम् समर्हसि ।
न हि पश्याम्यहम् कम् चित्त्रिषु लोकेषु राघव ॥६-२-१८॥
Madvidhaih sachivaih sardhamarim jetum samarhasi
Na hi pashyamyaham kam chittrishu lokeshu raghava
2.19
गृहीतधनुषो यस्ते तिष्ठे दभिमुखो रणे ।
वानरेषु समासक्तम् न ते कार्यम् विपत्स्यते ॥६-२-१९॥
Grihitadhanusho yaste tishthe dabhimukho rane
Vanareshu samasaktam na te karyam vipatsyate
2.20
अचिराद्द्रक्ष्यसे सीताम् तीर्त्वा सागरमक्षयम् ।
तदलम् शोकमालम्ब्य क्रोधमालम्ब भूपते ॥६-२-२०॥
Achiraddrakshyase sitam tirtva sagaramakshayam
Tadalam shokamalambya krodhamalamba bhupate
2.21
निश्चेष्टाह् क्षत्रिया मन्दाः सर्वे चण्डस्य् बिभ्यति ।
लङ्घानार्थम् च घोरस्य समुद्रस्य नदीपतेः ॥६-२-२१॥
Nishcheshtah kshatriya mandah sarve chandasy bibhyati
Langhanartham cha ghorasya samudrasya nadipateh
2.22
सहास्माभिरिहोओपेतह् सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ।
लङ्घिते तत्र तैः सैन्यैर्जितमित्येव निश्चिनु ॥६-२-२२॥
Sahasmabhirihoopetah sukshmabuddhirvicharaya
Langhite tatra taih sainyairjitamityeva nishchinu
2.23
सर्वम् तीर्णम् च मे सैन्यम् जितमित्यवधार्यताम् ।
इमे हि हरयः शूराः समरे कामरूपिणः ॥६-२-२३॥
Sarvam tirnam cha me sainyam jitamityavadharyatam
Ime hi harayah shurah samare kamarupinah
2.24
तानरीन्विधमिष्यन्ति शिलापादपवृष्टिभिः ।
कथम् चित्परिपश्यामि लङ्घितम् वरुणालयम् ॥६-२-२४॥
Tanarinvidhamishyanti shilapadapavrishtibhih
Katham chitparipashyami langhitam varunalayam
2.25
हतमित्येव तम् मन्ये युद्धे शत्रुनिबर्हण ।
किमुक्त्वा बहुधा चापि सर्वथा विजया भवान् ॥६-२-२५॥
Hatamityeva tam manye yuddhe shatrunibarhana
Kimuktva bahudha chapi sarvatha vijaya bhavan