Sarga 123
123.1
प्रतिप्रयाते काकुत्स्थे महेन्द्रः पाकशासनः ।
अब्रवीत् परमप्रीतो राघवं प्राञ्जलिं स्थितम् ।। ६.१२३.१ ।।
Pratiprayate kakutsthe mahendrah pakashasanah
Abravit paramaprito raghavam pranjalim sthitam
123.2
अमोघं दर्शनं राम तवास्माकं परन्तप ।
प्रीतियुक्ताः स्म तेन त्वं ब्रूहि यन्मनसेच्छसि ।। ६.१२३.२ ।।
Amogham darshanam rama tavasmakam parantapa
Pritiyuktah sma tena tvam bruhi yanmanasechchhasi
123.3
एवमुक्तस्तु काकुत्स्थः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया ।। ६.१२३.३ ।।
Evamuktastu kakutsthah pratyuvacha kritanjalih
Lakshmanena saha bhratra sitaya saha bharyaya
123.4
यदि प्रीतिः समुत्पन्नामयि सर्वसुरेश्वर ।
वक्ष्यामि कुरु ते सत्यं वचनं वदतां वर ।। ६.१२३.४ ।।
Yadi pritih samutpannamayi sarvasureshvara
Vakshyami kuru te satyam vachanam vadatam vara
123.5
मम हेतोः पराक्रान्ता ये गता यमसादनम् ।
ते सर्वे जिवितं प्राप्य समुत्तिष्ठन्तु वानराः ।। ६.१२३.५ ।।
Mama hetoh parakranta ye gata yamasadanam
Te sarve jivitam prapya samuttishthantu vanarah
123.6
मत्कृते विप्रयुक्ता ये पुत्रैर्दारैश्च वानराः ।
मत्प्रियेष्वभियुक्ताश्च न मृत्युं गणयन्ति च ।। ६.१२३.६ ।।
Matkrite viprayukta ye putrairdaraishcha vanarah
Matpriyeshvabhiyuktashcha na mrityum ganayanti cha
123.7
त्वत्प्रसादात् समेयुस्ते वरमेतदहं वृणे ।
। ६.१२३.७ ।।
Tvatprasadat sameyuste varametadaham vrine
123.8
नीरुजो निर्व्रणांश्चैव सम्पन्नबलपौरुषान् ।
गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षान् द्रष्टुमिच्छामि मानद ।। ६.१२३.८ ।।
Nirujo nirvrananshchaiva sampannabalapaurushan
Golangulanstathaivarkshan drashtumichchhami manada
123.9
अकाले चापि मुख्यानि मूलानि च फलानि च ।
नद्यश्च विमलास्तत्र तिष्ठेयुर्यत्र वानराः ।। ६.१२३.९ ।।
Akale chapi mukhyani mulani cha phalani cha
Nadyashcha vimalastatra tishtheyuryatra vanarah
123.10
श्रुत्वा तु वचनं तस्य राघवस्य महात्मनः ।
महेन्द्रः प्रत्युवाचेदं वचनं प्रीतिलक्षणम् ।। ६.१२३.१० ।।
Shrutva tu vachanam tasya raghavasya mahatmanah
Mahendrah pratyuvachedam vachanam pritilakshanam
123.11
महानयं वरस्तात त्वयोक्तो रघुनन्दन ।
द्विर्मया नोक्तपूर्वं हि तस्मादेतद्भविष्यति ।। ६.१२३.११ ।।
Mahanayam varastata tvayokto raghunandana
Dvirmaya noktapurvam hi tasmadetadbhavishyati
123.12
समुत्थास्यन्ति हरयो ये हता युधि राक्षसैः ।
ऋक्षाश्च सहगोपुच्छा निकृत्ताननबाहवः ।नीरुजो निर्व्रणाश्चैव सम्पन्नबलपौरुषाः ।। ६.१२३.१२ ।।
Samutthasyanti harayo ye hata yudhi rakshasaih
Rikshashcha sahagopuchchha nikrittananabahavah, nirujo nirvranashchaiva sampannabalapaurushah
123.13
समुत्थास्यन्ति हरयः सुप्ता निद्राक्षये यथा ।
सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैव ज्ञातिभिः स्वजनैरपि ।सर्व एव समेष्यन्ति संयुक्ताः परया मुदा ।। ६.१२३.१३ ।।
Samutthasyanti harayah supta nidrakshaye yatha
Suhridbhirbandhavaishchaiva gyatibhih svajanairapi, sarva eva sameshyanti sanyuktah paraya muda
123.14
अकाले पुष्पशबलाः फलवन्तश्च पादपाः ।
भविष्यन्ति महेष्वास नद्यश्च सलिलायुताः ।। ६.१२३.१४ ।।
Akale pushpashabalah phalavantashcha padapah
Bhavishyanti maheshvasa nadyashcha salilayutah
123.15
सव्रणैः प्रथमं गात्रैः संवृत्तैर्निर्व्रणैः पुनः ।
। ६.१२३.१५ ।।्च सलिलायुताः ।। ६.१२३.१४ ।।
Savranaih prathamam gatraih sanvrittairnirvranaih punah
, Cha salilayutah
123.16
ततः समुत्थिताः सर्वे सुप्त्वेव हरिपुङ्गवाः ।
बभूवुर्वानराः सर्वे किमेतदिति विस्मिताः ।। ६.१२३.१६ ।।
Tatah samutthitah sarve suptveva haripungavah
Babhuvurvanarah sarve kimetaditi vismitah
123.17
ते सर्वे वानरास्तस्मै राघवायाभ्यवादयन् ।
। ६.१२३.१७ ।।
Te sarve vanarastasmai raghavayabhyavadayan
123.18
काकुत्स्थं परिपूर्णार्थं दृष्ट्वा सर्वे सुरोत्तमाः ।
ऊचुस्ते प्रथमं स्तुत्वा स्तवार्हं सहलक्ष्मणम् ।। ६.१२३.१८ ।।
Kakutstham paripurnartham drishtva sarve surottamah
Uchuste prathamam stutva stavarham sahalakshmanam
123.19
गच्छायोध्यामितो वीर विसर्जय च वानरान् ।
। ६.१२३.१९ ।।
Gachchhayodhyamito vira visarjaya cha vanaran
123.20
मैथिलीं सान्त्वयस्वैनामनुरक्तां तपस्विनीम् ।
शत्रुघ्नं च महात्मानं मातऽः सर्वाः परन्तप ।। ६.१२३.२० ।।
Maithilim santvayasvainamanuraktam tapasvinim
Shatrughnam cha mahatmanam matah sarvah parantapa
123.21
भ्रातरं पश्य भरतं त्वच्छोकाद्व्रतधारिणम् ।
अभिषेचय चात्मानं पौरान् गत्वा प्रहर्षय ।। ६.१२३.२१ ।।
Bhrataram pashya bharatam tvachchhokadvratadharinam
Abhishechaya chatmanam pauran gatva praharshaya
123.22
एवमुक्त्वा तमामन्त्र्य रामं सौमित्रिणा सह ।
विमानैः सूर्यसङ्काशैर्हृष्टा जग्मुः सुरा दिवम् ।। ६.१२३.२२ ।।
Evamuktva tamamantrya ramam saumitrina saha
Vimanaih suryasankashairhrishta jagmuh sura divam
123.23
अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वासमाज्ञापयत्तदा ।। ६.१२३.२३ ।।
Abhivadya cha kakutsthah sarvanstanstridashottaman
Lakshmanena saha bhratra vasamagyapayattada
123.24
ततस्तु सा लक्ष्मणरामपालिता महाचमूर्हृष्टजना यशस्विनी ।
श्रिया ज्वलन्ती विरराज सर्वतो निशा प्रणीतेव हि शीतरश्मिना ।। ६.१२३.२४ ।।
Tatastu sa lakshmanaramapalita mahachamurhrishtajana yashasvini
Shriya jvalanti viraraja sarvato nisha praniteva hi shitarashmina
123.25
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्युत्तरशततमः सर्गः ।
। १२३ ।।
Ityarshe shrimadramayane valmikiye adikavye shrimadyuddhakande trayovinshatyuttarashatatamah sargah