UtshovSarga 11
11.1
स बभुव कृशो राजा मैथिलीकाममोहितः ।
असन्मानाच्च सुहृदाम् पापः पापेन कर्मणाः ॥६-११-१॥
Sa babhuva krisho raja maithilikamamohitah
Asanmanachcha suhridam papah papena karmanah
11.2
अतीतसमये काले तस्मिन्वे युधि रावणः ।
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च प्राप्तकालममन्यत ॥६-११-२॥
Atitasamaye kale tasminve yudhi ravanah
Amatyaishcha suhridbhishcha praptakalamamanyata
11.3
स हेमजालविततम् मणिविद्रुमभूषितम् ।
उपगम्य विनीताश्वमारुरोह महार्थम् ॥६-११-३॥
Sa hemajalavitatam manividrumabhushitam
Upagamya vinitashvamaruroha mahartham
11.4
तमास्थाय रथश्रेष्ठो महामेघसमस्वनम् ।
प्रययौ रक्षसाम् श्रेष्ठो दशग्रीवः सभाम् प्रति ॥६-११-४॥
Tamasthaya rathashreshtho mahameghasamasvanam
Prayayau rakshasam shreshtho dashagrivah sabham prati
11.5
असिचर्मधरा योधाः सर्वायुधधरास्ततः ।
राक्षसा राक्षसेन्द्रस्य पुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ॥६-११-५॥
Asicharmadhara yodhah sarvayudhadharastatah
Rakshasa rakshasendrasya purastatsampratasthire
11.6
नानाविकृतवेषाश्च नानाभूषणभूषिताः ।
पार्श्वतः पृष्ठतश्चैनम् परिवार्य ययुस्तदा ॥६-११-६॥
Nanavikritaveshashcha nanabhushanabhushitah
Parshvatah prishthatashchainam parivarya yayustada
11.7
रथैश्चातिरथा शीघ्रम् मतैश्च वरवारणैः ।
अमात्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः ॥६-११-७॥
Rathaishchatiratha shighram mataishcha varavaranaih
Amatpeturdashagrivamakridadbhishcha vajibhih
11.8
गदापरिघहस्ताश्च शक्तितोमरपाणयः ।
परश्वथधराश्चान्ये तथान्ये शूलपाणयः ॥६-११-८॥
Gadaparighahastashcha shaktitomarapanayah
Parashvathadharashchanye tathanye shulapanayah
11.9
ततस्तूर्यसहस्राणाम् सम्जज्ञे निःस्वनो महान् ।
तुमुलः शङ्खशब्दश्च सभाम् गच्चति रवणे ॥६-११-९॥
Tatasturyasahasranam samjagye nihsvano mahan
Tumulah shankhashabdashcha sabham gachchati ravane
11.10
स नेमिघोषेण महान्सहसाभिनिनादयन् ।
राजमार्गम् श्रिया जुष्टम् प्रतिपेदे महारथः ॥६-११-१०॥
Sa nemighoshena mahansahasabhininadayan
Rajamargam shriya jushtam pratipede maharathah
11.11
विमलम् चातपत्रम् च पगृहीतमशोभत ।
पाण्डुरम् राक्षसेन्द्रस्य पूर्णस्तारधिपो यथा ॥६-११-११॥
Vimalam chatapatram cha pagrihitamashobhata
Panduram rakshasendrasya purnastaradhipo yatha
11.12
हेमञ्जरिगर्भे च शुद्धस्फटिकविग्रहे ।
चामरव्यजने तस्य रेजतुः सव्यदक्षिणे ॥६-११-१२॥
Hemanjarigarbhe cha shuddhasphatikavigrahe
Chamaravyajane tasya rejatuh savyadakshine
11.13
ते कृताञ्जलयः सर्वे रथस्थम् पृथिवीस्थिताः ।
राक्ष्सा राक्षसश्रेष्ठम् शिरोभिस्तम् ववन्दिरे ॥६-११-१३॥
Te kritanjalayah sarve rathastham prithivisthitah
Rakshsa rakshasashreshtham shirobhistam vavandire
11.14
राक्षनैः स्तूयमानः सन् जयाशीर्भिररिम्दमः ।
अससाद महातेजाः सभाम् विरचिताम् तदा ॥६-११-१४॥
Rakshanaih stuyamanah san jayashirbhirarimdamah
Asasada mahatejah sabham virachitam tada
11.15
सुवर्णरजतास्तीर्णाम् विशुद्धस्फटिकान्तराम् ।
विराजमानो वपुषा रुक्मपट्टोत्तरच्चदाम् ॥६-११-१५॥
Suvarnarajatastirnam vishuddhasphatikantaram
Virajamano vapusha rukmapattottarachchadam
11.16
ताम् पिशाचशतैः षड्भिरभिगुप्ताम् सदाप्रभाम् ।
प्रविवेश महातेजाः सुकृताम् विश्वकर्मणा ॥६-११-१६॥
Tam pishachashataih shadbhirabhiguptam sadaprabham
Pravivesha mahatejah sukritam vishvakarmana
11.17
तस्याम् स वैदूर्यमयम् प्रियाकाजिनसम्वृतम् ।
महत्सोपाश्रयम् भेजे रावणः परमासनम् ॥६-११-१७॥
Tasyam sa vaiduryamayam priyakajinasamvritam
Mahatsopashrayam bheje ravanah paramasanam
11.18
ततः शशासेश्वरवद्दूतान् लघुपराक्रमान् ।
समानयत मे क्षिप्रमिहैतान् राक्षसानिति ॥६-११-१८॥
Tatah shashaseshvaravaddutan laghuparakraman
Samanayata me kshipramihaitan rakshasaniti
11.19
कृत्यमस्ति महाज्जाने कर्तव्यमिति शत्रुभिः ।
राक्षसास्तद्वचः श्रुत्वा लङ्कायाम् परिचक्रमुः ॥६-११-१९॥
Krityamasti mahajjane kartavyamiti shatrubhih
Rakshasastadvachah shrutva lankayam parichakramuh
11.20
अनुगेहमवस्थय विहारशयनेषु च ।
उद्यानेषु च रक्क्षम्सि चोदयन्तो ह्यभीतवत् ॥६-११-२०॥
Anugehamavasthaya viharashayaneshu cha
Udyaneshu cha rakkshamsi chodayanto hyabhitavat
11.21
ते रथान् रुचिरानेके दृप्तानेके दृढान् हयान् ।
नागनेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैके पदातयः ॥६-११-२१॥
Te rathan ruchiraneke driptaneke dridhan hayan
Naganekedhiruruhurjagmushchaike padatayah
11.22
सा पुरी परमाकीर्णा रथकुञ्जरवाजिभिः ।
सम्पतद्भिर्विरुरुचे गरुत्मद्चिरिवामबरम् ॥६-११-२२॥
Sa puri paramakirna rathakunjaravajibhih
Sampatadbhirviruruche garutmadchirivamabaram
11.23
ते वाहनान्यवस्थाप्य यानानि विविधानि च ।
सभाम् पद्भिः प्रविविशुः सिम्हा गिरिगुहामिव ॥६-११-२३॥
Te vahananyavasthapya yanani vividhani cha
Sabham padbhih pravivishuh simha giriguhamiva
11.24
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु राज्ञा ते प्रतिपूजिताः ।
पीठेष्वन्ये बृसीष्वन्ये भूमौ केचिदुपाविशन् ॥६-११-२४॥
Ragyah padau grihitva tu ragya te pratipujitah
Pitheshvanye brisishvanye bhumau kechidupavishan
11.25
ते समेत्य सभायाम् वै राक्षसा राजशासनात् ।
यथार्हमुपतस्थुस्ते रावणम् राक्षसाधिपम् ॥६-११-२५॥
Te sametya sabhayam vai rakshasa rajashasanat
Yatharhamupatasthuste ravanam rakshasadhipam
11.26
मन्त्रिणश्च यथामुख्या निश्चितार्थेषु पण्डिताः ।
अमात्याश्च गुणोपेताः सर्वज्ञा बुद्धिदर्शनाः ॥६-११-२६॥
Mantrinashcha yathamukhya nishchitartheshu panditah
Amatyashcha gunopetah sarvagya buddhidarshanah
11.27
समीयुस्तत्र शतशः शूराश्च बहवस्तथा ।
सभायाम् हेमवर्णायाम् सर्वार्थस्य सुखाय वै ॥६-११-२७॥
Samiyustatra shatashah shurashcha bahavastatha
Sabhayam hemavarnayam sarvarthasya sukhaya vai
11.28
ततो महात्मा विपुलम् सुयुग्यम् ।
रथम् वरम् हेमविचित्रिताङ्गम् ।शुभम् समास्थाय ययौ यशस्वी ।विभीषणः सम्सदमग्रजस्य ॥६-११-२८॥
Tato mahatma vipulam suyugyam
Ratham varam hemavichitritangam, shubham samasthaya yayau yashasvi, vibhishanah samsadamagrajasya
11.29
स पूर्वजायावरजः शशम्स ।
ना माथ पश्चाच्चरणौ ववन्दे ।शुकः प्रहस्तश्च तथैव तेभ्यो ।ददौ यथार्हम् प्R^थगासनानि ॥६-११-२९॥
Sa purvajayavarajah shashamsa
Na matha pashchachcharanau vavande, shukah prahastashcha tathaiva tebhyo, dadau yatharham pR^thagasanani
11.30
सुवर्णनानामणिभुषणानाम् ।
सुवाससाम् सम्सदि राक्षसानाम् ।तेषाम् परार्थ्यगुरुचन्दनानाम् ।स्रजाम् च गन्धाः प्रववुः समन्तात् ॥६-११-३०॥
Suvarnananamanibhushananam
Suvasasam samsadi rakshasanam, tesham pararthyaguruchandananam, srajam cha gandhah pravavuh samantat
11.31
न चुक्रुशुर्नानृतमाह कश्चि ।
त्सभासदो नापि जजल्पुरुच्चैः ।सम्सिद्धार्थः सर्व एवोग्रवीर्या ।भर्तुः सर्वे ददृशुश्चाननम् ते ॥६-११-३१॥
Na chukrushurnanritamaha kashchi
Tsabhasado napi jajalpuruchchaih, samsiddharthah sarva evogravirya, bhartuh sarve dadrishushchananam te
11.32
स रावणः शस्त्रभृताम् मनस्विनाम् ।
महाबलानाम् समितौ मनस्वी ।तप्याम् सभायाम् प्रभया चकाशे ।मध्ये वसूनामिव वज्रहस्तः ॥६-११-३२॥
Sa ravanah shastrabhritam manasvinam
Mahabalanam samitau manasvi, tapyam sabhayam prabhaya chakashe, madhye vasunamiva vajrahastah