UtshovSarga 10
10.1
ततः प्रत्युषसि प्राप्ते प्राप्तधर्मार्थनिश्चयः ।
राक्षसाधिपतेर्वेश्म भीमकर्मा विभीषणः ॥६-१०-१॥
Tatah pratyushasi prapte praptadharmarthanishchayah
Rakshasadhipaterveshma bhimakarma vibhishanah
10.2
शैलाग्रचयसम्काशम् शैलशृज्~गमिवोन्नतम् ।
सुविभक्तमहाकक्षम् महाजनपरिग्रहम् ॥६-१०-२॥
Shailagrachayasamkasham shailashrij~gamivonnatam
Suvibhaktamahakaksham mahajanaparigraham
10.3
मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरकैरधिष्ठितम् ।
राक्षसैराप्तपर्याप्तैह् सर्वतः परिरक्षितम् ॥६-१०-३॥
Matimadbhirmahamatrairanurakairadhishthitam
Rakshasairaptaparyaptaih sarvatah parirakshitam
10.4
मत्तमातज्~गनिःश्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम् ।
शज्~खघोषमहाघोषम् तूर्यसम्बाधनादितम् ॥६-१०-४॥
Mattamataj~ganihshvasairvyakulikritamarutam
Shaj~khaghoshamahaghosham turyasambadhanaditam
10.5
प्रमदाजनसम्बाधम् प्रजल्पितमहापथम् ।
तप्तकाञ्चननिर्यूहम् भूषणोत्तमभूषितम् ॥६-१०-५॥
Pramadajanasambadham prajalpitamahapatham
Taptakanchananiryuham bhushanottamabhushitam
10.6
गन्धर्वाणामिवावासमालयम् मरुतामिव ।
रत्नसम्चयसम्बाधम् भवनम् भोगिनामिव ॥६-१०-६॥
Gandharvanamivavasamalayam marutamiva
Ratnasamchayasambadham bhavanam bhoginamiva
10.7
तम् महाभ्रमिवादित्य स्तेजोविस्तृतरश्मिमान् ।
अग्रजस्यालयम् वीरः प्रविवेश महाद्युतिः ॥६-१०-७॥
Tam mahabhramivaditya stejovistritarashmiman
Agrajasyalayam virah pravivesha mahadyutih
10.8
पुण्यान् पुण्याहघोषाम्श्च वेदिविद्भिरुदाहृतान् ।
शुश्राव सुमहातेजा भ्रातुर्विजयसम्श्रितान् ॥६-१०-८॥
Punyan punyahaghoshamshcha vedividbhirudahritan
Shushrava sumahateja bhraturvijayasamshritan
10.9
पूजितान् दधिपात्रैश्च सर्पिर्भिः सुमनोक्षतैः ।
मन्त्रवेदविदो विप्रान् ददर्श स महाबलः ॥६-१०-९॥
Pujitan dadhipatraishcha sarpirbhih sumanokshataih
Mantravedavido vipran dadarsha sa mahabalah
10.10
स पूज्यमानो रक्षोभिद्दीप्यमानम् स्वतेजसा ।
असवस्थम् महाबाहुर्ववन्दे धनदानुजम् ॥६-१०-१०॥
Sa pujyamano rakshobhiddipyamanam svatejasa
Asavastham mahabahurvavande dhanadanujam
10.11
स राजदृष्टिसम्पन्नमासनम् हेमभूषितम् ।
जगाम समुदाचारम् प्रयुज्याचारकोविदः ॥६-१०-११॥
Sa rajadrishtisampannamasanam hemabhushitam
Jagama samudacharam prayujyacharakovidah
10.12
स रावणम् महात्मानम् विजने मन्त्रिसम्निधौ ।
उवाच हितमत्यर्थम् वचनम् हेतुनिश्चितम् ॥६-१०-१२॥
Sa ravanam mahatmanam vijane mantrisamnidhau
Uvacha hitamatyartham vachanam hetunishchitam
10.13
प्रसाद्य भ्रातरम् ज्येष्ठम् सान्त्वेनोपस्थितक्रमः ।
देशकालार्थसम्वादि दृष्टलोकपरावः ॥६-१०-१३॥
Prasadya bhrataram jyeshtham santvenopasthitakramah
Deshakalarthasamvadi drishtalokaparavah
10.14
यदा प्रभृति वैदेही सम्प्राप्तेह परतप ।
तदा प्रभृति दृश्यन्ते निमित्तान्यशुभानि नः ॥६-१०-१४॥
Yada prabhriti vaidehi samprapteha paratapa
Tada prabhriti drishyante nimittanyashubhani nah
10.15
सस्फुलिज्~गः सधूमार्चिह् सधूमकलुषोदयः ।
मन्त्रसम्घहुतोऽप्यग्निर्न सम्यगभिवर्धते ॥६-१०-१५॥
Sasphulij~gah sadhumarchih sadhumakalushodayah
Mantrasamghahutopyagnirna samyagabhivardhate
10.16
अग्निष्ठेष्वग्निशालासु तथा ब्रह्मस्थलीषु च ।
परीपृपाणि दृश्यन्ते हव्येषु च पिपीलिकाः ॥६-१०-१६॥
Agnishtheshvagnishalasu tatha brahmasthalishu cha
Paripripani drishyante havyeshu cha pipilikah
10.17
गवाम् पयाम्सि स्कन्नानि विमदा वरकुञ्जराः ।
दीनमश्वाः प्रहेषन्ते न च ग्रासाभिनन्दिनः ॥६-१०-१७॥
Gavam payamsi skannani vimada varakunjarah
Dinamashvah praheshante na cha grasabhinandinah
10.18
खरोष्ट्राश्वतरा राजन्भिन्न्रोमाः स्रवन्ति च ।
न स्वभावेऽवतिष्ठन्ते विधानैरपि चिन्तताः ॥६-१०-१८॥
Kharoshtrashvatara rajanbhinnromah sravanti cha
Na svabhavevatishthante vidhanairapi chintatah
10.19
वायसाः सघशः क्रूरा व्याहरन्ति समन्ततः ।
समवेताश्च दृश्यन्ते विमानाग्रेषु सम्घशः ॥६-१०-१९॥
Vayasah saghashah krura vyaharanti samantatah
Samavetashcha drishyante vimanagreshu samghashah
10.20
गृध्राश्च परिलीयन्ते पुरीमुपरि पिण्डिताः ।
उपपन्नाश्च सम्ध्ये द्वे व्याहरन्त्यशिवम् शिवाः ॥६-१०-२०॥
Gridhrashcha pariliyante purimupari pinditah
Upapannashcha samdhye dve vyaharantyashivam shivah
10.21
क्रव्यादानाम् मृगाणाम् च पुरीद्वारेषु सज्~घशः ।
श्रूयन्ते विपुला घोषाः सविस्फूर्जितनिःस्वनाः ॥६-१०-२१॥
Kravyadanam mriganam cha puridvareshu saj~ghashah
Shruyante vipula ghoshah savisphurjitanihsvanah
10.22
तदेवम् प्रस्तुते कार्ते प्रायश्चित्तमिदम् क्षमम् ।
रोचये वीर वैदेही राघवाय प्रदीयताम् ॥६-१०-२२॥
Tadevam prastute karte prayashchittamidam kshamam
Rochaye vira vaidehi raghavaya pradiyatam
10.23
इदम् च यदि वामोहाल्लोभाद्वा व्याहृतम् मया ।
तत्राप् च महाराज न दोषम् कर्तुमर्हसि ॥६-१०-२३॥
Idam cha yadi vamohallobhadva vyahritam maya
Tatrap cha maharaja na dosham kartumarhasi
10.24
अयम् हि दोषः सर्वस्य जनस्याप्योपलक्ष्यते ।
रक्षसाम् राक्षसीनाम् च पुरस्यान्तः पुरस्य च ॥६-१०-२४॥
Ayam hi doshah sarvasya janasyapyopalakshyate
Rakshasam rakshasinam cha purasyantah purasya cha
10.25
प्रापणे चास्य मन्त्रस्य निवृत्ताः सर्वमन्त्रिणः ।
अवश्यम् च मया वाच्यम् यद्दृष्टमथवा श्रुतम् ॥६-१०-२५॥
Prapane chasya mantrasya nivrittah sarvamantrinah
Avashyam cha maya vachyam yaddrishtamathava shrutam
10.26
सम्विधाय यथान्यायम् तद्भवान् कर्तुमर्हति ।
इति स्वमन्त्रिणाम् मध्ये भ्राता भ्रातरमूचिवान् ॥६-१०-२६॥
Samvidhaya yathanyayam tadbhavan kartumarhati
Iti svamantrinam madhye bhrata bhrataramuchivan
10.27
रावणम् रक्षसाम् श्रेष्ठम् पथ्यमेतद्विभीषणः ।
।।
Ravanam rakshasam shreshtham pathyametadvibhishanah
10.28
हितम् महार्थम् मऋदु हेतुसम्हितम् ।
व्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् ।।।
Hitam mahartham maridu hetusamhitam
Vyatitakalayatisampratikshamam
10.29
निशम्य तद्वाक्यमुपस्थितज्वरः ।
प्रसज्~गवानुत्तरमेत दब्रवीत् ॥६-१०-२७॥
Nishamya tadvakyamupasthitajvarah
Prasaj~gavanuttarameta dabravit
10.30
भयम् न पश्यामि कुतश्चिदप्यहम् ।
न राघवः प्राप्स्यति जातु मैथिलीम् ।।।
Bhayam na pashyami kutashchidapyaham
Na raghavah prapsyati jatu maithilim
10.31
सुरैः सहेन्द्रैरपि सम्गरे कथम् ।
ममाग्रतः स्थास्यति लक्ष्मणाग्रजः ॥६-१०-२८॥
Suraih sahendrairapi samgare katham
Mamagratah sthasyati lakshmanagrajah
10.32
इत्येवमुक्र्वा सुरसैन्यनाशनो ।
महाबलः सम्यति चण्डविक्रमः ।।।
Ityevamukrva surasainyanashano
Mahabalah samyati chandavikramah
10.33
दशाननो भ्रातरमाप्तवादिनम् ।
विसर्जयामास तदा विभीषणम् ॥६-१०-२९॥
Dashanano bhrataramaptavadinam
Visarjayamasa tada vibhishanam