UtshovSarga 59
59.1
एतदाख्याय तत्सर्वं हनुमान् मारुतात्मजः ।
भूयः समुपचक्राम वचनं वक्तुमुत्तरम् ।। ५.५९.१ ।।।।
Etadakhyaya tatsarvam hanuman marutatmajah
Bhuyah samupachakrama vachanam vaktumuttaram
59.2
सफलो राघवोद्योगः सुग्रीवस्य च संभ्रमः ।
शीलमासाद्य सीताया मम च प्रवणं मनः ।। ५.५९.२ ।।।।
Saphalo raghavodyogah sugrivasya cha sambhramah
Shilamasadya sitaya mama cha pravanam manah
59.3
तपसा धारयेल्लोकान् क्रुद्धो वा निर्दहेदपि ।
सर्वथा ऽतिप्रवृद्धो ऽसौ रावणो राक्षसाधिपः ।तस्य तां स्पृशतो गात्रं तपसा न विनाशितम् ।। ५.५९.३ ।।।।
Tapasa dharayellokan kruddho va nirdahedapi
Sarvatha tipravriddho sau ravano rakshasadhipah, tasya tam sprishato gatram tapasa na vinashitam
59.4
न तदग्निशिखा कुर्यात् संस्पृष्टा पाणिना सती ।
जनकस्यात्मजा कुर्याद्यत् क्रोधकलुषीकृता ।। ५.५९.४ ।।।।
Na tadagnishikha kuryat sansprishta panina sati
Janakasyatmaja kuryadyat krodhakalushikrita
59.5
जाम्बवत्प्रमुखान् सर्वाननुज्ञाप्य महाहरीन् ।
अस्मिन्नेवंगते कार्ये भवतां च निवेदिते ।। ५.५९.५ ।।।।
Jambavatpramukhan sarvananugyapya mahaharin
Asminnevangate karye bhavatam cha nivedite
59.6
न्याय्यं स्म सह वैदेह्या द्रष्टुं तौ पार्थिवात्मजौ ।
। ५.५९.६ ।।।।
Nyayyam sma saha vaidehya drashtum tau parthivatmajau
59.7
अहमेको ऽपि पर्याप्तः सराक्षसगणां पुरीम् ।
तां लङ्कां तपसा हन्तुं रावणं च महाबलम् ।। ५.५९.७ ।।।।
Ahameko pi paryaptah sarakshasaganam purim
Tam lankam tapasa hantum ravanam cha mahabalam
59.8
किं पुनः सहितो वीरैर्बलवद्भिः कृतात्मभिः ।
कृतास्त्रैः प्लवगैः शूरैर्भवद्भिर्विजयैषिभिः ।। ५.५९.८ ।।।।
Kim punah sahito virairbalavadbhih kritatmabhih
Kritastraih plavagaih shurairbhavadbhirvijayaishibhih
59.9
अहं तु रावणं युद्धे ससैन्यं सपुरस्सरम् ।
सहपुत्रं वधिष्यामि सहोदरयुतं युधि ।। ५.५९.९ ।।।।
Aham tu ravanam yuddhe sasainyam sapurassaram
Sahaputram vadhishyami sahodarayutam yudhi
59.10
ब्राह्ममैन्द्रं च रौद्रं च वायव्यं वारुणं तथा ।
यदि शक्रजितो ऽस्त्राणि दुर्निरीक्षाणि संयुगे ।। ५.५९.१० ।।।।
Brahmamaindram cha raudram cha vayavyam varunam tatha
Yadi shakrajito strani durnirikshani sanyuge
59.11
तान्यहं विधामिष्यामि निहनिष्यामि राक्षसान् ।
भवतामभ्यनुज्ञातो विक्रमो मे रुणाद्धि तम् ।। ५.५९.११ ।।।।
Tanyaham vidhamishyami nihanishyami rakshasan
Bhavatamabhyanugyato vikramo me runaddhi tam
59.12
मया ऽतुला विसृष्टा हि शैलवृष्टिर्निरन्तरा ।
देवानपि रणे हन्यात् किं पुनस्तान्निशाचरान् ।। ५.५९.१२ ।।।।
Maya tula visrishta hi shailavrishtirnirantara
Devanapi rane hanyat kim punastannishacharan
59.13
सागरो ऽप्यतियाद्वेलां मन्दरः प्रचलेदपि ।
न जाम्बवन्तं समरे कम्पयेदरिवाहिनी ।। ५.५९.१३ ।।।।
Sagaro pyatiyadvelam mandarah prachaledapi
Na jambavantam samare kampayedarivahini
59.14
सर्वराक्षससङ्घानां राक्षसा ये च पूर्वकाः ।
अलमेको विनाशाय वीरो वालिसुतः कपिः ।। ५.५९.१४ ।।।।
Sarvarakshasasanghanam rakshasa ye cha purvakah
Alameko vinashaya viro valisutah kapih
59.15
पनसस्योरुवेगेन नीलस्य च महात्मनः ।
मन्दरो ऽप्यवशीर्येत किं पुनर्युधि राक्षसाः ।। ५.५९.१५ ।।।।
Panasasyoruvegena nilasya cha mahatmanah
Mandaro pyavashiryeta kim punaryudhi rakshasah
59.16
सदेवासुरयक्षेषु गन्धर्वोरगपक्षिषु ।
मैन्दस्य प्रतियोद्धारं शंसत द्विविदस्य वा ।। ५.५९.१६ ।।।।
Sadevasurayaksheshu gandharvoragapakshishu
Maindasya pratiyoddharam shansata dvividasya va
59.17
अश्विपुत्रौ महाभागावेतौ प्लवगसत्तमौ ।
एतयोः प्रतियोद्धारं न पश्यामि रणाजिरे ।। ५.५९.१७ ।।।।
Ashviputrau mahabhagavetau plavagasattamau
Etayoh pratiyoddharam na pashyami ranajire
59.18
पितामहवरोत्सेकात् परमं दर्पमास्थितौ ।
अमृतप्राशिनावेतौ सर्ववानरसत्तमौ ।। ५.५९.१८ ।।।।
Pitamahavarotsekat paramam darpamasthitau
Amritaprashinavetau sarvavanarasattamau
59.19
अश्विनोर्माननार्थं हि सर्वलोकपितामहः ।
सर्वावध्यत्वमतुलमनयोर्दत्तवान् पुरा ।। ५.५९.१९ ।।।।
Ashvinormananartham hi sarvalokapitamahah
Sarvavadhyatvamatulamanayordattavan pura
59.20
करोत्सेकेन मुक्तौ च प्रमथ्य महतीं चमूम् ।
सुराणाममृतं वीरौ पीतवन्तौ प्लवङ्गमौ ।। ५.५९.२० ।।।।
Karotsekena muktau cha pramathya mahatim chamum
Suranamamritam virau pitavantau plavangamau
59.21
एतावेव हि संक्रुद्धौ सवाजिरथकुञ्जराम् ।
लङ्कां नाशयितुं शक्तौ सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ।। ५.५९.२१ ।।।।
Etaveva hi sankruddhau savajirathakunjaram
Lankam nashayitum shaktau sarve tishthantu vanarah
59.22
मयैव निहता लङ्कां दग्धा भस्मीकृता पुनः ।
राजमार्गेषु सर्वत्र नाम विश्रावितं मया ।। ५.५९.२२ ।।।।
Mayaiva nihata lankam dagdha bhasmikrita punah
Rajamargeshu sarvatra nama vishravitam maya
59.23
जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।
राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः ।। ५.५९.२३ ।।।।
Jayatyatibalo ramo lakshmanashcha mahabalah
Raja jayati sugrivo raghavenabhipalitah
59.24
अहं कोसलराजस्य दासः पवनसम्भवः ।
हनुमानिति सर्वत्र नाम विश्रावितं मया ।। ५.५९.२४ ।।।।
Aham kosalarajasya dasah pavanasambhavah
Hanumaniti sarvatra nama vishravitam maya
59.25
अशोकवनिकामध्ये रावणस्य दुरात्मनः ।
अधस्ताच्छिंशुपावृक्षे साध्वी करुणमास्थिता ।। ५.५९.२५ ।।।।
Ashokavanikamadhye ravanasya duratmanah
Adhastachchhinshupavrikshe sadhvi karunamasthita
59.26
राक्षसीभिः परिवृता शोकसन्तापकर्शिता ।
मेघलेखापरिवृता चन्द्रलेखेव निष्प्रभा ।अचिन्तयन्ती वैदेही रावणं बलदर्पितम् ।। ५.५९.२६ ।।।।
Rakshasibhih parivrita shokasantapakarshita
Meghalekhaparivrita chandralekheva nishprabha, achintayanti vaidehi ravanam baladarpitam
59.27
पतिव्रता च सुश्रोणी अवष्टब्धा च जानकी ।
। ५.५९.२७ ।।
Pativrata cha sushroni avashtabdha cha janaki
59.28
वृता चन्द्रलेखेव निष्प्रभा ।
अनुरक्ता हि वैदेही रामं सर्वात्मना शुभा ।अनन्यचित्ता रामे च पौलोमीव पुरन्दरे ।। ५.५९.२८ ।।।।
Vrita chandralekheva nishprabha
Anurakta hi vaidehi ramam sarvatmana shubha, ananyachitta rame cha paulomiva purandare
59.29
तदेकवासः संवीता रजोध्वस्ता तथैव च ।
शोकसन्तापदीनाङ्गी सीता भर्तृहिते रता ।। ५.५९.२९ ।।।।
Tadekavasah sanvita rajodhvasta tathaiva cha
Shokasantapadinangi sita bhartrihite rata
59.30
सा मया राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः ।
राक्षसीभिर्विरूपाभिर्दृष्टा हि प्रमदावने ।। ५.५९.३० ।।।।
Sa maya rakshasimadhye tarjyamana muhurmuhuh
Rakshasibhirvirupabhirdrishta hi pramadavane
59.31
एकवेणीधरा दीना भर्तृचिन्तापरायणा ।
अधः शय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ।। ५.५९.३१ ।।।।
Ekavenidhara dina bhartrichintaparayana
Adhah shayya vivarnangi padminiva himagame
59.32
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया ।
कथंचिन्मृगशावाक्षी विश्वासमुपपादिता ।। ५.५९.३२ ।।।।
Ravanad vinivrittartha martavyakritanishchaya
Kathanchinmrigashavakshi vishvasamupapadita
59.33
ततः सम्भाषिता चैव सर्वमर्थं च दर्शिता ।
रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिमुपागता ।। ५.५९.३३ ।।।।
Tatah sambhashita chaiva sarvamartham cha darshita
Ramasugrivasakhyam cha shrutva pritimupagata
59.34
नियतः समुदाचारो भक्तिर्भर्तरि चोत्तमा ।
यन्न हन्ति दशग्रीवं स महात्मा कृतागसम् ।निमित्तमात्रं रामस्तु वधे तस्य भविष्यति ।। ५.५९.३४ ।।।।
Niyatah samudacharo bhaktirbhartari chottama
Yanna hanti dashagrivam sa mahatma kritagasam, nimittamatram ramastu vadhe tasya bhavishyati
59.35
सा प्रकृत्यैव तन्वङ्गी तद्वियोगाच्च कर्शिता ।
प्रतिपत्पाठशीलस्य विद्येव तनुतां गता ।। ५.५९.३५ ।।।।
Sa prakrityaiva tanvangi tadviyogachcha karshita
Pratipatpathashilasya vidyeva tanutam gata
59.36
एवमास्ते महाभागा सीता शोकपरायणा ।
यदत्र प्रतिकर्तव्यं तत्सर्वमुपपद्यताम् ।। ५.५९.३६ ।।
Evamaste mahabhaga sita shokaparayana
Yadatra pratikartavyam tatsarvamupapadyatam