UtshovSarga 9
9.1
वाली नाम मम भ्राता ज्येष्ठः शत्रु निषूदनः ।
पितुः बहुमतः नित्यम् मम च अपि तथा पुरा ॥४-९-१॥
Vali nama mama bhrata jyeshthah shatru nishudanah
Pituh bahumatah nityam mama cha api tatha pura
9.2
पितरि उपरते तस्मिन् ज्येष्ठो अयम् इति मंत्रिभिः ।
कपीनाम् ईश्वरो राज्ये कृतः परम सम्मतः ॥४-९-२॥
Pitari uparate tasmin jyeshtho ayam iti mantribhih
Kapinam ishvaro rajye kritah parama sammatah
9.3
राज्यम् प्रशासतः तस्य पितृ पैतामहम् महत् ।
अहम् सर्वेषु कालेषु प्रणतः प्रेष्यवत् स्थितः ॥४-९-३॥
Rajyam prashasatah tasya pitri paitamaham mahat
Aham sarveshu kaleshu pranatah preshyavat sthitah
9.4
मायावी नाम तेजस्वी पूर्वजो दुन्दुभेः सुतः ।
तेन तस्य महद् वैरम् वालिनः स्त्री कृतम् पुरा ॥४-९-४॥
Mayavi nama tejasvi purvajo dundubheh sutah
Tena tasya mahad vairam valinah stri kritam pura
9.5
स तु सुप्ते जने रात्रौ किष्किन्धा द्वारम् आगतः ।
नर्दति स्म सुसम्रब्धो वालिनम् च आह्वयत् रणे ॥४-९-५॥
Sa tu supte jane ratrau kishkindha dvaram agatah
Nardati sma susamrabdho valinam cha ahvayat rane
9.6
प्रसुप्तः तु मम भ्राता नर्दितो भैरव स्वनम् ।
श्रुत्वा न ममृषे वाली निष्पपात जवात् तदा ॥४-९-६॥
Prasuptah tu mama bhrata nardito bhairava svanam
Shrutva na mamrishe vali nishpapata javat tada
9.7
स तु वै निःसृतः क्रोधात् तम् हन्तुम् असुरोत्तमम् ।
वार्यमाणः ततः स्त्रीभिः मया च प्रणत आत्मना ॥४-९-७॥
Sa tu vai nihsritah krodhat tam hantum asurottamam
Varyamanah tatah stribhih maya cha pranata atmana
9.8
स तु निर्धूय सर्वान् नो निर्जगाम महाबलः ।
ततः अहम् अपि सौहार्दान् निःसृतः वालिना सह ॥४-९-८॥
Sa tu nirdhuya sarvan no nirjagama mahabalah
Tatah aham api sauhardan nihsritah valina saha
9.9
स तु मे भ्रातरम् दृष्ट्वा माम् च दूरात् अवस्थितम् ।
असुरो जात संत्रासः प्रदुद्राव तदा भृशम् ॥४-९-९॥
Sa tu me bhrataram drishtva mam cha durat avasthitam
Asuro jata santrasah pradudrava tada bhrisham
9.10
तस्मिन् द्रवति संत्रस्ते हि आवाम् द्रुततरम् गतौ ।
प्रकाशः अपि कृतः मार्गः चन्द्रेण उद्गच्छता तदा ॥४-९-१०॥
Tasmin dravati santraste hi avam drutataram gatau
Prakashah api kritah margah chandrena udgachchhata tada
9.11
स तृणैः आवृतम् दुर्गम् धरण्या विवरम् महत् ।
प्रविवेश असुरः वेगात् आवाम् आसाद्य विष्ठितौ ॥४-९-११॥
Sa trinaih avritam durgam dharanya vivaram mahat
Pravivesha asurah vegat avam asadya vishthitau
9.12
तम् प्रविष्टम् रिपुम् दृष्ट्वा बिलम् रोष वशम् गतः ।
माम् उवाच ततो वाली वचनम् क्षुभित इन्द्रियः ॥४-९-१२॥
Tam pravishtam ripum drishtva bilam rosha vasham gatah
Mam uvacha tato vali vachanam kshubhita indriyah
9.13
इह तिष्ठ अद्य सुग्रीव बिल द्वारि समाहितः ।
यावत् अत्र प्रविश्य अहम् निहन्मि समरे रिपुम् ॥४-९-१३॥
Iha tishtha adya sugriva bila dvari samahitah
Yavat atra pravishya aham nihanmi samare ripum
9.14
मया तु एतत् वचः श्रुत्वा याचितः स परंतपः ।
शापयित्वा च माम् पद्भ्याम् प्रविवेश बिलम् ततः ॥४-९-१४॥
Maya tu etat vachah shrutva yachitah sa parantapah
Shapayitva cha mam padbhyam pravivesha bilam tatah
9.15
तस्य प्रविष्टस्य बिलम् साग्रः संवत्सरः गतः ।
स्थितस्य च बिल द्वारि सः कालः व्यत्यवर्तत ॥४-९-१५॥
Tasya pravishtasya bilam sagrah sanvatsarah gatah
Sthitasya cha bila dvari sah kalah vyatyavartata
9.16
अहम् तु नष्टम् तम् ज्ञात्वा स्नेहात् आगत संभ्रमः ।
भ्रातरम् न प्रपश्यामि पाप शङ्कि च मे मनः ॥४-९-१६॥
Aham tu nashtam tam gyatva snehat agata sambhramah
Bhrataram na prapashyami papa shanki cha me manah
9.17
अथ दीर्घस्य कालस्य बिलात् तस्मात् विनिःसृतम् ।
सः फेनम् रुधिरम् दृष्ट्वा ततो अहम् भृशदुःखितः ॥४-९-१७॥
Atha dirghasya kalasya bilat tasmat vinihsritam
Sah phenam rudhiram drishtva tato aham bhrishaduhkhitah
9.18
नर्दताम् असुराणाम् च ध्वनिः मे श्रोत्रम् आगतः ।
न रस्तस्य च संग्रामे क्रोशतो अपि स्वनो गुरोः ॥४-९-१८॥
Nardatam asuranam cha dhvanih me shrotram agatah
Na rastasya cha sangrame kroshato api svano guroh
9.19
अहम् तु अवगतः बुद्ध्या चिह्नैः तैः भ्रातरम् हतम् ।
पिधाय च बिल द्वारम् शिलया गिरि मात्रया ॥४-९-१९॥
Aham tu avagatah buddhya chihnaih taih bhrataram hatam
Pidhaya cha bila dvaram shilaya giri matraya
9.20
शोकार्तः च उदकम् कृत्वा किष्किन्धाम् आगतः सखे ।
गूहमानस्य मे तत्त्वम् यत्नतः मंत्रिभिः श्रुतम् ॥४-९-२०॥
Shokartah cha udakam kritva kishkindham agatah sakhe
Guhamanasya me tattvam yatnatah mantribhih shrutam
9.21
ततः अहम् तैः समागम्य समेतैः अभिषेचितः ।
राज्यम् प्रशासतः तस्य न्यायतो मम राघव ॥४-९-२१॥
Tatah aham taih samagamya sametaih abhishechitah
Rajyam prashasatah tasya nyayato mama raghava
9.22
आजगाम रिपुम् हत्वा दानवम् स तु वानरः ।
अभिषिक्तम् तु माम् दृष्ट्वा कोपात् संरक्त लोचनः ॥४-९-२२॥
Ajagama ripum hatva danavam sa tu vanarah
Abhishiktam tu mam drishtva kopat sanrakta lochanah
9.23
मदीयान् मंत्रिणः बद्ध्वा परुषम् वाक्यम् अब्रवीत् ।
निग्रहे च समर्थस्य तम् पापम् प्रति राघव ॥४-९-२३॥
Madiyan mantrinah baddhva parusham vakyam abravit
Nigrahe cha samarthasya tam papam prati raghava
9.24
न प्रावर्तत मे बुद्धिः भ्रातृ गौरव यंत्रिता ।
हत्वा शत्रुम् सः मे भ्राता प्रविवेश पुरम् तदा ॥४-९-२४॥
Na pravartata me buddhih bhratri gaurava yantrita
Hatva shatrum sah me bhrata pravivesha puram tada
9.25
मानयन् तम् महात्मानम् यथावत् च अभिअवादयम् ।
उक्ताः च न आशिषः तेन संतुष्टेन अन्तरात्मना ॥४-९-२५॥
Manayan tam mahatmanam yathavat cha abhiavadayam
Uktah cha na ashishah tena santushtena antaratmana
9.26
नत्वा पादौ अहम् तस्य मुकुटेन अस्पृशम् प्रभो ।
अपि वाली मम क्रोधात् न प्रसादम् चकार सः ॥४-९-२६॥
Natva padau aham tasya mukutena asprisham prabho
Api vali mama krodhat na prasadam chakara sah
9.27
इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये किष्किन्ध काण्डे नवमः सर्गः ।
Iti valmiki ramayane adi kavye kishkindha kande navamah sargah