UtshovSarga 39
39.1
एवम् अस्मि तदा मुक्तः कथंचित् तेन संयुगे ।
इदानीम् अपि यत् वृत्तम् तत् शृउणुष्व यत् उत्तरम् ॥३-३९-१॥
Evam asmi tada muktah kathanchit tena sanyuge
Idanim api yat vrittam tat shriunushva yat uttaram
39.2
राक्षाभ्याम् अहम् द्वाभ्याम् अनिर्विण्णः तथा कृतः ।
सहितो मृग रूपाभ्याम् प्रविष्टो दंडका वने ॥३-३९-२॥
Rakshabhyam aham dvabhyam anirvinnah tatha kritah
Sahito mriga rupabhyam pravishto dandaka vane
39.3
दीप्त जिह्वो महादंष्ट्रः तीक्ष्ण शृंगो महाबलः ।
व्यचरन् दंडाकारण्यम् मांस भक्षो महामृगः ॥३-३९-३॥
Dipta jihvo mahadanshtrah tikshna shringo mahabalah
Vyacharan dandakaranyam mansa bhaksho mahamrigah
39.4
अग्निहोत्रेषु तीर्थेषु चैत्य वृक्षेषु रावण ।
अत्यन्त घोरो व्यचरन् तापसान् संप्रधर्षयन् ॥३-३९-४॥
Agnihotreshu tirtheshu chaitya vriksheshu ravana
Atyanta ghoro vyacharan tapasan sampradharshayan
39.5
निहत्य दंडकारण्ये तापसान् धर्मचरिणः ।
रुधिराणि पिबन्तः तेषाम् तन् मांसानि च भक्षयन् ॥३-३९-५॥
Nihatya dandakaranye tapasan dharmacharinah
Rudhirani pibantah tesham tan mansani cha bhakshayan
39.6
ऋषि माअंस अशनः क्रूरः त्रासयन् वनगोचरान् ।
तदा रुधिर मत्तो अहम् व्यचरन् दंडका वनम् ॥३-३९-६॥
Rishi maansa ashanah krurah trasayan vanagocharan
Tada rudhira matto aham vyacharan dandaka vanam
39.7
तदा अहम् दंडकारण्ये विचरन् धर्म दूषकः ।
आसादयम् तदा रामम् तापसम् धर्मम् आश्रितम् ॥३-३९-७॥
Tada aham dandakaranye vicharan dharma dushakah
Asadayam tada ramam tapasam dharmam ashritam
39.8
वैदेहि च महाभागाम् लक्ष्मणम् च महरथम् ।
तापसम् नियत आहारम् सर्व बूत हिते रतम् ॥३-३९-८॥
Vaidehi cha mahabhagam lakshmanam cha maharatham
Tapasam niyata aharam sarva buta hite ratam
39.9
सः अहम् वन गतम् रामम् परिभूय महाबलम् ।
तापसो अयम् इति ज्ञात्वा पूर्व वैरम् अनुस्मरन् ॥३-३९-९॥
Sah aham vana gatam ramam paribhuya mahabalam
Tapaso ayam iti gyatva purva vairam anusmaran
39.10
अभ्यधावम् सुसंक्रुद्धः तीक्ष्ण शृंगो मृग आकृतिः ।
जिघांसुः अकृतप्रज्ञः तम् प्रहारम् अनुस्मरन् ॥३-३९-१०॥
Abhyadhavam susankruddhah tikshna shringo mriga akritih
Jighansuh akritapragyah tam praharam anusmaran
39.11
तेन त्यक्ताः त्रयो बाणाः शिताः शत्रु निबर्हणाः ।
विकृष्य सुमहत् चापम् सुपर्ण अनिल तुल्य गाः ॥३-३९-११॥
Tena tyaktah trayo banah shitah shatru nibarhanah
Vikrishya sumahat chapam suparna anila tulya gah
39.12
ते बाणा वज्र संकाशाः सुघोरा रक्त भोजनाः ।
आजग्मुः सहिताः सर्वे त्रयः संनतपर्वणः ॥३-३९-१२॥
Te bana vajra sankashah sughora rakta bhojanah
Ajagmuh sahitah sarve trayah sannataparvanah
39.13
पराक्रमज्ञो रामस्य शठो दृष्ट भयः पुरा ।
समुत्क्रांतः ततः मुक्तः तौ उभौ राक्षसौ हतौ ॥३-३९-१३॥
Parakramagyo ramasya shatho drishta bhayah pura
Samutkrantah tatah muktah tau ubhau rakshasau hatau
39.14
शरेण मुक्तो रामस्य कथंचित् प्राप्यजीवितम् ।
इह प्रव्राजितो युक्तः तापसो अहम् समाहितः ॥३-३९-१४॥
Sharena mukto ramasya kathanchit prapyajivitam
Iha pravrajito yuktah tapaso aham samahitah
39.15
वृक्षे वृक्षे हि पश्यामि चीर कृष्ण अजिन अंबरम् ।
गृहीत धनुषम् रामम् पाश हस्तम् इव अंतकम् ॥३-३९-१५॥
Vrikshe vrikshe hi pashyami chira krishna ajina ambaram
Grihita dhanusham ramam pasha hastam iva antakam
39.16
अपि राम सहस्राणि भीतः पश्यामि रावण ।
राम भूतम् इदम् सर्वम् अरण्यम् प्रतिभाति मे ॥३-३९-१६॥
Api rama sahasrani bhitah pashyami ravana
Rama bhutam idam sarvam aranyam pratibhati me
39.17
रामम् एव हि पश्यामि रहिते राक्षसेश्वर ।
दृष्ट्वा स्वप्न गतम् रामम् उद् भ्रमामि विचेतनः ॥३-३९-१७॥
Ramam eva hi pashyami rahite rakshaseshvara
Drishtva svapna gatam ramam ud bhramami vichetanah
39.18
र कार अदीनि नामानि राम त्रस्तस्य रवण ।
रत्नानि च रथाः च एव वित्रासम् जनयन्ति मे ॥३-३९-१८॥
Ra kara adini namani rama trastasya ravana
Ratnani cha rathah cha eva vitrasam janayanti me
39.19
अहम् तस्य प्रभावज्ञो न युद्धम् तेन ते क्षमम् ।
बलिम् वा नमुचिं वा अपि हन्यद्धि रघुनंअंदन ॥३-३९-१९॥
Aham tasya prabhavagyo na yuddham tena te kshamam
Balim va namuchim va api hanyaddhi raghunanandana
39.20
रणे रामेण युद्ध्स्व क्षमाम् वा कुरु रावण ।
न ते राम कथा कार्या यदि माम् द्रष्टुम् इच्छसि ॥३-३९-२०॥
Rane ramena yuddhsva kshamam va kuru ravana
Na te rama katha karya yadi mam drashtum ichchhasi
39.21
बहवः साधवो लोके युक्ता धर्मम् अनुष्टिताः ।
परेषाम् अपराधेन विनष्टाः स परिच्छदाः ॥३-३९-२१॥
Bahavah sadhavo loke yukta dharmam anushtitah
Paresham aparadhena vinashtah sa parichchhadah
39.22
सः अहम् पर अपराधेन विनाशेयम् निशाचर ।
कुरु यत् ते क्षमम् तत् त्वम् अहम् त्वाम् न अनुयामि वै ॥३-३९-२२॥
Sah aham para aparadhena vinasheyam nishachara
Kuru yat te kshamam tat tvam aham tvam na anuyami vai
39.23
रामः च हि महातेजा महासत्त्वो महाबलः ।
अपि राक्षस लोकस्य भवेत् अन्तकरो अपि हि ॥३-३९-२३॥
Ramah cha hi mahateja mahasattvo mahabalah
Api rakshasa lokasya bhavet antakaro api hi
39.24
यदि शूर्पणखा हेतोः जनस्थान गत खरः ।
अति वृत्तो हतः पूर्वम् रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ।अत्र ब्रूहि यथावत् त्वम् को रामस्य व्यतिक्रमः ॥३-३९-२४॥
Yadi shurpanakha hetoh janasthana gata kharah
Ati vritto hatah purvam ramena aklishta karmana, atra bruhi yathavat tvam ko ramasya vyatikramah
39.25
इदम् वचो बन्धु हित अर्थिना मयायथा उच्यमानम् यदि न अभिपत्स्यसे ।
स बान्धवः त्यक्ष्यसि जीवितम् रणेहतो अद्य रामेण शरैः जिह्मगैः ॥३-३९-२५॥
Idam vacho bandhu hita arthina mayayatha uchyamanam yadi na abhipatsyase
Sa bandhavah tyakshyasi jivitam ranehato adya ramena sharaih jihmagaih