UtshovSarga 86
86.1
आचचक्षे अथ सद्भावम् लक्ष्मणस्य महात्मनः ।
भरताय अप्रमेयाय गुहो गहन गोचरः ॥२-८६-१॥
Achachakshe atha sadbhavam lakshmanasya mahatmanah
Bharataya aprameyaya guho gahana gocharah
86.2
तम् जाग्रतम् गुणैर् युक्तम् वर चाप इषु धारिणम् ।
भ्रातृ गुप्त्य् अर्थम् अत्यन्तम् अहम् लक्ष्मणम् अब्रवम् ॥२-८६-२॥
Tam jagratam gunair yuktam vara chapa ishu dharinam
Bhratri gupty artham atyantam aham lakshmanam abravam
86.3
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि शेष्व अस्याम् सुखम् राघव नन्दन ॥२-८६-३॥
Iyam tata sukha shayya tvad artham upakalpita
Pratyashvasihi sheshva asyam sukham raghava nandana
86.4
उचितो अयम् जनः सर्वे दुह्खानाम् त्वम् सुख उचितः ।
धर्म आत्ममः तस्य गुप्त्य् अर्थम् जागरिष्यामहे वयम् ॥२-८६-४॥
Uchito ayam janah sarve duhkhanam tvam sukha uchitah
Dharma atmamah tasya gupty artham jagarishyamahe vayam
86.5
न हि रामात् प्रियतरो मम अस्ति भुवि कश्चन ।
मा उत्सुको भूर् ब्रवीम्य् एतद् अप्य् असत्यम् तव अग्रतः ॥२-८६-५॥
Na hi ramat priyataro mama asti bhuvi kashchana
Ma utsuko bhur bravimy etad apy asatyam tava agratah
86.6
अस्य प्रसादाद् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥२-८६-६॥
Asya prasadad ashamse loke asmin sumahad yashah
Dharma avaptim cha vipulam artha avaptim cha kevalam
86.7
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वैः स्वैर् ज्नातिभिः सह ॥२-८६-७॥
So aham priya sakham ramam shayanam saha sitaya
Rakshishyami dhanush panih sarvaih svair jnatibhih saha
86.8
न हि मे अविदितम् किम्चिद् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् ह्य् अपि बलम् प्रसहेम वयम् युधि ॥२-८६-८॥
Na hi me aviditam kimchid vane asmimah charatah sada
Chatur angam hy api balam prasahema vayam yudhi
86.9
एवम् अस्माभिर् उक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना ।
अनुनीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥२-८६-९॥
Evam asmabhir uktena lakshmanena mahatmana
Anunita vayam sarve dharmam eva anupashyata
86.10
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥२-८६-१०॥
Katham dasharathau bhumau shayane saha sitaya
Shakya nidra maya labdhum jivitam va sukhani va
86.11
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य गुह सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥२-८६-११॥
Yo na deva asuraih sarvaih shakyah prasahitum yudhi
Tam pashya guha samvishtam trineshu saha sitaya
86.12
महता तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥२-८६-१२॥
Mahata tapasa labdho vividhaih cha parishramaih
Eko dasharathasya esha putrah sadrisha lakshanah
86.13
अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥२-८६-१३॥
Asmin pravrajite raja na chiram vartayishyati
Vidhava medini nunam kshipram eva bhavishyati
86.14
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् नूनम् अद्य राज निवेशनम् ॥२-८६-१४॥
Vinadya sumaha nadam shramena uparatah striyah
Nirghosha uparatam nunam adya raja niveshanam
86.15
कौसल्या चैव राजा च तथा एव जननी मम ।
न आशम्से यदि ते सर्वे जीवेयुः शर्वरीम् इमाम् ॥२-८६-१५॥
Kausalya chaiva raja cha tatha eva janani mama
Na ashamse yadi te sarve jiveyuh sharvarim imam
86.16
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
दुह्खिता या तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥२-८६-१६॥
Jived api hi me mata shatrughnasya anvavekshaya
Duhkhita ya tu kausalya virasur vinashishyati
86.17
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनो रथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥२-८६-१७॥
Atikrantam atikrantam anavapya mano ratham
Rajye ramam anikshipya pita me vinashishyati
86.18
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले ह्य् उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥२-८६-१८॥
Siddha arthah pitaram vrittam tasmin kale hy upasthite
Preta karyeshu sarveshu samskarishyanti bhumipam
86.19
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रासाद सम्पन्नाम् सर्व रत्न विभूषिताम् ॥२-८६-१९॥
Ramya chatvara samsthanam suvibhakta maha patham
Harmya prasada sampannam sarva ratna vibhushitam
86.20
गज अश्व रथ सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥२-८६-२०॥
Gaja ashva ratha sambadham turya nada vinaditam
Sarva kalyana sampurnam hrishta pushta jana akulam
86.21
आराम उद्यान सम्पूर्णाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥२-८६-२१॥
Arama udyana sampurnam samaja utsava shalinim
Sukhita vicharishyanti raja dhanim pitur mama
86.22
अपि सत्य प्रतिज्नेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते समये ह्य् अस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि ॥२-८६-२२॥
Api satya pratijnena sardham kushalina vayam
Nivritte samaye hy asmin sukhitah pravishemahi
86.23
परिदेवयमानस्य तस्य एवम् सुमहात्मनः ।
तिष्ठतो राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥२-८६-२३॥
Paridevayamanasya tasya evam sumahatmanah
Tishthato raja putrasya sharvari sa atyavartata
86.24
प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ ।
अस्मिन् भागीरथी तीरे सुखम् सम्तारितौ मया ॥२-८६-२४॥
Prabhate vimale surye karayitva jata ubhau
Asmin bhagirathi tire sukham samtaritau maya
86.25
जटा धरौ तौ द्रुम चीर वाससौ ।
महा बलौ कुन्जर यूथप उपमौ ।वर इषु चाप असि धरौ परम् तपौ ।व्यवेक्षमाणौ सह सीतया गतौ ॥२-८६-२५॥
Jata dharau tau druma chira vasasau
Maha balau kunjara yuthapa upamau, vara ishu chapa asi dharau param tapau, vyavekshamanau saha sitaya gatau