UtshovSarga 84
84.1
ततः निविष्टाम् ध्वजिनीम् गन्गाम् अन्वाश्रिताम् नदीम् ।
निषाद राजो दृष्ट्वा एव ज्ञातीन् सम्त्वरितः अब्रवीत् ॥२-८४-१॥
Tatah nivishtam dhvajinim gangam anvashritam nadim
Nishada rajo drishtva eva gyatin samtvaritah abravit
84.2
महती इयम् अतः सेना सागर आभा प्रदृश्यते ।
न अस्य अन्तम् अवगच्चामि मनसा अपि विचिन्तयन् ॥२-८४-२॥
Mahati iyam atah sena sagara abha pradrishyate
Na asya antam avagachchami manasa api vichintayan
84.3
यथा तु खलु दुर्भद्धिर्भरतः स्वयमागतः ।
स एष हि महा कायः कोविदार ध्वजो रथे ॥२-८४-३॥
Yatha tu khalu durbhaddhirbharatah svayamagatah
Sa esha hi maha kayah kovidara dhvajo rathe
84.4
बन्धयिष्यति वा दाशान् अथ वा अस्मान् वधिष्यति ।
अथ दाशरथिम् रामम् पित्रा राज्यात् विवासितम् ॥२-८४-४॥
Bandhayishyati va dashan atha va asman vadhishyati
Atha dasharathim ramam pitra rajyat vivasitam
84.5
सम्पन्नाम् श्रियमन्विच्चम्स्तस्य राज्ञः सुदुर्लभाम् ।
भरतः कैकेयी पुत्रः हन्तुम् समधिगच्चति ॥२-८४-५॥
Sampannam shriyamanvichchamstasya ragyah sudurlabham
Bharatah kaikeyi putrah hantum samadhigachchati
84.6
भर्ता चैव सखा चैव रामः दाशरथिर् मम ।
तस्य अर्थ कामाः सम्नद्धा गन्गा अनूपे अत्र तिष्ठत ॥२-८४-६॥
Bharta chaiva sakha chaiva ramah dasharathir mama
Tasya artha kamah samnaddha ganga anupe atra tishthata
84.7
तिष्ठन्तु सर्व दाशाः च गन्गाम् अन्वाश्रिता नदीम् ।
बल युक्ता नदी रक्षा माम्स मूल फल अशनाः ॥२-८४-७॥
Tishthantu sarva dashah cha gangam anvashrita nadim
Bala yukta nadi raksha mamsa mula phala ashanah
84.8
नावाम् शतानाम् पन्चानाम् कैवर्तानाम् शतम् शतम् ।
सम्नद्धानाम् तथा यूनाम् तिष्ठन्तु अत्यभ्यचोदयत् ॥२-८४-८॥
Navam shatanam panchanam kaivartanam shatam shatam
Samnaddhanam tatha yunam tishthantu atyabhyachodayat
84.9
यदा तुष्टः तु भरतः रामस्य इह भविष्यति ।
सा इयम् स्वस्तिमयी सेना गन्गाम् अद्य तरिष्यति ॥२-८४-९॥
Yada tushtah tu bharatah ramasya iha bhavishyati
Sa iyam svastimayi sena gangam adya tarishyati
84.10
इति उक्त्वा उपायनम् गृह्य मत्स्य माम्स मधूनि च ।
अभिचक्राम भरतम् निषाद अधिपतिर् गुहः ॥२-८४-१०॥
Iti uktva upayanam grihya matsya mamsa madhuni cha
Abhichakrama bharatam nishada adhipatir guhah
84.11
तम् आयान्तम् तु सम्प्रेक्ष्य सूत पुत्रः प्रतापवान् ।
भरताय आचचक्षे अथ विनयज्ञो विनीतवत् ॥२-८४-११॥
Tam ayantam tu samprekshya suta putrah pratapavan
Bharataya achachakshe atha vinayagyo vinitavat
84.12
एष ज्ञाति सहस्रेण स्थपतिः परिवारितः ।
कुशलो दण्डक अरण्ये वृद्धो भ्रातुः च ते सखा ॥२-८४-१२॥
Esha gyati sahasrena sthapatih parivaritah
Kushalo dandaka aranye vriddho bhratuh cha te sakha
84.13
तस्मात् पश्यतु काकुत्स्थ त्वाम् निषाद अधिपो गुहः ।
असम्शयम् विजानीते यत्र तौ राम लक्ष्मणौ ॥२-८४-१३॥
Tasmat pashyatu kakutstha tvam nishada adhipo guhah
Asamshayam vijanite yatra tau rama lakshmanau
84.14
एतत् तु वचनम् श्रुत्वा सुमन्त्रात् भरतः शुभम् ।
उवाच वचनम् शीघ्रम् गुहः पश्यतु माम् इति ॥२-८४-१४॥
Etat tu vachanam shrutva sumantrat bharatah shubham
Uvacha vachanam shighram guhah pashyatu mam iti
84.15
लब्ध्वा अभ्यनुज्ञाम् सम्हृष्टः ज्ञातिभिः परिवारितः ।
आगम्य भरतम् प्रह्वो गुहो वचनम् अब्रवीइत् ॥२-८४-१५॥
Labdhva abhyanugyam samhrishtah gyatibhih parivaritah
Agamya bharatam prahvo guho vachanam abraviit
84.16
निष्कुटः चैव देशो अयम् वन्चिताः च अपि ते वयम् ।
निवेदयामः ते सर्वे स्वके दाश कुले वस ॥२-८४-१६॥
Nishkutah chaiva desho ayam vanchitah cha api te vayam
Nivedayamah te sarve svake dasha kule vasa
84.17
अस्ति मूलम् फलम् चैव निषादैः समुपाहृतम् ।
आर्द्रम् च माम्सम् शुष्कम् च वन्यम् च उच्च अवचम् महत् ॥२-८४-१७॥
Asti mulam phalam chaiva nishadaih samupahritam
Ardram cha mamsam shushkam cha vanyam cha uchcha avacham mahat
84.18
आशम्से स्वाशिता सेना वत्स्यति इमाम् विभावरीम् ।
अर्चितः विविधैः कामैः श्वः ससैन्यो गमिष्यसि ॥२-८४-१८॥
Ashamse svashita sena vatsyati imam vibhavarim
Architah vividhaih kamaih shvah sasainyo gamishyasi