UtshovSarga 80
80.1
अथ भूमि प्रदेशज्ञाः सूत्र कर्म विशारदाः ।
स्व कर्म अभिरताः शूराः खनका यन्त्रकाः तथा ॥२-८०-१॥
Atha bhumi pradeshagyah sutra karma visharadah
Sva karma abhiratah shurah khanaka yantrakah tatha
80.2
कर्म अन्तिकाः स्थपतयः पुरुषा यन्त्र कोविदाः ।
तथा वर्धकयः चैव मार्गिणो वृक्ष तक्षकाः ॥२-८०-२॥
Karma antikah sthapatayah purusha yantra kovidah
Tatha vardhakayah chaiva margino vriksha takshakah
80.3
कूप काराः सुधा कारा वम्श कर्म कृतः तथा ।
समर्था ये च द्रष्टारः पुरतः ते प्रतस्थिरे ॥२-८०-३॥
Kupa karah sudha kara vamsha karma kritah tatha
Samartha ye cha drashtarah puratah te pratasthire
80.4
स तु हर्षात् तम् उद्देशम् जन ओघो विपुलः प्रयान् ।
अशोभत महा वेगः सागरस्य इव पर्वणि ॥२-८०-४॥
Sa tu harshat tam uddesham jana ogho vipulah prayan
Ashobhata maha vegah sagarasya iva parvani
80.5
ते स्व वारम् समास्थाय वर्त्म कर्माणि कोविदाः ।
करणैः विविध उपेतैः पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे ॥२-८०-५॥
Te sva varam samasthaya vartma karmani kovidah
Karanaih vividha upetaih purastat sampratasthire
80.6
लता वल्लीः च गुल्मामः च स्थाणून् अश्मनएव च ।
जनाः ते चक्रिरे मार्गम् चिन्दन्तः विविधान् द्रुमान् ॥२-८०-६॥
Lata vallih cha gulmamah cha sthanun ashmanaeva cha
Janah te chakrire margam chindantah vividhan druman
80.7
अवृक्षेषु च देशेषु केचित् वृक्षान् अरोपयन् ।
केचित् कुठारैअः टन्कैः च दात्रैः चिन्दन् क्वचित् क्वचित् ॥२-८०-७॥
Avriksheshu cha desheshu kechit vrikshan aropayan
Kechit kutharaiah tankaih cha datraih chindan kvachit kvachit
80.8
अपरे वीरण स्तम्बान् बलिनो बलवत्तराः ।
विधमन्ति स्म दुर्गाणि स्थलानि च ततः ततः ॥२-८०-८॥
Apare virana stamban balino balavattarah
Vidhamanti sma durgani sthalani cha tatah tatah
80.9
अपरे अपूरयन् कूपान् पाम्सुभिः श्वभ्रम् आयतम् ।
निम्न भागाम्स् तथा केचित् समामः चक्रुः समन्ततः ॥२-८०-९॥
Apare apurayan kupan pamsubhih shvabhram ayatam
Nimna bhagams tatha kechit samamah chakruh samantatah
80.10
बबन्धुर् बन्धनीयामः च क्षोद्यान् सम्चुक्षुदुस् तदा ।
बिभिदुर् भेदनीयामः च ताम्स् तान् देशान् नराः तदा ॥२-८०-१०॥
Babandhur bandhaniyamah cha kshodyan samchukshudus tada
Bibhidur bhedaniyamah cha tams tan deshan narah tada
80.11
अचिरेण एव कालेन परिवाहान् बहु उदकान् ।
चक्रुर् बहु विध आकारान् सागर प्रतिमान् बहून् ॥२-८०-११॥
Achirena eva kalena parivahan bahu udakan
Chakrur bahu vidha akaran sagara pratiman bahun
80.12
निर्जलेषु च देशेषु खानयामासुरुत्तमान् ।
उदपानान् बहुविधान् वेदिका परिमण्डितान् ॥२-८०-१२॥
Nirjaleshu cha desheshu khanayamasuruttaman
Udapanan bahuvidhan vedika parimanditan
80.13
ससुधा कुट्टिम तलः प्रपुष्पित मही रुहः ।
मत्त उद्घुष्ट द्विज गणः पताकाभिर् अलम्कृतः ॥२-८०-१३॥
Sasudha kuttima talah prapushpita mahi ruhah
Matta udghushta dvija ganah patakabhir alamkritah
80.14
चन्दन उदक सम्सिक्तः नाना कुसुम भूषितः ।
बह्व् अशोभत सेनायाः पन्थाः स्वर्ग पथ उपमः ॥२-८०-१४॥
Chandana udaka samsiktah nana kusuma bhushitah
Bahv ashobhata senayah panthah svarga patha upamah
80.15
आज्ञाप्य अथ यथा आज्ञप्ति युक्ताः ते अधिकृता नराः ।
रमणीयेषु देशेषु बहु स्वादु फलेषु च ॥२-८०-१५॥
Agyapya atha yatha agyapti yuktah te adhikrita narah
Ramaniyeshu desheshu bahu svadu phaleshu cha
80.16
यो निवेशः तु अभिप्रेतः भरतस्य महात्मनः ।
भूयः तम् शोभयाम् आसुर् भूषाभिर् भूषण उपमम् ॥२-८०-१६॥
Yo niveshah tu abhipretah bharatasya mahatmanah
Bhuyah tam shobhayam asur bhushabhir bhushana upamam
80.17
नक्षत्रेषु प्रशस्तेषु मुहूर्तेषु च तद्विदः ।
निवेशम् स्थापयाम् आसुर् भरतस्य महात्मनः ॥२-८०-१७॥
Nakshatreshu prashasteshu muhurteshu cha tadvidah
Nivesham sthapayam asur bharatasya mahatmanah
80.18
बहु पाम्सु चयाः च अपि परिखा परिवारिताः ।
तन्त्र इन्द्र कील प्रतिमाः प्रतोली वर शोभिताः ॥२-८०-१८॥
Bahu pamsu chayah cha api parikha parivaritah
Tantra indra kila pratimah pratoli vara shobhitah
80.19
प्रासाद माला सम्युक्ताः सौध प्राकार सम्वृताः ।
पताका शोभिताः सर्वे सुनिर्मित महा पथाः ॥२-८०-१९॥
Prasada mala samyuktah saudha prakara samvritah
Pataka shobhitah sarve sunirmita maha pathah
80.20
विसर्पत्भिर् इव आकाशे विटन्क अग्र विमानकैः ।
समुच्च्रितैः निवेशाः ते बभुः शक्र पुर उपमाः ॥२-८०-२०॥
Visarpatbhir iva akashe vitanka agra vimanakaih
Samuchchritaih niveshah te babhuh shakra pura upamah
80.21
जाह्नवीम् तु समासाद्य विविध द्रुम काननाम् ।
शीतल अमल पानीयाम् महा मीन समाकुलाम् ॥२-८०-२१॥
Jahnavim tu samasadya vividha druma kananam
Shitala amala paniyam maha mina samakulam
80.22
सचन्द्र तारा गण मण्डितम् यथा ।
नभः क्षपायाम् अमलम् विराजते ।नर इन्द्र मार्गः स तथा व्यराजत ।क्रमेण रम्यः शुभ शिल्पि निर्मितः ॥२-८०-२२॥
Sachandra tara gana manditam yatha
Nabhah kshapayam amalam virajate, nara indra margah sa tatha vyarajata, kramena ramyah shubha shilpi nirmitah