UtshovSarga 38
38.1
तस्याम् चीरम् वसानायाम् नाथवत्याम् अनाथवत् ।
प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिग् त्वाम् दशरथम् तु इति ॥२-३८-१॥
Tasyam chiram vasanayam nathavatyam anathavat
Prachukrosha janah sarvo dhig tvam dasharatham tu iti
38.2
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः ।
चिच्छेद जीविते श्रद्धाम् धर्मे यशसि चात्मनः ॥२-३८-२॥
Tena tatra pranadena duhkhitassa mahipatih
Chichchheda jivite shraddham dharme yashasi chatmanah
38.3
स निह्श्वस्य उष्णम् ऐक्ष्वाकः ताम् भार्याम् इदम् अब्रवीत् ।
कैकेयि कुश चीरेण न सीता गन्तुम् अर्हति ॥२-३८-३॥
Sa nihshvasya ushnam aikshvakah tam bharyam idam abravit
Kaikeyi kusha chirena na sita gantum arhati
38.4
सुकुमारी च बाला च सततम् च सुखोचिता ।
नेयम् वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥२-३८-४॥
Sukumari cha bala cha satatam cha sukhochita
Neyam vanasya yogyeti satyamaha gururmama
38.5
इयम् हि कश्यापकरोति किम्चि ।
त्तपस्विनी राजवरस्य कन्या ।या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये ।स्थिता विसम्ज्ञा श्रमणीव काचित् ॥२-३८-५॥
Iyam hi kashyapakaroti kimchi
Ttapasvini rajavarasya kanya, ya chiramasadya janasya madhye, sthita visamgya shramaniva kachit
38.6
चीराण्यसास्या जनकस्य कन्या ।
नेयम् प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा ।यथासुखम् गच्छतु राजपुत्री ।वनम् सम्ग्रा सह सर्वर्त्नैः ॥२-३८-६॥
Chiranyasasya janakasya kanya
Neyam pratigya mama dattapurva, yathasukham gachchhatu rajaputri, vanam samgra saha sarvartnaih
38.7
अजीवनार्हेण मया नृशम्सा ।
कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत् ।त्वया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत् ।त्न्माम् दहेद् वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥२-३८-७॥
Ajivanarhena maya nrishamsa
Krita pratigya niyamena tavat, tvaya hi balyat pratipannametat, tnmam dahed venumivatmapushpam
38.8
रामेण यदि ते पा पे किम्चित्कृतमशोभनम् ।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥२-३८-८॥
Ramena yadi te pa pe kimchitkritamashobhanam
Apakarah ka iha te vaidehya darshitodhame
38.9
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्विनी ।
अपकारम् कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥२-३८-९॥
Mrigivotphullanayana mridushila tapasvini
Apakaram kamiha te karoti janakatmaja
38.10
ननु पर्याप्तम् एतत् ते पापे राम विवासनम् ।
किम् एभिः कृपणैः भूयः पातकैः अपि ते कृतैः ॥२-३८-१०॥
Nanu paryaptam etat te pape rama vivasanam
Kim ebhih kripanaih bhuyah patakaih api te kritaih
38.11
प्रतिज्ञातम् मया तावत् त्वयोक्तम् देवि शृण्वता ।
रामम् यदभिषेकाय त्वमिहाअत मब्रवीः ॥२-३८-११॥
Pratigyatam maya tavat tvayoktam devi shrinvata
Ramam yadabhishekaya tvamihaata mabravih
38.12
तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयम् गन्तुमिच्छसि ।
मैथिलीमपि या हि त्व मीक्षसे चीरवासिनीम् ॥२-३८-१२॥
Tattvetatsamatikramya nirayam gantumichchhasi
Maithilimapi ya hi tva mikshase chiravasinim
38.13
इतीव राजा विलपन्महात्मा ।
शोकस्य नान्तम् स ददर्श किम्चित् ।भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौ ।तेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः ॥२-३८-१३॥
Itiva raja vilapanmahatma
Shokasya nantam sa dadarsha kimchit, bhrishaturatvachcha papata bhumau, tenaiva putravyasanena magnah
38.14
एवम् ब्रुवन्तम् पितरम् रामः सम्प्रस्थितः वनम् ।
अवाक् शिरसम् आसीनम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥२-३८-१४॥
Evam bruvantam pitaram ramah samprasthitah vanam
Avak shirasam asinam idam vachanam abravit
38.15
इयम् धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी ।
वृद्धा च अक्षुद्र शीला च न च त्वाम् देव गर्हिते ॥२-३८-१५॥
Iyam dharmika kausalya mama mata yashasvini
Vriddha cha akshudra shila cha na cha tvam deva garhite
38.16
मया विहीनाम् वरद प्रपन्नाम् शोक सागरम् ।
अदृष्ट पूर्व व्यसनाम् भूयः सम्मन्तुम् अर्हसि ॥२-३८-१६॥
Maya vihinam varada prapannam shoka sagaram
Adrishta purva vyasanam bhuyah sammantum arhasi
38.17
पुत्रशोकम् यथा नर्चेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।
माम् हि सम्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत् तपस्विनी ॥२-३८-१७॥
Putrashokam yatha narchettvaya pujyena pujita
Mam hi samchintayanti sa tvayi jivet tapasvini
38.18
इमाम् महा इन्द्र उपम जात गर्भिनीम् ।
तथा विधातुम् जनमीम् मम अर्हसि ।यथा वनस्थे मयि शोक कर्शिता ।न जीवितम् न्यस्य यम क्षयम् व्रजेत् ॥२-३८-१८॥
Imam maha indra upama jata garbhinim
Tatha vidhatum janamim mama arhasi, yatha vanasthe mayi shoka karshita, na jivitam nyasya yama kshayam vrajet