UtshovSarga 27
27.1
एवम् उक्ता तु वैदेही प्रिय अर्हा प्रिय वादिनी ।
प्रणयात् एव सम्क्रुद्धा भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥२-२७-१॥
Evam ukta tu vaidehi priya arha priya vadini
Pranayat eva samkruddha bhartaram idam abravit
27.2
किमिदम् भाषसे राम वाक्यम् लघुतया ध्रुवम् ।
त्वया यदपहास्यम् मे श्रुत्वा नरवरात्मज ॥२-२७-२॥
Kimidam bhashase rama vakyam laghutaya dhruvam
Tvaya yadapahasyam me shrutva naravaratmaja
27.3
आर्य पुत्र पिता माता भ्राता पुत्रः तथा स्नुषा ।
स्वानि पुण्यानि भुन्जानाः स्वम् स्वम् भाग्यम् उपासते ॥२-२७-३॥
Arya putra pita mata bhrata putrah tatha snusha
Svani punyani bhunjanah svam svam bhagyam upasate
27.4
भर्तुर् भाग्यम् तु भार्या एका प्राप्नोति पुरुष ऋषभ ।
अतः चैव अहम् आदिष्टा वने वस्तव्यम् इति अपि ॥२-२७-४॥
Bhartur bhagyam tu bharya eka prapnoti purusha rishabha
Atah chaiva aham adishta vane vastavyam iti api
27.5
न पिता न आत्मजो न आत्मा न माता न सखी जनः ।
इह प्रेत्य च नारीणाम् पतिर् एको गतिः सदा ॥२-२७-५॥
Na pita na atmajo na atma na mata na sakhi janah
Iha pretya cha narinam patir eko gatih sada
27.6
यदि त्वम् प्रस्थितः दुर्गम् वनम् अद्य एव राघव ।
अग्रतः ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुश कण्टकान् ॥२-२७-६॥
Yadi tvam prasthitah durgam vanam adya eva raghava
Agratah te gamishyami mridnanti kusha kantakan
27.7
ईर्ष्या रोषौ बहिष् कृत्य भुक्त शेषम् इव उदकम् ।
नय माम् वीर विश्रब्धः पापम् मयि न विद्यते ॥२-२७-७॥
Irshya roshau bahish kritya bhukta shesham iva udakam
Naya mam vira vishrabdhah papam mayi na vidyate
27.8
प्रासाद अग्रैः विमानैः वा वैहायस गतेन वा ।
सर्व अवस्था गता भर्तुः पादच् चाया विशिष्यते ॥२-२७-८॥
Prasada agraih vimanaih va vaihayasa gatena va
Sarva avastha gata bhartuh padach chaya vishishyate
27.9
अनुशिष्टा अस्मि मात्रा च पित्रा च विविध आश्रयम् ।
न अस्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यम् यथा मया ॥२-२७-९॥
Anushishta asmi matra cha pitra cha vividha ashrayam
Na asmi samprati vaktavya vartitavyam yatha maya
27.10
अहम् दुर्गम् गमिष्यामि वनम् पुरुषवर्जितम् ।
नानामृगगणाकीर्णम् शार्दूलवृकसेवितम् ॥२-२७-१०॥
Aham durgam gamishyami vanam purushavarjitam
Nanamrigaganakirnam shardulavrikasevitam
27.11
सुखम् वने निवत्स्यामि यथा एव भवने पितुः ।
अचिन्तयन्ती त्रीम्ल् लोकामः चिन्तयन्ती पति व्रतम् ॥२-२७-११॥
Sukham vane nivatsyami yatha eva bhavane pituh
Achintayanti triml lokamah chintayanti pati vratam
27.12
शुश्रूषमाणा ते नित्यम् नियता ब्रह्म चारिणी ।
सह रम्स्ये त्वया वीर वनेषु मधु गन्धिषु ॥२-२७-१२॥
Shushrushamana te nityam niyata brahma charini
Saha ramsye tvaya vira vaneshu madhu gandhishu
27.13
त्वम् हि कर्तुम् वने शक्तः राम सम्परिपालनम् ।
अन्यस्य पै जनस्य इह किम् पुनर् मम मानद ॥२-२७-१३॥
Tvam hi kartum vane shaktah rama samparipalanam
Anyasya pai janasya iha kim punar mama manada
27.14
सह त्वया गमिश्यामि वसमद्य न सम्शयः ।
नाहम् शक्या महाभाग निवर्तयितु मुद्यता ॥२-२७-१४॥
Saha tvaya gamishyami vasamadya na samshayah
Naham shakya mahabhaga nivartayitu mudyata
27.15
फल मूल अशना नित्यम् भविष्यामि न सम्शयः ।
न ते दुह्खम् करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया ॥२-२७-१५॥
Phala mula ashana nityam bhavishyami na samshayah
Na te duhkham karishyami nivasanti saha tvaya
27.16
इच्चामि सरितः शैलान् पल्वलानि वनानि च ।
द्रष्टुम् सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता ॥२-२७-१६॥
Ichchami saritah shailan palvalani vanani cha
Drashtum sarvatra nirbhita tvaya nathena dhimata
27.17
हम्स कारण्डव आकीर्णाः पद्मिनीः साधु पुष्पिताः ।
इच्चेयम् सुखिनी द्रष्टुम् त्वया वीरेण सम्गता ॥२-२७-१७॥
Hamsa karandava akirnah padminih sadhu pushpitah
Ichcheyam sukhini drashtum tvaya virena samgata
27.18
अभिषेकम् करिष्यामि तासु नित्यम् यतव्रता ।
सह त्वया विशाल अक्ष रम्स्ये परम नन्दिनी ॥२-२७-१८॥
Abhishekam karishyami tasu nityam yatavrata
Saha tvaya vishala aksha ramsye parama nandini
27.19
एवम् वर्ष सहस्राणाम् शतम् वा अहम् त्वया सह ।
व्यतिक्रमम् न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि हि न मे मतः ॥२-२७-१९॥
Evam varsha sahasranam shatam va aham tvaya saha
Vyatikramam na vetsyami svargopi hi na me matah
27.20
स्वर्गे अपि च विना वासो भविता यदि राघव ।
त्वया मम नर व्याघ्र न अहम् तम् अपि रोचये ॥२-२७-२०॥
Svarge api cha vina vaso bhavita yadi raghava
Tvaya mama nara vyaghra na aham tam api rochaye
27.21
अहम् गमिष्यामि वनम् सुदुर्गमम् ।
मृग आयुतम् वानर वारणैः युतम् ।वने निवत्स्यामि यथा पितुर् गृहे ।तव एव पादाव् उपगृह्य सम्मता ॥२-२७-२१॥
Aham gamishyami vanam sudurgamam
Mriga ayutam vanara varanaih yutam, vane nivatsyami yatha pitur grihe, tava eva padav upagrihya sammata
27.22
अनन्य भावाम् अनुरक्त चेतसम् ।
त्वया वियुक्ताम् मरणाय निश्चिताम् ।नयस्व माम् साधु कुरुष्व याचनाम् ।न ते मया अतः गुरुता भविष्यति ॥२-२७-२२॥
Ananya bhavam anurakta chetasam
Tvaya viyuktam maranaya nishchitam, nayasva mam sadhu kurushva yachanam, na te maya atah guruta bhavishyati
27.23
तथा ब्रुवाणाम् अपि धर्म वत्सलो ।
न च स्म सीताम् नृ वरः निनीषति ।उवाच च एनाम् बहु सम्निवर्तने ।वने निवासस्य च दुह्खिताम् प्रति ॥२-२७-२३॥
Tatha bruvanam api dharma vatsalo
Na cha sma sitam nri varah ninishati, uvacha cha enam bahu samnivartane, vane nivasasya cha duhkhitam prati