UtshovSarga 17
17.1
स रामः रथम् आस्थाय सम्प्रह्Rष्ट सुह्Rज् जनः ।
पताकाध्वजसंपन्नं महार्हगुरुधूपितम् ॥२-१७-१॥
Sa ramah ratham asthaya samprahRshta suhRj janah
Patakadhvajasampannam maharhagurudhupitam
17.2
अपश्यन् नगरम् श्रीमान् नाना जन समाकुलम् ।
स ग्Rहैः अभ्र सम्काशैः पाण्डुरैः उपशोभितम् ॥२-१७-२॥
Apashyan nagaram shriman nana jana samakulam
Sa gRhaih abhra samkashaih panduraih upashobhitam
17.3
राज मार्गम् ययौ रामः मध्येन अगरु धूपितम् ।
चन्दनानाम् च मुख्यानामगुरूणाम् च सम्चयैः ॥२-१७-३॥
Raja margam yayau ramah madhyena agaru dhupitam
Chandananam cha mukhyanamagurunam cha samchayaih
17.4
उत्तमानाम् च गन्धानां क्षौमकौशाम्बरस्य च ।
अविद्धाभिश्च मुक्ताभिरुत्तमैः स्फाटिकैरपि ॥२-१७-४॥
Uttamanam cha gandhanam kshaumakaushambarasya cha
Aviddhabhishcha muktabhiruttamaih sphatikairapi
17.5
शोभमानम् असम्बाधम् तम् राज पथम् उत्तमम् ।
सम्व्Rतम् विविधैः पण्यैः भक्ष्यैः उच्च अवचैः अपि ॥२-१७-५॥
Shobhamanam asambadham tam raja patham uttamam
SamvRtam vividhaih panyaih bhakshyaih uchcha avachaih api
17.6
ददर्श तं राजपथं दिवि देवपथम् यथा ।
दध्यक्षतहविर्लाजैर्धूपैरगुरुचम्दनैः ॥२-१७-६॥
Dadarsha tam rajapatham divi devapatham yatha
Dadhyakshatahavirlajairdhupairaguruchamdanaih
17.7
नानामाल्योपगंधैश्च सदाभ्यर्चितचत्वरम् ।
आशीर् वादान् बहून् श्Rण्वन् सुह्Rद्भिः समुदीरितान् ॥२-१७-७॥
Nanamalyopagandhaishcha sadabhyarchitachatvaram
Ashir vadan bahun shRnvan suhRdbhih samudiritan
17.8
यथा अर्हम् च अपि सम्पूज्य सर्वान् एव नरान् ययौ ।
पितामहैः आचरितम् तथैव प्रपितामहैः ॥२-१७-८॥
Yatha arham cha api sampujya sarvan eva naran yayau
Pitamahaih acharitam tathaiva prapitamahaih
17.9
अद्य उपादाय तम् मार्गम् अभिषिक्तः अनुपालय ।
यथा स्म लालिताः पित्रा यथा पूर्वैः पितामहैः ॥२-१७-९॥
Adya upadaya tam margam abhishiktah anupalaya
Yatha sma lalitah pitra yatha purvaih pitamahaih
17.10
ततः सुखतरम् सर्वे रामे वत्स्याम राजनि ।
अलमद्य हि भुक्तेन परम अर्थैः अलम् च नः ॥२-१७-१०॥
Tatah sukhataram sarve rame vatsyama rajani
Alamadya hi bhuktena parama arthaih alam cha nah
17.11
यथा पश्याम निर्यान्तम् रामम् राज्ये प्रतिष्ठितम् ।
ततः हि न प्रियतरम् न अन्यत् किम्चित् भविष्यति ॥२-१७-११॥
Yatha pashyama niryantam ramam rajye pratishthitam
Tatah hi na priyataram na anyat kimchit bhavishyati
17.12
यथा अभिषेको रामस्य राज्येन अमित तेजसः ।
एताः च अन्याः च सुह्Rदाम् उदासीनः कथाः शुभाः ॥२-१७-१२॥
Yatha abhisheko ramasya rajyena amita tejasah
Etah cha anyah cha suhRdam udasinah kathah shubhah
17.13
आत्म सम्पूजनीः श्Rण्वन् ययौ रामः महा पथम् ।
न हि तस्मान् मनः कश्चिच् चक्षुषी वा नर उत्तमात् ॥२-१७-१३॥
Atma sampujanih shRnvan yayau ramah maha patham
Na hi tasman manah kashchich chakshushi va nara uttamat
17.14
नरः शक्नोति अपाक्रष्टुम् अतिक्रान्ते अपि राघवे ।
यश्च रामं न पश्येत्तु यं च रामो न पश्यति ॥२-१७-१४॥
Narah shaknoti apakrashtum atikrante api raghave
Yashcha ramam na pashyettu yam cha ramo na pashyati
17.15
निन्दतः सर्वलोकेषु स्वात्माप्येनम् विगर्हते ।
सर्वेषाम् स हि धर्म आत्मा वर्णानाम् कुरुते दयाम् ॥२-१७-१५॥
Nindatah sarvalokeshu svatmapyenam vigarhate
Sarvesham sa hi dharma atma varnanam kurute dayam
17.16
चतुर्णाम् हि वयह्स्थानाम् तेन ते तम् अनुव्रताः ।
चत्पुष्पथान् देवपथाम्श्चैत्यान्यायतनानि च ॥२-१७-१६॥
Chaturnam hi vayahsthanam tena te tam anuvratah
Chatpushpathan devapathamshchaityanyayatanani cha
17.17
प्रदक्षिणम् परिहरन् जगाम नृपतेस्सुतः ।
स राज कुलम् आसाद्य महा इन्द्र भवन उपमम् ॥२-१७-१७॥
Pradakshinam pariharan jagama nripatessutah
Sa raja kulam asadya maha indra bhavana upamam
17.18
प्रासादश्पङ्गैर्विविधैः कैलासशिखरोपमैः ।
आवारयद्भि र्गनं विमानैरिव पाण्डुरैः ॥२-१७-१८॥
Prasadashpangairvividhaih kailasashikharopamaih
Avarayadbhi rganam vimanairiva panduraih
17.19
वर्धमानगृहैश्चापि रत्न जालपरिष्कृतैः ।
तत्पृथिव्यां गृहवरं महेन्द्रसदनोपमम् ॥२-१७-१९॥
Vardhamanagrihaishchapi ratna jalaparishkritaih
Tatprithivyam grihavaram mahendrasadanopamam
17.20
राज पुत्रः पितुर् वेश्म प्रविवेश श्रिया ज्वलन् ।
स कक्ष्या धन्विभिर्गुप्तास्तिस्रोऽतिक्रम्य वाजिभिः ॥२-१७-२०॥
Raja putrah pitur veshma pravivesha shriya jvalan
Sa kakshya dhanvibhirguptastisrotikramya vajibhih
17.21
पदातिरपरे कक्ष्ये द्वे जगाम नरोत्तमः ।
स सर्वाः समतिक्रम्य कक्ष्या दशरथ आत्मजः ॥२-१७-२१॥
Padatirapare kakshye dve jagama narottamah
Sa sarvah samatikramya kakshya dasharatha atmajah
17.22
सम्निवर्त्य जनम् सर्वम् शुद्ध अन्तः पुरम् अभ्यगात् ।
तस्मिन् प्रविष्टे पितुर् अन्तिकम् तदा ।जनः स सर्वो मुदितः न्Rप आत्मजे ।प्रतीक्षते तस्य पुनः स्म निर्गमम् ।यथा उदयम् चन्द्रमसः सरित् पतिः ॥२-१७-२२॥
Samnivartya janam sarvam shuddha antah puram abhyagat
Tasmin pravishte pitur antikam tada, janah sa sarvo muditah nRpa atmaje, pratikshate tasya punah sma nirgamam, yatha udayam chandramasah sarit patih