UtshovSarga 64
64.1
सुर कार्यम् इदम् रंभे कर्तव्यम् सुमहत् त्वया ।
लोभनम् कौशिकस्य इह काम मोह समन्वितम् ॥१-६४-१॥
Sura karyam idam rambhe kartavyam sumahat tvaya
Lobhanam kaushikasya iha kama moha samanvitam
64.2
तथा उक्ता स अप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता ।
व्रीडिता प्रांजलिः वाक्यम् प्रत्युवाच सुर ईश्वरम् ॥१-६४-२॥
Tatha ukta sa apsara rama sahasrakshena dhimata
Vridita pranjalih vakyam pratyuvacha sura ishvaram
64.3
अयम् सुर पते घोरो विश्वामित्रो महामुनिः ।
क्रोधम् उत्स्रच्यते घोरम् मयि देव न संशयः ॥१-६४-३॥
Ayam sura pate ghoro vishvamitro mahamunih
Krodham utsrachyate ghoram mayi deva na sanshayah
64.4
ततो हि मे भयम् देव प्रसादम् कर्तुम् अर्हसि ।
एवम् उक्तः तया राम स भयम् भीतया तदा ॥१-६४-४॥
Tato hi me bhayam deva prasadam kartum arhasi
Evam uktah taya rama sa bhayam bhitaya tada
64.5
ताम् उवाच सहस्राक्षो वेपमानाम् कृतांजलिम् ।
मा भैषी रंभे भद्रम् ते कुरुष्व मम शासनम् ॥१-६४-५॥
Tam uvacha sahasraksho vepamanam kritanjalim
Ma bhaishi rambhe bhadram te kurushva mama shasanam
64.6
कोकिलो हृदय ग्राही माधवे रुचिर द्रुमे ।
अहम् कंदर्प सहितः स्थास्यामि तव पार्श्वतः ॥१-६४-६॥
Kokilo hridaya grahi madhave ruchira drume
Aham kandarpa sahitah sthasyami tava parshvatah
64.7
त्वम् हि रूपम् बहु गुणम् कृत्वा परम भास्वरम् ।
तम् ऋषिम् कौशिकम् रंभे भेदयस्व तपस्विनम् ॥१-६४-७॥
Tvam hi rupam bahu gunam kritva parama bhasvaram
Tam rishim kaushikam rambhe bhedayasva tapasvinam
64.8
सा श्रुत्वा वचनम् तस्य कृत्वा रूपम् अनुत्तमम् ।
लोभयामास ललिता विश्वामित्रम् शुचि स्मिता ॥१-६४-८॥
Sa shrutva vachanam tasya kritva rupam anuttamam
Lobhayamasa lalita vishvamitram shuchi smita
64.9
कोकिलस्य तु शुश्राव वल्गु व्याहरतः स्वनम् ।
संप्रहृष्टेन मनसा स एनाम् अन्वैक्षत ॥१-६४-९॥
Kokilasya tu shushrava valgu vyaharatah svanam
Samprahrishtena manasa sa enam anvaikshata
64.10
अथ तस्य च शब्देन गीतेन अप्रतिमेन च ।
दर्शनेन च रंभाया मुनिः संदेहम् आगतः ॥१-६४-१०॥
Atha tasya cha shabdena gitena apratimena cha
Darshanena cha rambhaya munih sandeham agatah
64.11
सहस्राक्षस्य तत् कर्म विज्ञाय मुनिपुंगवः ।
रंभाम् क्रोध समाविष्टः शशाप कुशिक आत्मजः ॥१-६४-११॥
Sahasrakshasya tat karma vigyaya munipungavah
Rambham krodha samavishtah shashapa kushika atmajah
64.12
यत् माम् लोभयसे रंभे काम क्रोध जय एषिणम् ।
दश वर्ष सहस्राणि शैली स्थास्यसि दुर्भगे ॥१-६४-१२॥
Yat mam lobhayase rambhe kama krodha jaya eshinam
Dasha varsha sahasrani shaili sthasyasi durbhage
64.13
ब्राह्मणः सुमहातेजाः तपो बल समन्वितः ।
उद्धरिष्यति रंभे त्वाम् मत् क्रोध कलुषी कृताम् ॥१-६४-१३॥
Brahmanah sumahatejah tapo bala samanvitah
Uddharishyati rambhe tvam mat krodha kalushi kritam
64.14
एवम् उक्त्वा महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
अशक्नुवन् धारयितुम् कोपम् संतापम् आगतः ॥१-६४-१४॥
Evam uktva mahateja vishvamitro mahamunih
Ashaknuvan dharayitum kopam santapam agatah
64.15
तस्य शापेन महता रम्भा शैली तदा अभवत् ।
वचः श्रुत्वा च कन्दर्पो महर्षेः स च निर्गतः ॥१-६४-१५॥
Tasya shapena mahata rambha shaili tada abhavat
Vachah shrutva cha kandarpo maharsheh sa cha nirgatah
64.16
कोपेन स महातेजाः तपो अपहरणे कृते ।
इन्द्रियैर् अजितै राम न लेभे शान्तिम् आत्मनः ॥१-६४-१६॥
Kopena sa mahatejah tapo apaharane krite
Indriyair ajitai rama na lebhe shantim atmanah
64.17
बभूव अस्य मनः चिंता तपो अपहरणे कृते ।
न एव क्रोधम् गमिष्यामि न च वक्ष्ये कथंचन ॥१-६४-१७॥
Babhuva asya manah chinta tapo apaharane krite
Na eva krodham gamishyami na cha vakshye kathanchana
64.18
अथवा न उच्छासिष्यामि संवत्स्र शतानि अपि ।
अहम् हि शोषयिष्यामि आत्मानम् विजितेन्द्रियः ॥१-६४-१८॥
Athava na uchchhasishyami sanvatsra shatani api
Aham hi shoshayishyami atmanam vijitendriyah
64.19
तावत् यावत् हि मे प्राप्तम् ब्राह्मण्यम् तपसा आर्जितम् ।
अनुच्छ्वसन् अभुंजाः तिष्ठेयम् शाश्वती समाः ॥१-६४-१९॥
Tavat yavat hi me praptam brahmanyam tapasa arjitam
Anuchchhvasan abhunjah tishtheyam shashvati samah
64.20
न हि मे तप्यमानस्य क्षयम् यास्यन्ति मूर्तयः ।
एवम् वेअर्ष शस्रस्य दीक्षाम् स मुनिपुंगवः ।चकार प्रतिमाम् लोके प्रतिज्ञाम् रघुनंदन ॥१-६४-२०॥
Na hi me tapyamanasya kshayam yasyanti murtayah
Evam vearsha shasrasya diksham sa munipungavah, chakara pratimam loke pratigyam raghunandana