UtshovSarga 41
41.1
पुत्रान् चिर गतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनंदन ।
नप्तारम् अब्रवीत् राजा दीप्यमानम् स्व तेजसा ॥१-४१-१॥
Putran chira gatan gyatva sagaro raghunandana
Naptaram abravit raja dipyamanam sva tejasa
41.2
शूरः च कृत विद्यः च पूर्वैः तुल्यो असि तेजसा ।
पितृणाम् गतिम् अन्विच्छ येन च अश्वो अपहारितः ॥१-४१-२॥
Shurah cha krita vidyah cha purvaih tulyo asi tejasa
Pitrinam gatim anvichchha yena cha ashvo apaharitah
41.3
अन्तर् भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च ।
तेषाम् त्वम् प्रतिघात अर्थम् स असिम् गृह्णीष्व कार्मुकम् ॥१-४१-३॥
Antar bhaumani sattvani viryavanti mahanti cha
Tesham tvam pratighata artham sa asim grihnishva karmukam
41.4
अभिवाद्य अभिवाद्यान् त्वम् हत्वा विघ्न करान् अपि ।
सिद्धार्थः संनिवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः ॥१-४१-४॥
Abhivadya abhivadyan tvam hatva vighna karan api
Siddharthah sannivartasva mama yagyasya paragah
41.5
एवम् उक्तो अंशुमान् सम्यक् सगरेण महात्मना ।
धनुर् आदाय खड्गम् च जगाम लघुविक्रमः ॥१-४१-५॥
Evam ukto anshuman samyak sagarena mahatmana
Dhanur adaya khadgam cha jagama laghuvikramah
41.6
स खातम् पितृभिः मार्गम् अन्तर् भौमम् महात्मभिः ।
प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञा अभिचोदितः ॥१-४१-६॥
Sa khatam pitribhih margam antar bhaumam mahatmabhih
Prapadyata narashreshtha tena ragya abhichoditah
41.7
देव दानव रक्षोभिः पिशाच पतग उरगैः ।
पूज्यमानम् महातेजा दिशा गजम् अपश्यत ॥१-४१-७॥
Deva danava rakshobhih pishacha pataga uragaih
Pujyamanam mahateja disha gajam apashyata
41.8
स तम् प्रदक्षिणम् कृत्वा पृष्ट्वा चैव निरामयम् ।
पितृइन् स परिपप्रच्छ वाजि हर्तारम् एव च ॥१-४१-८॥
Sa tam pradakshinam kritva prishtva chaiva niramayam
Pitriin sa paripaprachchha vaji hartaram eva cha
41.9
दिशा गजः तु तत् श्रुत्वा प्रत्युवाच महामतिः ।
आसमंज कृतार्थः त्वम् सह अश्वः शीघ्रम् एष्यसि ॥१-४१-९॥
Disha gajah tu tat shrutva pratyuvacha mahamatih
Asamanja kritarthah tvam saha ashvah shighram eshyasi
41.10
तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा सर्वान् एव दिशा गजान् ।
यथा क्रमम् यथा न्यायम् प्रष्टुम् समुपचक्रमे ॥१-४१-१०॥
Tasya tad vachanam shrutva sarvan eva disha gajan
Yatha kramam yatha nyayam prashtum samupachakrame
41.11
तैः च सर्वैः दिशा पालैः वाक्यज्ञैः वाक्यकोविदैः ।
पूजितः स हयः चैव गन्ता असि इति अभिचोदितः ॥१-४१-११॥
Taih cha sarvaih disha palaih vakyagyaih vakyakovidaih
Pujitah sa hayah chaiva ganta asi iti abhichoditah
41.12
तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा जगाम लघुविक्रमः ।
भस्म राशी कृता यत्र पितरः तस्य सागराः ॥१-४१-१२॥
Tesham tat vachanam shrutva jagama laghuvikramah
Bhasma rashi krita yatra pitarah tasya sagarah
41.13
स दुःख वशम् आपन्नः तु असमंज सुतः तदा ।
चुक्रोश परम आर्तः तु वधात् तेषाम् सुदुःखितः ॥१-४१-१३॥
Sa duhkha vasham apannah tu asamanja sutah tada
Chukrosha parama artah tu vadhat tesham suduhkhitah
41.14
यज्ञियम् च हयम् तत्र चरन्तम् अविदूरतः ।
ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःख शोक समन्वितः ॥१-४१-१४॥
Yagyiyam cha hayam tatra charantam aviduratah
Dadarsha purushavyaghro duhkha shoka samanvitah
41.15
स तेषाम् राज पुत्राणाम् कर्तु कामो जल क्रियाम् ।
स जलार्थम् महातेजा न च अपश्यत् जल आशयम् ॥१-४१-१५॥
Sa tesham raja putranam kartu kamo jala kriyam
Sa jalartham mahateja na cha apashyat jala ashayam
41.16
विसार्य निपुणाम् दृष्टिम् ततो अपश्यत् खग अधिपम् ।
पितृणाम् मातुलम् राम सुपर्णम् अनिल उपमम् ॥१-४१-१६॥
Visarya nipunam drishtim tato apashyat khaga adhipam
Pitrinam matulam rama suparnam anila upamam
41.17
स च एनम् अब्रवीत् वाक्यम् वैनतेयो महाबलः ।
मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधो अयम् लोक सम्मतः ॥१-४१-१७॥
Sa cha enam abravit vakyam vainateyo mahabalah
Ma shuchah purushavyaghra vadho ayam loka sammatah
41.18
कपिलेन अप्रमेयेण दग्धा हि इमे महाबलाः ।
सलिलम् न अर्हसि प्राज्ञ दातुम् एषाम् हि लौकिकम् ॥१-४१-१८॥
Kapilena aprameyena dagdha hi ime mahabalah
Salilam na arhasi pragya datum esham hi laukikam
41.19
गंगा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ ।
तस्याम् कुरु महाबाहो पितॄणाम् तु जल क्रियाम् ॥१-४१-१९॥
Ganga himavato jyeshtha duhita purusharshabha
Tasyam kuru mahabaho pitrinam tu jala kriyam
41.20
भस्म राशी कृतान् एतान् पावयेत् लोक कांतया ।
तया क्लिन्नम् इदम् भस्म गंगया लोक कान्तया ।षष्टिम् पुत्र सहस्राणि स्वर्ग लोकम् गमिष्यति ॥१-४१-२०॥
Bhasma rashi kritan etan pavayet loka kantaya
Taya klinnam idam bhasma gangaya loka kantaya, shashtim putra sahasrani svarga lokam gamishyati
41.21
निर्गच्छ च अश्वम् महाभाग संगृह्य पुरुषर्षभ ।
यज्ञम् पैतामहम् वीर निर्वर्तयितुम् अर्हसि ॥१-४१-२१॥
Nirgachchha cha ashvam mahabhaga sangrihya purusharshabha
Yagyam paitamaham vira nirvartayitum arhasi
41.22
सुपर्ण वचनम् श्रुत्वा सः अंशुमान् अतिवीर्यवान् ।
त्वरितम् हयम् आदाय पुनर् आयात् महायशाः ॥१-४१-२२॥
Suparna vachanam shrutva sah anshuman ativiryavan
Tvaritam hayam adaya punar ayat mahayashah
41.23
ततो राजानम् आसाद्य दीक्षितम् रघुनंदन ।
न्यवेदयत् यथा वृत्तम् सुपर्ण वचनम् तथा ॥१-४१-२३॥
Tato rajanam asadya dikshitam raghunandana
Nyavedayat yatha vrittam suparna vachanam tatha
41.24
तत् श्रुत्वा घोर संकाशम् वाक्यम् अंशुमतो नृपः ।
यज्ञम् निर्वर्तयामास यथा कल्पम् यथा विधि ॥१-४१-२४॥
Tat shrutva ghora sankasham vakyam anshumato nripah
Yagyam nirvartayamasa yatha kalpam yatha vidhi
41.25
स्व पुरम् च अगमत् श्रीमान् इष्ट यज्ञो महीपतिः ।
गंगायाः च आगमे राजा निश्चयम् न अध्यगच्छत ॥१-४१-२५॥
Sva puram cha agamat shriman ishta yagyo mahipatih
Gangayah cha agame raja nishchayam na adhyagachchhata
41.26
अगत्वा निश्चयम् राजा कालेन महता महान् ।
त्रिंशत् वर्ष सहस्राणि राज्यम् कृत्वा दिवम् गतः ॥१-४१-२६॥
Agatva nishchayam raja kalena mahata mahan
Trinshat varsha sahasrani rajyam kritva divam gatah