UtshovSarga 36
36.1
उक्त वाक्ये मुनौ तस्मिन् उभौ राघव लक्ष्मणौ ।
प्रतिनंद्य कथाम् वीरौ ऊचतुः मुनि पुंगवम् ॥१-३६-१॥
Ukta vakye munau tasmin ubhau raghava lakshmanau
Pratinandya katham virau uchatuh muni pungavam
36.2
धर्म युक्तम् इदम् ब्रह्मन् कथितम् परमम् त्वया ।
दुहितुः शैल राजस्य ज्येष्ठाय वक्तुम् अर्हसि ।विस्तरम् विस्तरज्ञो असि दिव्य मानुष संभवम् ॥१-३६-२॥
Dharma yuktam idam brahman kathitam paramam tvaya
Duhituh shaila rajasya jyeshthaya vaktum arhasi, vistaram vistaragyo asi divya manusha sambhavam
36.3
त्रीन् पथो हेतुना केन पावयेत् लोक पावनी ।
कथम् गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरित् उत्तमा ॥१-३६-३॥
Trin patho hetuna kena pavayet loka pavani
Katham ganga tripathaga vishruta sarit uttama
36.4
त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभिः कैः समन्विता ।
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रः तपोधनः ॥१-३६-४॥
Trishu lokeshu dharmagya karmabhih kaih samanvita
Tatha bruvati kakutsthe vishvamitrah tapodhanah
36.5
निखिलेन कथाम् सर्वाम् ऋषि मध्ये न्यवेदयत् ।
पुरा राम कृत उद्वाहः शिति कण्ठो महा तपाः ॥१-३६-५॥
Nikhilena katham sarvam rishi madhye nyavedayat
Pura rama krita udvahah shiti kantho maha tapah
36.6
दृष्ट्वा च भगवान् देवीम् मैथुनाय उपचक्रमे ।
तस्य संक्रीडमानस्य महादेवस्य धीमतः ।शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यम् वर्ष शतम् गतम् ॥१-३६-६॥
Drishtva cha bhagavan devim maithunaya upachakrame
Tasya sankridamanasya mahadevasya dhimatah, shitikanthasya devasya divyam varsha shatam gatam
36.7
न च अपि तनयो राम तस्याम् आसीत् परंतप ।
सर्वे देवाः समुद्युक्ताः पितामह पुरोगमाः ॥१-३६-७॥
Na cha api tanayo rama tasyam asit parantapa
Sarve devah samudyuktah pitamaha purogamah
36.8
यत् इह उत्पद्यते भूतम् कः तत् प्रतिसहिष्यति ।
अभिगम्य सुराः सर्वे प्रणिपत्य इदम् अब्रुवन् ॥१-३६-८॥
Yat iha utpadyate bhutam kah tat pratisahishyati
Abhigamya surah sarve pranipatya idam abruvan
36.9
देव देव महादेव लोकस्य अस्य हिते रत ।
सुराणाम् प्रणिपातेन प्रसादम् कर्तुम् अर्हसि ॥१-३६-९॥
Deva deva mahadeva lokasya asya hite rata
Suranam pranipatena prasadam kartum arhasi
36.10
न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजः सुरोत्तम ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपः चर ॥१-३६-१०॥
Na loka dharayishyanti tava tejah surottama
Brahmena tapasa yukto devya saha tapah chara
36.11
त्रैलोक्य हित काम अर्थम् तेजः तेजसि धारय ।
रक्ष सर्वान् इमान् लोकान् न अलोकम् कर्तुम् अर्हसि ॥१-३६-११॥
Trailokya hita kama artham tejah tejasi dharaya
Raksha sarvan iman lokan na alokam kartum arhasi
36.12
देवतानाम् वचः श्रुत्वा सर्व लोक महेश्वरः ।
बाढम् इति अब्रवीत् सर्वान् पुनः च इदम् उवाच ह ॥१-३६-१२॥
Devatanam vachah shrutva sarva loka maheshvarah
Badham iti abravit sarvan punah cha idam uvacha ha
36.13
धारयिष्यामि अहम् तेजः तेजसि एव सह उमया ।
त्रिदशाः पृथिवी चैव निर्वाणम् अधिगच्छतु ॥१-३६-१३॥
Dharayishyami aham tejah tejasi eva saha umaya
Tridashah prithivi chaiva nirvanam adhigachchhatu
36.14
यद् इदम् क्षुभितम् स्थानात् मम तेजो हि अनुत्तमम् ।
धारयिष्यति कः तत् मे ब्रुवन्तु सुर सत्तमाः ॥१-३६-१४॥
Yad idam kshubhitam sthanat mama tejo hi anuttamam
Dharayishyati kah tat me bruvantu sura sattamah
36.15
एवम् उक्ताः ततो देवाः प्रत्यूचुर् वृषभ ध्वजम् ।
यत् तेजः क्षुभितम् हि अद्य तद् धरा धारयिष्यति ॥१-३६-१५॥
Evam uktah tato devah pratyuchur vrishabha dhvajam
Yat tejah kshubhitam hi adya tad dhara dharayishyati
36.16
एवम् उक्तः सुर पतिः प्रमुमोच महाबलः ।
तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता स गिरि कानना ॥१-३६-१६॥
Evam uktah sura patih pramumocha mahabalah
Tejasa prithivi yena vyapta sa giri kanana
36.17
ततो देवाः पुनर् इदम् ऊचुः च अपि हुताशनम् ।
आविश त्वम् महातेजो रौद्रम् वायु समन्वितः ॥१-३६-१७॥
Tato devah punar idam uchuh cha api hutashanam
Avisha tvam mahatejo raudram vayu samanvitah
36.18
तद् अग्निना पुनर् व्याप्तम् संजातम् श्वेत पर्वतम् ।
दिव्यम् शरवणम् चैव पावक आदित्य संनिभम् ॥१-३६-१८॥
Tad agnina punar vyaptam sanjatam shveta parvatam
Divyam sharavanam chaiva pavaka aditya sannibham
36.19
यत्र जातो महातेजाः कार्तिकेयो अग्नि संभवः ।
अथ उमाम् च शिवम् चैव देवाः स ऋषि गणाः तदा ॥१-३६-१९॥
Yatra jato mahatejah kartikeyo agni sambhavah
Atha umam cha shivam chaiva devah sa rishi ganah tada
36.20
पूजयामासुः अत्यर्थम् सुप्रीत मनसः ततः ।
अथ शैल सुता राम त्रिदशान् इदम् अब्रवीत्।समन्युः अशपत् सर्वान् क्रोध संरक्त लोचना ।यस्मात् निवारिता च अहम् संगता पुत्र काम्यया ॥१-३६-२०॥
Pujayamasuh atyartham suprita manasah tatah
Atha shaila suta rama tridashan idam abravit, samanyuh ashapat sarvan krodha sanrakta lochana, yasmat nivarita cha aham sangata putra kamyaya
36.21
अपत्यम् स्वेषु दारेषु न उत्पदयितुम् अर्हथ ।
अद्य प्रभृति युष्माकम् अप्रजाः सन्तु पत्नयः ॥१-३६-२१॥
Apatyam sveshu dareshu na utpadayitum arhatha
Adya prabhriti yushmakam aprajah santu patnayah
36.22
एवम् उक्त्वा सुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीम् अपि ।
अवने न एक रूपा त्वम् बहु भार्या भविष्यसि ॥१-३६-२२॥
Evam uktva suran sarvan shashapa prithivim api
Avane na eka rupa tvam bahu bharya bhavishyasi
36.23
न च पुत्र कृताम् प्रीतिम् मत् क्रोध कलुषीकृता ।
प्राप्स्यसि त्वम् सुदुर्मेधे मम पुत्रम् अनिच्छती ॥१-३६-२३॥
Na cha putra kritam pritim mat krodha kalushikrita
Prapsyasi tvam sudurmedhe mama putram anichchhati
36.24
तान् सर्वान् पीडितान् दृष्ट्वा सुरान् सुरपतिः तदा ।
गमनाय उपचक्राम दिशम् वरुण पालिताम् ॥१-३६-२४॥
Tan sarvan piditan drishtva suran surapatih tada
Gamanaya upachakrama disham varuna palitam
36.25
स गत्वा तप आतिष्ठत् पार्श्वे तस्य उत्तरे गिरेः ।
हिमवत् प्रभवे शृंगे सह देव्या महेश्वरः ॥१-३६-२५॥
Sa gatva tapa atishthat parshve tasya uttare gireh
Himavat prabhave shringe saha devya maheshvarah
36.26
एष ते विस्तरो राम शैल पुत्र्या निवेदितः ।
गन्गायाः प्रभवम् चैव शृणु मे सह लक्ष्मण ॥१-३६-२६॥
Esha te vistaro rama shaila putrya niveditah
Gangayah prabhavam chaiva shrinu me saha lakshmana