UtshovSarga 33
33.1
तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिः चरणौ स्पृष्ट्वा कन्या शतम् अभाषत ॥१-३३-१॥
Tasya tad vachanam shrutva kushanabhasya dhimatah
Shirobhih charanau sprishtva kanya shatam abhashata
33.2
वायुः सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुम् इच्छति ।
अशुभम् मार्गम् आस्थाय न धर्मम् प्रत्यवेक्षते ॥१-३३-२॥
Vayuh sarvatmako rajan pradharshayitum ichchhati
Ashubham margam asthaya na dharmam pratyavekshate
33.3
पितृमत्यः स्म भद्रम् ते स्वच्छन्दे न वयम् स्थिताः ।
पितरम् नो वृणीष्व त्वम् यदि नो दास्यते तव ॥१-३३-३॥
Pitrimatyah sma bhadram te svachchhande na vayam sthitah
Pitaram no vrinishva tvam yadi no dasyate tava
33.4
तेन पाप अनुबन्धेन वचनम् न प्रतीच्छता ।
एवम् ब्रुवंत्यः सर्वाः स्म वायुना अभिहता भृषम् ॥१-३३-४॥
Tena papa anubandhena vachanam na pratichchhata
Evam bruvantyah sarvah sma vayuna abhihata bhrisham
33.5
तासाम् तु वचनम् श्रुत्वा राजा परम धार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्या शतम् अनुत्तमम् ॥१-३३-५॥
Tasam tu vachanam shrutva raja parama dharmikah
Pratyuvacha mahatejah kanya shatam anuttamam
33.6
क्षान्तम् क्षमावताम् पुत्र्यः कर्तव्यम् सुमहत् कृतम् ।
ऐकमत्यम् उपागम्य कुलम् च आवेक्षितम् मम ॥१-३३-६॥
Kshantam kshamavatam putryah kartavyam sumahat kritam
Aikamatyam upagamya kulam cha avekshitam mama
33.7
अलंकारो हि नारीणाम् क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करम् तत् च वै क्षान्तम् त्रिदशेषु विशेषतः ॥१-३३-७॥
Alankaro hi narinam kshama tu purushasya va
Dushkaram tat cha vai kshantam tridasheshu visheshatah
33.8
यादृशीः वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासाम् अविशेषतः ।
क्षमा दानम् क्षमा सत्यम् क्षमा यज्ञः च पुत्रिकाः ॥१-३३-८॥
Yadrishih vah kshama putryah sarvasam avisheshatah
Kshama danam kshama satyam kshama yagyah cha putrikah
33.9
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायाम् विष्ठितम् जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदश विक्रमः ॥१-३३-९॥
Kshama yashah kshama dharmah kshamayam vishthitam jagat
Visrijya kanyah kakutstha raja tridasha vikramah
33.10
मंत्रज्ञो मंत्रयामास प्रदानम् सह मंत्रिभिः ।
देशे काले च कर्तव्यम् सदृशे प्रतिपादनम् ॥१-३३-१०॥
Mantragyo mantrayamasa pradanam saha mantribhih
Deshe kale cha kartavyam sadrishe pratipadanam
33.11
एतस्मिन् एव काले तु चूली नाम महाद्युतिः ।
ऊर्ध्व रेताः शुभाचारो ब्राह्मम् तप उपागमत् ॥१-३३-११॥
Etasmin eva kale tu chuli nama mahadyutih
Urdhva retah shubhacharo brahmam tapa upagamat
33.12
तपस्यंतम् ऋषिम् तत्र गंधर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रम् ते ऊर्मिला तनया तदा ॥१-३३-१२॥
Tapasyantam rishim tatra gandharvi paryupasate
Somada nama bhadram te urmila tanaya tada
33.13
सा च तम् प्रणता भूत्वा शुश्रूषण परायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्याः तुष्टो अभवत् गुरुः ॥१-३३-१३॥
Sa cha tam pranata bhutva shushrushana parayana
Uvasa kale dharmishtha tasyah tushto abhavat guruh
33.14
स च ताम् काल योगेन प्रोवाच रघु नंदन ।
परितुष्टो अस्मि भद्रम् ते किम् करोमि तव प्रियम् ॥१-३३-१४॥
Sa cha tam kala yogena provacha raghu nandana
Paritushto asmi bhadram te kim karomi tava priyam
33.15
परितुष्टम् मुनिम् ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुर स्वरम् ।
उवाच परम प्रीता वाक्यज्ञा वाक्य कोविदम् ॥१-३३-१५॥
Paritushtam munim gyatva gandharvi madhura svaram
Uvacha parama prita vakyagya vakya kovidam
33.16
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्म भूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तम् पुत्रम् इच्छामि धार्मिकम् ॥१-३३-१६॥
Lakshmya samudito brahmya brahma bhuto mahatapah
Brahmena tapasa yuktam putram ichchhami dharmikam
33.17
अपतिः च अस्मि भद्रम् ते भार्या च अस्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेण उपगतायाः च दातुम् अर्हसि मे सुतम् ॥१-३३-१७॥
Apatih cha asmi bhadram te bharya cha asmi na kasyachit
Brahmena upagatayah cha datum arhasi me sutam
33.18
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर् ददौ ब्राह्मम् अनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातम् मानसम् चूलिनः सुतम् ॥१-३३-१८॥
Tasyah prasanno brahmarshir dadau brahmam anuttamam
Brahmadatta iti khyatam manasam chulinah sutam
33.19
स राजा ब्रह्मदत्तः तु पुरीम् अध्यवसत् तदा ।
कांपिल्याम् परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥१-३३-१९॥
Sa raja brahmadattah tu purim adhyavasat tada
Kampilyam paraya lakshmya devarajo yatha divam
33.20
स बुद्धिम् कृतवान् राजा कुशनाभः सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुम् कन्या शतम् तदा ॥१-३३-२०॥
Sa buddhim kritavan raja kushanabhah sudharmikah
Brahmadattaya kakutstha datum kanya shatam tada
33.21
तम् आहूय महातेजा ब्रह्मदत्तम् महीपतिः ।
ददौ कन्या शतम् राजा सुप्रीतेन अंतरात्मना ॥१-३३-२१॥
Tam ahuya mahateja brahmadattam mahipatih
Dadau kanya shatam raja supritena antaratmana
33.22
यथा क्रमम् ततः पाणिम् जग्राह रघुनंदन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालः तासाम् देवपतिर् यथा ॥१-३३-२२॥
Yatha kramam tatah panim jagraha raghunandana
Brahmadatto mahipalah tasam devapatir yatha
33.23
स्पृष्ट मात्रे ततः पाणौ विकुब्जा विगत ज्वराः ।
युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभौ कन्या शतम् तदा ॥१-३३-२३॥
Sprishta matre tatah panau vikubja vigata jvarah
Yuktah paramaya lakshmya babhau kanya shatam tada
33.24
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परम प्रीतो हर्षम् लेभे पुनः पुनः ॥१-३३-२४॥
Sa drishtva vayuna muktah kushanabho mahipatih
Babhuva parama prito harsham lebhe punah punah
33.25
कृत उद्वाहम् तु राजानम् ब्रह्मदत्तम् महीपतिः ।
सदारम् प्रेषयामास स उपाध्याय गणम् तदा ॥१-३३-२५॥
Krita udvaham tu rajanam brahmadattam mahipatih
Sadaram preshayamasa sa upadhyaya ganam tada
33.26
सोमदा अपि सुतम् दृष्ट्वा पुत्रस्य सदृशीम् क्रियाम् ।
यथा न्यायम् च गन्धर्वी स्नुषाः ताः प्रत्यनंदत ।स्पृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च ताः कन्याः कुशनाभम् प्रशस्य च ॥१-३३-२६॥
Somada api sutam drishtva putrasya sadrishim kriyam
Yatha nyayam cha gandharvi snushah tah pratyanandata, sprishtva sprishtva cha tah kanyah kushanabham prashasya cha